gahetNA in the National Archives

NHM

2.20.01
D.J. Wijmer, A.M. Tempelaars
Nationaal Archief, Den Haag
1998
(c)

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.20.01
Auteur: D.J. Wijmer, A.M. Tempelaars
Nationaal Archief, Den Haag
1998
(c)

Periode:

1677-1994
merendeel 1824-1964

Omvang:

1154,00 meter; 15664 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands. Een klein gedeelte is gesteld in talen als het Engels, het Frans, het Duits, het Indonesisch, het Chinees en het Japans.

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften. Het archief bevat kaarten en foto's.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

De NHM werd in 1824 opgericht ter bevordering van de Nederlandse handel overzee. Het archief bevat stukken over de oprichting, organisatie (aandeelhouders, notulen (met bijlagen) van de raad van commissarissen, balansen en resultatenrekeningen (met memories van toelichting), notulen van de directie (inclusief geheime), met toegangen en notulen van directie en commissarissen gezamenlijk) en bedrijfsvoering (financiën, boekhouding, gebouwen, personeel). Er is correspondentie van binnen- en buitenlandse agenten, van diverse ministeries (oa. Koloniën), van bedrijven (meest financiële instellingen oa. DNB), van binnen- en buitenlandse ondernemingen en van particulieren. Qua toegangen zijn er voor de 19e eeuw de indicateurs en agenda's. Verder bevat het archief in- en uitgaande correspondentie van de Secretarie (later de afdeling Algemene Zaken) en van de Factorij, met agenda's; uitgifte, overschrijving en registratie van aandelen (meest registers); de boekhouding (rekeningen-courant, grootboeken, journalen, memorialen); het personeel (reglementen en instructieboeken); jaarverslagen, grootboeken en journalen van de Factorij; jaarverantwoordingsstukken buitenlandse agentschappen en diverse stukken m.b.t. de agentschappen in Japan.

Het archief bevat tevens stukken betreffende de bemoeienis van de directie met de bedrijfsvoering met toezicht op onder meer de financiële sector, de vervoerssector, de industriële sector, de mijnbouwsector, de handelssector en cultuurmaatschappijen in Oost en West. Daarnaast zijn er archiefbescheiden aanwezig met betrekking tot de teelt van suiker, koffie, oliepalmen, rubber, tabak, thee. Verder zijn er archieven van de verschillende agentschappen, van de diverse eigen cultuurondernemingen en van de door de Nederlandsche Handelsmaatschappij overgenomen financiële instellingen zoals die van de NV De Rentekas en van de Surinaamsche Bank.
Tenslotte zijn er ook gedeponeerde archieven aanwezig van enkele (handels)compagnieën, maatschappijen en vereenigingen en archivalia van diverse personen. Het archief bevat tevens nog allerlei documentatie in de vorm van artikelen, boeken, foto's, tekeningen en kaarten.

Archiefvormers:

  • Aalst, C.J.K. van
  • Clercq, W. de
  • Commissie tot onderzoek der usanties bij de Weging van Indisch Produkt
  • Crena de Iongh, D.
  • Grote Koopmansbeurs, Raad van Commissarissen
  • Heldring, Balthazar
  • Heldring, E.
  • Holland Centraal-Amerika Handels-Compagnie
  • Maatschappij tot Exploitatie van de Suiker-Onderneming Koning Willem II
  • Minahassa Comité, penningmeester
  • Nederlands Syndicaat voor China
  • Nederlandse Handel-Maatschappij, NV, Agentschap Decima / Nagasaki
  • Nederlandse Handel-Maatschappij, NV, Agentschap Hiogo
  • Nederlandse Handel-Maatschappij, NV, Agentschap Nijverdal
  • Nederlandse Handel-Maatschappij, NV, Agentschap Osaka
  • Nederlandse Handel-Maatschappij, NV, Agentschap Yokohama
  • Nederlandse Handel-Maatschappij, NV, Hoofdagent in Japan
  • Nederlandse Handel-Maatschappij, NV, Hoofdkantoor
  • Nederlandse Handel-Maatschappij, NV, Modelweverij te Nijverdal
  • Nederlandse Handel-Maatschappij, NV, Weefschool te Goor
  • NV Administratiekantoor der Nederlandse Handel-Maatschappij
  • NV Administratiekantoor van aandelen Koninklijke Nederlandsche Hoogovens en Staalfabrieken
  • NV Assurantiebedrijf der Nederlandsche Handel-Maatschapij
  • NV Auto-Crediet
  • NV Cultuur Maatschappij Boekit Gompong
  • NV Cultuur Maatschappij Doekoewringin
  • NV Cultuur Maatschappij Kebon Hardjo
  • NV Cultuur Maatschappij Ketangoengan-West
  • NV Cultuur Maatschappij Klampok
  • NV Cultuur Maatschappij Lho Soekon
  • NV Cultuur Maatschappij Meloewoeng
  • NV Cultuur Maatschappij Peterongan
  • NV Cultuur Maatschappij Ploembon
  • NV Cultuur Maatschappij Tersana
  • NV De Spaarne-Bank
  • NV Geldersche Credietvereeniging
  • NV Handels- en Cultuur Compagnie Noord-Celebes
  • NV Internationale Producten Compagnie
  • NV Landbouw Maatschappij Boekit Gompong
  • NV Landbouw Maatschappij Commewijne
  • NV Landbouw Maatschappij en suikerfabriek Wonoredjo
  • NV Landbouw Maatschappij Poerwodadi
  • NV Landbouwmaatschappij Tersana
  • NV Lebak Roto Cultuur Maatschappij
  • NV Limburgsche Bankvereeniging
  • NV Maatschappij tot Exploitatie der Suikerfabriek Wonoredjo
  • NV Maatschappij voor Nijverheid en Land-exploitatie in de Transvaal
  • NV Nederlands Land Syndicaat
  • NV Nederlandsch Syndicaat voor China
  • NV Nederlandsch Syndicaat voor Industrieëlen Export
  • NV Nederlandsche Crediet en Financiering Maatschappij
  • NV Nederlandsche Effecten Compagnie
  • NV Nederlandsche Maatschappij voor de Walvisvaart, Raad van Commissarissen
  • NV Nederlandsche Zuid-Afrikaansche Stoomvaart Maatschappij, 'De Holland-Zuid-Afrika Lijn', College van Commissarissen
  • NV Nederlandsche-Indisch Pers Agentschap
  • NV Nederlandsch-Indisch Land Syndicaat
  • NV Philips & Co's Bank
  • NV Rentekas
  • NV Serdang Cultuur Maatschappij
  • NV Surinaamsche Cultuur Maatschappij
  • NV Surinaamsche Immigratie Maatschappij
  • NV West-Indische Cultuurbank
  • NV Zuid-Afrikaansche Scheepvaart Maatschappij, College van Commissarissen
  • Rijswijksche Bank NV
  • Stichting Studiefonds voor Werkverruiming
  • Surinaamsche Bank NV, De
  • Taudin Chabot, M.
  • Vereeniging ter bescherming van de belangen van houders van 8% Chineesche schatkistbiljetten van, 1920 in guldens
  • Vereniging van Importeurs
  • Vereniging van Thee-Importeurs
  • Walree, Emile David van

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

      • De NV Administratiekantoor der Nederlandsche Handel-Maatschappij te Amsterdam werd opgericht op 4 augustus 1938 door de NHM en D. Crena de Iongh als privé-persoon. Het doel van de vennootschap werd omschreven als: a.het uitgeven van certificaten tegenover aandeelen, obligatiën of andere waarden en het verrichten in den ruimsten zin van alle handelingen, welke daarmede verband houden, zooals het administreeren der origineele stukken, het uitoefenen van de daaraan verbonden rechten, waaronder het stemrecht; een en ander met inachtneming van de daartoe telkens vast te stellen voorwaarden van administratie; b.het verifieeren en ten blijke daarvan certificeeren van aandeelen, obligatiën en andere waarden; c.het bij geldleeningen onder verband van hypotheek, pand, inschrijvingen op het grootboek of andere waarden op haar naam doen stellen van het zakelijk recht ten behoeve der schuldeischers en het waarnemen en handhaven van de rechten en belangen dier schuldeischers met inbezitneming, zoo nodig, van het verpande; d. het in bewaring nemen van waarden; e.het administreeren van al dan niet bezwaarde kapitalen; f. het verrichten van alles, wat met een en ander direct in verband staat of daaraan bevorderlijk kan zijn, met dien verstande, dat daarbij elke bedrijfsuitoefening, welke commercieel risico voor de vennootschap zoude kunnen meebrengen, is uitgesloten.

        De punten c. en e. vervielen per statutenwijziging van 1939. Ondanks deze mooie doelstelling is de maatschappij blijkens een jaarlijks terugkerende mededeling aan de aandeelhouders haar werkzaamheden nooit aangevangen. Het kapitaal bij aanvang bedroeg ƒ 50.000,-, verdeeld in 50 aandelen van ƒ 1000,-, waarvan tien geplaatst; van deze tien aandelen behoorden acht aan de NHM, en de overige twee aan D. Crena de Iongh, die zijn aandelen echter nog in 1938 overdroeg aan de NHM. De vennootschap had een Raad van Bestuur van tenminste drie leden; de eerste Raad bestond uit D. Crena de Iongh, M. Taudin Chabot, A.A. Pauw en C.J. baron Collot d'Escury, allen directeur van de NHM. Op 22 april 1971 werd de vennootschap omgezet in de NV Nederlandsche Handel-Maatschappij, welke als doel had de handel in roerende en onroerende zaken, het bemiddelen daarbij, het uitlenen van gelden, afsluiten van financiële transacties en het beheren en administreren van vermogens en waarden.

      • Op 19 juni 1942 besloot de directie van de NHM tot activering van haar assurantiebedrijf op het hoofdkantoor te Amsterdam. Tot dan waren de assurantiezaken geconcentreerd bij de Vierde Afdeling, die zich in hoofdzaak beperkte tot het verzorgen van de verzekering van partijen goederen. De provinciale agentschappen [met name de van de Geldersche Credietvereeniging overgenomen -] deden overigens al vele jaren zaken op assurantiegebied. De idee was nu om ook via het hoofdkantoor als tussenpersoon de verzekeringsbelangen van cliënten te gaan behandelen en verzorgen, met andere woorden zich op de makelaardij te storten. Om de nieuwe bedrijfstak vorm te geven werd een deskundige aangetrokken van De Nederlanden van 1845. Men bleef overigens gebruik maken van de diensten van externe assurantiemakelaars. In 1951 besloot de directie om ter verkleining van het risico en vergroting van het bereik een samenwerkingsverband aan te gaan met de firma Heldring & Pierson. Beide bedrijven brachten hiertoe hun assurantiezaken onder in nieuw opgerichte eigen NV's. Voor de NHM was dit de op 5 januari 1951 opgerichte NV Assurantiebedrijf der Nederlandsche Handel-Maatschappij te Amsterdam. De aandelen van beide nieuwe NV's werden ondergebracht in een overkoepelende maatschappij, de NV De Vereenigde Verzekeringskantoren van 1950; de NHM participeerde hierin voor 75%, Heldring & Pierson voor 25%. De continuïteit werd verzekerd via een personele unie: N.B.M. Vierhout, afkomstig van Heldring & Pierson, werd directeur van de NV Assurantiebedrijf der NHM, gedelegeerd commissaris bij de Heldring & Pierson-maatschappij en directeur van de overkoepelende maatschappij.

        Het statutair doel van de NV Assurantiebedrijf der NHM werd omschreven als:
        a.het bezorgen van assurantiën, het optreden als al dan niet gevolmachtigd agent en in het algemeen het verlenen van bemiddeling op assurantiegebied; b.het verrichten van alle handelingen, welke dienstig kunnen zijn voor het sub a vermelde doel; c.het deelnemen in, zich interesseren bij en het besturen van ondernemingen, welke een gelijk doel hebben of een doel, dat dienstig kan zijn voor het bereiken van het hiervoor vermelde doel, hieronder begrepen alle soorten assurantiemaatschappijen, alles in den ruimsten zin des woords. Het maatschappelijk kapitaal werd gesteld op ƒ 200.000,-, verdeeld in 200 aandelen van ƒ 1000,-. Hiervan stonden er 99 op naam van de NV Vereenigde Verzekeringskantoren van 1950, en één op naam van de NHM. De NHM bracht het bedrijf van haar voormalige Afdeling Assurantie onder in de nieuwe maatschappij. Als eerste directeuren traden op N.B.M. Vierhout en H.G.L. Konings, oud chef van de Afdeling Assurantie. De eerste Raad van Commissarissen bestond uit H. Albarda, H.W.A. van den Wall Bake, directeuren, en W.A. van Ravesteyn, onderdirecteur van de NHM. Retroacta afkomstig van de voormalige NHM-Afdeling Assurantie zijn overgegaan op de rechtsopvolger.

      • De firma Auto-Crediet werd opgericht op 28 december 1923 door J.A. van Dongen en F.J. Struben te Heemstede. De statutaire vestigingsplaats was aanvankelijk Heemstede; in 1932 werd het bedrijf verplaatst naar het gebouw Candida aan de Nieuwezijds Voorburgwal te Amsterdam. Na onenigheid tussen de beide oprichters kocht Struben per 1 maart 1939 zijn compagnon uit. Het bedrijf werd nu dus een eenmanszaak, die op haar beurt op 29 november van dat jaar werd omgezet in een commanditaire vennootschap. In 1945 werd het bedrijf opnieuw een eenmanszaak. Op 1 mei 1952 werd de ondeneming met terugwerkende kracht tot 1 juli 1951 omgezet in een naamloze vennootschap. In 1954 werd het gehele bedrijf [kapitaal: ƒ 57.000,-] overgenomen door de NHM.

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in