Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Heldring

2.21.085
W.L.A. Roessingh
Nationaal Archief, Den Haag
1977
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.21.085
Auteur: W.L.A. Roessingh
Nationaal Archief, Den Haag
1977

CC0

Periode:

1650-2002

Omvang:

582 inventarisnummers; 11,10 meter

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands. Enkele stukken zijn in het Duits.

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten. De Nederlandstalige stukken van vóór ca. 1700 zijn geschreven in het gotische cursiefschrift, met name in de oud-Hollandse klerkencursief.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

De twee meest bekende personen uit de Heldring familie zijn dominee Ottho Gerhard Heldring, oprichter van de Heldring gestichten te Zetten en het opvoedingtehuis te Hoenderloo, en belangrijkste figuur in het Réveil, en Ernst Heldring, onder andere bekend als directeur van de Koninklijke Nederlandsche Stoomboot-Maatschappij en later de Nederlandsche Handel-Maatschappij. Verder was hij commissaris voor de Nederlandsche Bank en de Koninklijke Nederlandse Hoogovens en Staalfabrieken, en voorzitter van de Amsterdamse kamer van koophandel en fabrieken. Het grootste deel van het archief bestaat uit stukken betreffende Ernst Heldring en zijn werkzaamheden, zijn memoires, dagboeken en reisverslagen, zijn correspondentie, zijn verslagen, verhandelingen, voordrachten maar ook zijn genealogische activiteiten.
Voor het overige bevat het genealogische, persoonlijke en zakelijke stukken betreffende de familie Heldring en aanverwante geslachten, variërende van liefdesbrieven tot benoemingen in het leger, en van notariële akten tot een liederenbundel.

Archiefvormers:

  •  
  • familie Heldring,
  • familie Janssen,
  • familie Van Vhelen
  • Thierens, J.

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Het belang van dit familiearchief is voornamelijk gelegen in de aanwezigheid van de papieren van twee van haar leden te weten ds. Ottho Gerhard Heldring (1804-1876) en van Ernst Heldring (1871-1954). De eerste was predikant te Hemmen, daarnaast oprichter van de Heldringgestichten te Zetten en van het opvoedingstehuis te Hoenderloo en een belangrijke figuur in het Revéil. Zijn kleinzoon Ernst Heldring (1871-1954) was als directeur van de Koninklijke Nederlandsche Stoomboot-Maatschappij een vooraanstaand man in het scheepvaartwezen op nationaal en internationaal niveau met bemoeiingen met tal van commissariaten, waarvan de Nederlandsche Bank en de Koninklijke Nederlandse Hoogovens en Staalfabrieken wel de belangrijkste waren. Daarnaast was hij voorzitter van de Amsterdamse kamer van koophandel en fabrieken en had tevens bemoeiingen met de internationale kamer. Tenslotte was hij vanaf 1939 directeur van de Nederlandsche Handel-Maatschappij.

Door al deze werkzaamheden was hij op de hoogte van al de grote economische vraagstukken van zijn tijd.

De stukken betreffende eerstgenoemde zijn wellicht nog in waarde toegenomen omdat van de overige stukken, die op hem en op de Heldringgestichten betrekking hadden en die in Zetten berustten, door ( Momenteel berust het gehavende restant in Revéil-archief, dat ondergebracht is in de bibliotheek van de Universiteit te Amsterdam. Zie Bijlage 2 bij deze inventaris.) oorlogsgeweld veel is vernietigd en beschadigd . De stukken van laatstgenoemde hebben hun belang reeds bewezen door de publicatie van de "Herinneringen en dagboek van Ernst Heldring, 1871-1954" door dr. Joh. de Vries als uitgave van het Nederlands Historisch Genootschap te Utrecht. De originelen, waarop deze publicatie berust, bevinden zich in dit archief. Bij de beschrijving hiervan in deze inventaris is zoveel als doenlijk naar deze uitgave verwezen.

Naast deze publicatie is vooral over genoemde ds. Ottho Gerhard Heldring reeds zoveel gepubliceerd, dat daarnaar verwezen kan worden middels de als bijlagen bij deze inventaris gevoegde bibliografieën en aanvullingen op bestaande bibliografieën van de door hem en over hem verschenen geschriften alsmede van de publicaties over de door hem opgerichte gestichten.

Voor bijzonderheden betreffende de genealogie en de oorsprong van het geslacht Heldring alsmede betreffende de oorsprong van de naam Heldring zie men inventarisnummer 230. Hierin vindt men ook alle gegevens betreffende de luitenant-generaal, later commandeur, Gerhard Heinrich (von) Heldring, die bij het uitbreken van de onlusten in 1830 bevelhebber van Maastricht was. Hij was in 1790 door de keurvorst van Beieren in de erfelijke rijksadelstand verheven op grond van een voorgewende afstamming uit een Lijflands geslacht. Daarop volgde in 1811 de verheffing tot graaf door de koning van Westfalen. ( Zie inv. nrs. 17 en 52.) Hij voerde een ander wapen dan zijn vader Hans Hendrik Heldring en ontkende ook alle familieverwantschap met zijn neven en nichten, die van hun zijde wel relatie met hem probeerden te onderhouden.

Aanvullende lijst van geschriften van de hand van ds. Ottho Gerhard Heldring

Uitsluitend die geschriften worden vermeld, welke niet voorkomen in de bibliografieën van de volgende twee werken:

  • O.G. Heldring, Leven en arbeid. Uit autobiografische aantekeningen samengesteld door zijn zoon Louis Heldring. Leiden, 1881.
  • A. van der Hoeven: Ottho Gerhard Heldring. Amsterdam, 1942. Proefschrift Rijksuniversiteit Utrecht, ook verschenen als handelsuitgave.

Oom Koenraad en zijne lievelingen. Koevorden, 1841.

Togt der kinderen Israels door de woestijn en symbolik der Mozaïsche godsdienst. Met ene kaart enz. Amsterdam, 1844.

(Met G. Haasloop Werner als medeauteur), Wandelingen over de Veluwe. Ten voordele der school te Hoenderloo. Arnhem, 1845.

(Met Jan de Liefde e.a. als medeauteurs), Verzameling van stukken betrekkelijk de oprichting eene Evangelische maatschappij of vereeniging. Z.pl. (1846).

Hoe is ons Nederland zoo rustig? Eene vraag is deze donkere dagen beantwoord. Amsterdam. Z.j. (c. 1848).

Inleiding bij Demole, E.W.: De doop des Heiligen Geestes. Leerrede op Pinksteren over Handelingen 1:5. Amsterdam, 1849.

Voorwoord bij Carlyle, Thomas: De fransche omwenteling. Een geschiedkundig tafereel. Naar het engels en hoogduits door E.F.W. Koch. Maarsen, 1851. 3 delen.

Twee huisgezinnen. Haarlem, 1852.

De magt ééner zonde en hare overwinning. Met voorrede van O.G. Heldring. Amsterdam. Z.j. (1860).

De godvrezende Willem. Een christelijk schoolboekje. Zutphen, 1862.

Inleiding bij Edwardes, H.B.: Het volgen eener christelijke staatkunde in Britsch-Indië als de eenige die waarborgen van veiligheid oplevert. Naar het engels. Amsterdam, 1862.

Inleiding bij Taylor, W.E.: De kracht des gebeds. Naar net engels. 's-Gravenhage, 1864.

Een brief aan zijn niet-moderne medebroeders over de toestand onzer kerk in deze dagen. Utrecht, 1864.

Inleiding bij Rutgers, mej. J.: Abraham's offerande. Een novelle. Amsterdam, 1867.

Het asyl Steenbeek in 1869. Amsterdam, z.j. (Met J. de Liefde als medeauteur), Twee merkwaardige brieven. Nijmegen, 1871.

Het voorstel Moens en de actuele stand van het lager onderwijs. Arnhem, 1876.

Liederen, Leiden, 1881.

Geïmproviseerde opvoeding, bewerkt door J.E. Schoder. Hoenderloo, z.j. (1917).

Bijbelse opvoedkunde, bewerkt door C. Kuiper. Hoenderloo, z.j. (1917).

Den Woerd enz. Te Kesteren in de Neder-Betuwe, z.j.

De ontdekking van eenige romeinsche en bataafsche oudheden, z.j.

Reddende liefde. Brochure, z.j.

De gestichten, z.j.

Tafereelen uit de geschiedenis der zending onder de heidenen, z.j.

Genealogische staten
A. Heldring
I. ( Zie Nederlands Patriciaat jrg. 49 (1963), p. 181 e.v.; inventarisnummer 230. )Hans Hendrik Heldring (c. 1649-1710) x Johanna Uylenbroek (1662-1704)
Uit dit huwelijk o.a.:
  1. Gerarda Heldring (1683-1755)
  2. Hans Hendrik, volgt II
  3. Agnes (Angenis) Heldring (1695-1747)
  4. Ottho Gerhard, volgt III
II.Hans Hendrik Heldring (1692-1779) x Anna Dorothea Grupen (gest. 1816)
Uit dit huwelijk o.a.:
  1. Gerhard Heinrich (von) Heldring (1751-1835)
  2. Henriëtte Charlotte Heldring (1755-1817) x Simon Theodor Hoffman (1735-1806)
III.Ottho Gerhard Heldring (I, 1698-1764) x Arendina van Vhelen (1721-1798, zie B), dochter van Hendrik en Adriana Jacoba Thierens (zie C).
Uit dit huwelijk:
  1. Henrica Johanna Jacoba Heldring (Henriëtte, 1760-1813)
  2. Ottho Gerhard, volgt IV
IV.ds. Ottho Gerhard Heldring (II, 1762-1841) x Louisa Gertruda Janssen (1764-1840, zie D), dochter van Pfarrer Johann Wilhelm en Louisa Gertruda Feldmann.
Uit dit huwelijk:
  1. Henricus Wilhelmus Heldring (1797-1875)
  2. Arendinus Ludovicus Carolus Heldring (1798-1886) x Johanna Stoltenberg (1813-1897)
Uit dit huwelijk o.a.:
  1. ds. Daniël Johannes Carolus Heldring (1844-1918)
  2. Louisa Johanna Heldring (1802-1839)
  3. Ottho Gerhard, volgt V
  4. Johanna Henriëtte Carolina Elisabeth Heldring (1806-1838)
V.ds. Ottho Gerhard Heldring (III, 1804-1876) x Anna Elisabeth Deuffer Wiel (1807-1873, zie F)
Uit dit huwelijk:
  1. Ottho Gerhard Heldring (IV, 1834-1856)
  2. Maria Catharina Heldring (1836-1892) x ds. Carl Wilhelm Gottlieb Bastian (1821-1881)
  3. Balthasar, volgt VI
  4. Louise Henriëtte Heldring (1841-1914) x Johann Conrad Colsman (1832-1894)
  5. Johannes Carel Hendrik Heldring (1844-1896)
  6. ds. Leonard Johannes Heldring (1846-1909)
  7. Justinus Jacob Leonard Heldring (1848-1911)
  8. dr. Jan Lodewijk Heldring (1852-1923)
VI.Balthasar Heldring (1839-1907) x 1e Olga Sophie Sillem (1844-1876); x 2e Anna Henriëtte Louise Sillem (1846-1914), zuster van zijn eerste echtgenote.
Uit zijn eerste huwelijk o.a.:
  1. Ernst, volgt VII
Uit zijn tweede huwelijk o.a.:
  1. Olga Heldring (1880-1958)
  2. Anna Elisabeth Heldring (1882-1904) x Thomas Theodore Gleichman (1874-1923)
VII.dr. Ernst Heldring (1871-1954) x Marie Constance Bungener (1889-1924) (zie G), dochter van Lucien en Henriëtte Bonzon (zie H).
Uit dit huwelijk o.a.:
  1. Jan Heldring (1911-1942)
  2. Henriëtte Heldring (geb. 1913) x Hugo van Manen (geb. 1908)
  3. Marguerite Heldring (1915-1935)
  4. Jerome Louis Heldring (1917) x Suzanna Sophia van den Broek (1921)
  5. Alexander Lucien Heldring (1920)
  6. Frederik Heldring (1924) x Colette Mariann Borr (1926)

 

B. Van Vhelen
I. ( Zie inventarisnummer 222; De Nederlandse Leeuw, rg. 44 (1926), kolom 301-302. )Jan van Vhelen (gest. 1645) x 2 Aertge van Ommeren (gest. 1659)
Uit dit huwelijk o.a.:
  1. Hendrik, volgt II
  2. mr. Cornells van Vhelen x Judith Houttuyn
II.Hendrik van Vhelen (1630-1726) x Cornelia du Pont (1640-1724)
Uit dit huwelijk o.a.:
  1. Arendina van Vhelen (geb. 1665) x Abraham de Klerk
  2. Hendrik, volgt III
III.Hendrik van Vhelen (1669-1738) x Adriana Jacoba Thierens (1685-1730) (zie C)
Uit dit huwelijk o.a.:
  1. Cornelia Margarita van Vhelen (1719-1778)
  2. Arendina (1721-1798) x Ottho Gerhard Heldring (1698-1764) (zie A)
  3. Jacob van Vhelen (1724-1780)
  4. Hendrina Johanna (1726-1796) x (Carl) Conrad Hüls, schepen te Emmerik

 

C. Thierens
I. ( Zie Nederlands Patriciaat, jrg. 42 (1956), p. 286 e.v. )Jacob Thierens (1561-1620) x Judith Koremans Pietersdochter (gest. 1624)
Uit dit huwelijk o.a.:
  1. Jan, zie II
  2. Jacob, zie V
II.Jan Thierens (1584-1659) x Susanna van Veldhoven Woutersdr. (1583-1658)
Uit dit huwelijk o.a.:
III.Jacob Thierens (1610-1664) x Adriana van Haertstein (gest. voor 1656)
Uit dit huwelijk o.a.:
IV.Johan (Jan) Thierens (1639-1708) x Margaretha van Sonnevelt.
Uit dit huwelijk o.a.:
  1. dr. Bartholomeus Thierens (geb. voor 1677)
  2. Adriana Jacoba Thierens (1685-1730) x Hendrik van Vhelen (1669-1738) (zie B)
V.Jacob Thierens (1588-1657) x Margaretha Raes (gest. 1653)
Uit dit huwelijk o.a.:
VI.Hendrik Thierens (geb. 1618) x Margaretha Pandelaert
Uit dit huwelijk o.a.:
VII.Jacobus Thierens (1654-1720) x Catharina Thierens {1662-1731), zijn 6e graads nicht.
Uit dit huwelijk o.a.:
  1. Anthonis, volgt VIII
  2. Hendrik, volgt IX
VIII.Anthonis Thierens (1691-1750) x Sara van Dorsten (1704-1762)
Uit dit huwelijk o.a.:
  1. Jacobus Adriaan Thierens (1724-1830) x Maria Johanna Desbordes (geb. te Emmerik)
IX.Hendrik Thierens (1695-1756) x Helena Heshuijsen (1702-1781)
Uit dit huwelijk o.a.:
X.Jacobus Hendrik Thierens (1730-1807) x Anna Jacoba de Cock (1735-1793)
Uit dit huwelijk o.a.:
XI.dr. Adolf Leonard Thierens (1767-1822) x Petronella Ernesta van Schaardenburg (1768-1850)
Uit dit huwelijk o.a.:
  1. Cornelia Petronella Thierens (I803-I869) x Hendrik Willem Lambertus Post (1806-1886), directeur van de Maatschappij van Weldadigheid.

 

D. Janssen
I. ( Zie inventarisnummer 223; Biografisch woordenboek, deel IV, p. 811; Wapenheraut jrg. II, p. 115. )Johann Diederich Janssen x Henriëtte Louise Brand(t) (gest. 1750, zie E) dochter van Johann Albert en Anna von Prüszen.
Uit dit huwelijk:
II.Johann Wilhelm Janssen (1737 of 1738-1822) x Louise Gertrude Feldmann (gest. 1808)
Uit dit huwelijk:
  1. Louise Gertrude Janssen (1764-1840) x ds. Ottho Gerhard Heldring (1762-1841, zie A)
  2. ds. Arnold Engelbrecht, volgt III
  3. ds. Daniël Johannes Janssen (gest. 1846)
  4. Caroline D. Janssen
III.ds. Arnold Engelbrecht Janssen (1777-1834) x Elisabeth Aleijda Margaretha Vermeer (1776-1862)
Uit dit huwelijk:
  1. Leonhardt Johannes Friedrich Janssen (1806-1869)

 

E. Brand(t)
I. ( Zie inventarisnummer 266. )Levinus Ludovicus Brand(t) x Sibilla von Blaespill (Blaspiel, gest. 1726), dochter van Johann en Aletta Neuhaus.
Uit dit huwelijk o.a.:
II.Johann Albrecht Brandt (gest. 1738) x Anna von Pruszen
Uit dit huwelijk:
III.Henriëtte Louise Brandt (gest. 1750) x Johann Diederich Janssen (zie D)

 

F. Deuffer Wiel
I. ( Zie inventarisnummer 224. )Johannes Deuffer Wiel (1773-1812) x Maria Catharina Meijer (gest. 1846)
Uit dit huwelijk:
  1. Anna Elisabeth Deuffer Wiel (1807-1873) x Ottho Gerhard Heldring (l804-l876, zie A)
  2. Maria Catharina (geb. 1810)
  3. Balthasar (1811-1838)

 

G. Bungener
I. ( Zie inventarisnummer 225. )Laurent Louis Felix Bungener (1814-1874) x 2e Marie Wilhelmine Sillem (1829-1903)
Uit dit huwelijk:
  1. Henri Bungener (1856-1926)
  2. Lucien Adolphe Jerome, volgt II
II.Lucien Adolphe Jerome Bungener (geb. 1858) x Henriëtte Bonzon (geb. 1861) (zie H)
Uit dit huwelijk:
III.Marie Constance Bungener (1889-1924) x Ernst Heldring (1871-1954, zie A)

 

H. Bonzon
I. ( Zie inventarisnummers 225-226. )Eugene Vincent Bonzon (1828-1903) x Marie Elisabeth Deodatme Faure (1835-1916)
Uit dit huwelijk o.a.:
  1. Sophie Bonzon (geb. 1855) x Louis Bonnard (gest. 1931)
  2. Henriëtte Bonzon (geb. 1861) x Lucien Adolphe Jerome Bungener (geb. 1858) (zie G)

Geschiedenis van het archiefbeheer

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

  • Heldring was van 1945 tot 1949 redacteur buitenland van 'de Nieuwe Rotterdamsche Courant'. Aan welk blad hij tot 1972 verbonden bleef, de laatste vier jaar als hoofdredacteur; het blad was in 1970 inmiddels gefuseerd met het Algemeen handelsblad en had de titel 'NRC Handelsblad' aangenomen. Heldring ontwikkelde er zich als columnist, aanvankelijk met de rubriek 'De Toestand', later 'Dezer dagen'. Deze periode werd onderbroken door een functie als directeur van het Nederlands Informatiebureau te New York (1949-1953). Van 1972 tot 1985 was hij hoofdredacteur van het tijdschrift de 'Internationale Spectator' en tot 1982 algemeen secretaris van het Nederlands Genootschap voor Internationale Zaken, een van de voorlopers van Instituut Clingendael. Heldring behoort politiek tot de liberale traditie. Vanaf 1974 pleit hij voor een herwaardering van het conservatisme als politieke filosofie.

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in