Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Beresteyn, van

2.21.018
J.A.A. Bervoets, E.A. Ooijevaar
Nationaal Archief, Den Haag
1977
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.21.018
Auteur: J.A.A. Bervoets, E.A. Ooijevaar
Nationaal Archief, Den Haag
1977

CC0

Periode:

1376-1988

Omvang:

26.90 meter; 2148 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven en gedrukte teksten. De Nederlandstalige stukken van vóór ca. 1700 zijn geschreven in het gotische cursiefschrift, met name in de oud-Hollandse klerkencursief.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het archief bevat documenten en brieven van verschillende leden van de familie Van Beresteyn sinds de 16e eeuw. Deze familie bracht verschillende handelaren, kooplieden en bestuurders voort, en verwierf grote welstand. Eltjo Allegondus van Beresteyn (1876-1948), die als bestuurder en politicus o.a. burgemeester van Veendam en lid van de Tweede Kamer was, heeft zich als genealoog met name toegelegd op de vervolmaking van het familiearchief Beresteyn.

Archiefvormers:

  • Beresteyn, Familie Van Gael, Familie Knobbert, Familie Hoeff, Familie Van der Assendelft, Familie Van Groot, Familie De Brühl, Familie Gaymans, Familie Forsten, Familie Zuylen, Familie Van Frowein, Familie Bleiswijk, Familie Van Pieuse Fonds Maria Duyst, Het etc.

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Geschiedenis van het archiefbeheer

Rond 1540 vangt een familieboekje aan, waarin leden van het geslacht Van Beresteyn aantekeningen maakten over hun huwelijk en de uit dit huwelijk voortgekomen kinderen( Centraal Bureau voor Genealogie, genealogische verzameling Van Beresteyn, inventarisnummer 68. ). Men kan stellen, dat hier met de genealogische arbeid van tal van leden van het geslacht Van Beresteyn een aanvang werd gemaakt. Een eeuw later zijn reeds tal van genealogieën van dit geslacht samengesteld uit gegevens, verzameld over het geslacht zelf en over aanverwante geslachten( Centraal Bureau voor Genealogie, genealogische verzameling Van Beresteyn, in het bijzonder de inventarisnummers 54, 65, 78, 94. ). Vast staat, dat de stukken betreffende het beheer van de nalatenschap van Pauwels van Beresteyn en Volckera Claesdochter Knobbert, waaruit immers voor een deel een blijvend fonds verd gevormd, van geslacht op geslacht zijn overgegaan. Zij werden aangevuld met tal van andere boedelpapieren, akten, processtukken en vormden zo de grondslag van een zich allengs uitdijend familie-archief. Dit bevees zijn waarde, toen ter verkrijging van de adelstitel in 1825 door de gebroeders Hugo en Paulus Anne van Beresteyn de afstamming moest worden aangetoond. Het familie-archief kreeg aanvullingen, toen Paulus Anne van Beresteyn jr. (1824-1908) en zijn zonen Olphert Jan Benjamin en Eltjo Allegondus een uitgebreide genealogische correspondentie gingen voeren om documentatie-materiaal te verwerven.

Eenmaal onder het beheer van Eltjo Allegondus nam het familiearchief gigantische proporties aan. Niet alleen werden afgedwaalde stukken opgespoord en opnieuw in het archief opgenomen, ook charterverzamelingen werden in veilingen opgekocht, archiefbestanddelen van aanverwante geslachten aangeworven en folianten en kaartenbakken vol documentatiemateriaal en aantekeningen bijeengegaard. Het archief werd uitgebreid met de papieren neerslag van Van Beresteyn eigen werkzaamheden, dat globaal zaaksgewijs werd geordend. De gehele familie moest erbij te pas komen, om de Handelingen van de Tweede Kamer, die voor het archief van belang waren, in te voegen!( Mondelinge mededeling van mevrouw P.V. van Marle-van Beresteyn tijdens haar bezoek aan het Algemeen Rijksarchief op 12 december 1973. )

Men kan aannemen, dat tijdens de verhuizing van Van Beresteyn naar Vierhouten een gedeelte van het archief werd afgestoten naar openbare archiefbewaarplaatsen: het gemeentearchief van Delft kreeg toegangen op het notarieel archief, de gaardersregister s, doop- en trouwboeken e.d.,die voor het genealogisch en historisch onderzoek van Van Beresteyn van belang waren geweest, het Algemeen Rijksarchief een verzameling papieren betreffende zijn ambtelijke werkzaamheden en boeken van economisch-historische aard. Het restant werd in 1944 getroffen door een brand in Van Beresteyns woonhuis in Vierhouten, zodat tal van persoonlijke papieren verloren gingen, waaronder wellicht het leeuwendeel van de stukken betreffende de monumentenzorg.

Rond 1948 heeft Van Beresteyn naar een bestemming gezocht voor zijn familiearchief. Met de toenmalige Algemene Rijksarchivaris, jhr. dr. D.P.M. Graswinckel, werd overleg gepleegd over mogelijke inventarisatie en deponering in het Algemeen Rijksarchief. Noch het archiefpersoneel noch Van Beresteyns neef en latere executeur-testamentair mr. D.A. Hoogenraad zagen in die tijd echter gelegenheid om het archief te beschrijven en te beheren( Mededeling van mr. D.A. Hoogenraad, executeur-testamentair over de nalatenschap van E.A. van Beresteyn. ). Na zijn dood werd het archief door zijn vrouw gedeponeerd in het Centraal Bureau voor Genealogie, waar een globale scheiding werd gemaakt tussen de als "genealogische verzameling" gekenmerkte documentatie (inclusief de stambomen) en hetgeen werkelijk als familiearchief kon worden aangemerkt. Dit laatste werd in september 1968 in het Algemeen Rijksarchief in bewaring gegeven in afwachting van een inventarisatie en een definitieve bepaling van de bestemming van de stukken( Correspondentie van de Tweede Afdeling van het Algemeen Rijksarchief, 1968 D 9, 195; 1969 D 9.31. ). In 1970 werd bij Paula Volckera van Marle, geboren Van Beresteyn, nog een verzameling stukken, afkomstig van haar vader E.A. van Beresteyn aangetroffen, die werden beschreven door D.J. Schoo( D.J. Schoo, Inventaris van de zakelijke papieren van jhr. mr. E. A . van Beresteyn. Getypt. Den Haag, 1970. ).

Op 30 juli 1973 kon aan de inbewaringgeefster advies worden uitgebracht over de bestemming van het gehele archief. Er vond een uitwisseling plaats met het Centraal Bureau voor Genealogie tussen aldaar aangetroffen oorspronkelijke archiefbescheiden en vier meter genealogisch documentatiemateriaal. Reproducties naar schilderijen van Pieter Verbeeck en Nicolaes van Beresteyn werden aan het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie geschonken. Een reeds voor de oorlog door Eltjo Allegondus van Beresteyn gevormde documentatieverzameling over Delft, die indertijd aan het gemeentearchief aldaar was afgestaan, kon door kaartenbakken en registers, die als toegangen konden dienen op oude gemeentearchiefbestanddelen, worden aangevuld. Ook papieren, afkomstig van de geslachten Van der Lely en Van Groenewegen, waarvan het familiearchief werd aangetroffen in de archiefbewaarplaats van de Hoge Raad van Adel, werden van de collectie afgezonderd, evenals een verzameling papieren, afkomstig van het geslacht Spieringh met de aanverwante geslachten Van Borsselen, Harlaeus, Doubleth, Vallensis, De Langhe en Van der Goes. Het laatste betrof een in de collectie Van Beresteyn achtergebleven bestanddeel van een schenking door Eltjo Allegondus van Beresteyn aan de stichting Van Vredenburgh; zij werd derhalve aan de Derde Afdeling van het Algemeen Rijksarchief overgedragen, waar het familiearchief Van Vredenburgh berust. Een verzameling afschriften van stukken, afkomstig van de Verenigde Oost-Indische Compagnie, waarvan het verband met het archief niet was gebleken, werd aan de Eerste Afdeling van het Algemeen Rijksarchief overgedragen.

Op 12 december 1973 ging mevrouw P.V. van Marle-van Beresteyn met de voorgestelde (bovenstaande) regelingen akkoord en tekende zij de definitieve akte van inbewaringgeving van de collectie Van Beresteyn( De correspondentie over de definitieve bestemming van de archivalia en het documentatiemateriaal is gevoerd door de Tweede Afdeling van het Algemeen Rijksarchief, 1973 D 10.25/B en 1974 D 8.4. ). In het najaar van 1974 volgde hierop een aanvulling op het archief van het Pieuse Fonds Maria Duyst, dat door mr. D.A. Hoogenraad in bewaring werd gegeven( Correspondentie van de Tweede Afdeling van het Algemeen Rijksarchief 1974 D 9.59. ).

De rechtstitel is (nog) onbekend

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in