gahetNA in het Nationaal Archief

STICUSA

2.19.114
M.W.M.M. Gruythuysen, A.M. Tempelaars
Nationaal Archief, Den Haag
1993
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.19.114
Auteur: M.W.M.M. Gruythuysen, A.M. Tempelaars
Nationaal Archief, Den Haag
1993
CC0

Periode:

1947-1991
merendeel 1948-1989

Omvang:

27,70 meter; 1075 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands.

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften. Het archief bevat geluidsbanden.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Dit archief bevat stukken van de Stichting voor Culturele Samenwerking (STICUSA), het Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen en de Adviesraad voor Culturele Samenwerking. Het archief van de Stichting voor Culturele Samenwerking (STICUSA) bevat ondermeer stukken met betrekking tot steunverlening aan instellingen op cultureel- en wetenschappelijk gebied in Nederland, Suriname en de Nederlandse Antillen. Ook bevat het stukken van projecten inzake onderwijs, wetenschap, technische projecten en natuurbeheer in Suriname en de Nederlandse Antillen. Het Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen bevat voornamelijk stukken over regionale projecten buiten Europa, zoals betrekkingen met Oost-Europese, Latijns-Amerikaanse en Aziatische landen. Het archief van de Adviesraad voor Culturele Samenwerking bevat vooral stukken met advisering omtrent de culturele samenwerking tussen Nederland, Suriname en de Nederlandse Antillen.

Archiefvormers:

  • Adviesraad voor Culturele Samenwerking tussen de Landen van het Koninkrijk
  • Comité van Voorbereiding van de Culturele Samenwerking tussen Nederland en Indonesië
  • Nederlands Instituut voor Internationale Culturele Betrekkingen
  • Nederlandse Stichting voor Culturele Samenwerking met Suriname en de Nederlandse Antillen
  • Stichting voor Culturele Samenwerking tussen Nederland, Indonesië, Suriname en de Nederlandse Antillen STICUSA
  • Vertegenwoordiger van de Sticusa in Suriname
  • Lichtveld, L.A.M.
  • Reinink, H.J.

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Verantwoording van de bewerking

Voorwoord

De archieven inzake de Culturele Samenwerking 1948-1990 tussen de landen van het Koninkrijk werden in de loop van 1990-1992 geordend en beschreven en hiermee toegankelijk gemaakt voor historisch onderzoek. Deze archieven vormen een belangrijke bron voor de na-oorlogse cultuurgeschiedenis van het koninkrijk. Het archiefbestand is thans in originali te raadplegen bij het Nationaal Archief in Den Haag.

Onze dank gaat uit naar Hans de Marie en zijn medewerkers van de Centrale Archiefbewaarplaats van het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen in Zoetermeer voor het verlenen van onderdak en verdere faciliteiten. De samenwerking met hen verliep op uiterst plezierige wijze.

De auteurs,

Michel Gruythuysen

André Tempelaars

Amsterdam - Den Haag, september 1993

Algemeen

In 1990 kon een begin worden gemaakt met de selectie en de bewerking van de archieven, in overeenstemming met het plan van aanpak opgesteld door de Tweede Afdeling van het Algemeen Rijksarchief. (

Archief Tweede Afdeling van het Algemeen Rijksarchief, dossier X 4.254: Sticusa, plan van aanpak selectie en bewerking Sticusa-archieven.

) De bewerking van de archieven bestond uit vijf fasen: onderzoek en waardering, het beschrijven en ordenen van bescheiden, die voor blijvende bewaring in aanmerking komen, de eindproduktbepaling en tenslotte de materiële afwerking en de formele overdracht van de archieven. (

Eindrapporten inzake selectie en bewerking van de Sticusa-archieven en de archieven Culturele Samenwerking, 1948-1990, inv.nr 232.

)
Het waarderen en selecteren van de te vernietigen archiefbescheiden geschiedde in twee fasen. De voorselectie vond plaats in het kantoorgebouw van de Sticusa in Amsterdam en bij het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen in Zoetermeer. In deze fase werd een belangrijk deel van het massa-archief, in hoofdzaak financiële administratie, vernietigd. In de tweede fase werd onderscheid gemaakt tussen enerzijds de bewijswaarde van de archivalia, het juridisch-financieel aspect en anderzijds de informatiewaarde, het historisch aspect van het materiaal. (

Algemene toelichting op de vernietigingslijst in: Opgave van de vernietigbare bescheiden uit de Sticusa-archieven en de archieven Culturele Samenwerking, 1948-1990, p. 15 en p. 11, in inv.nr 232.

)
Uitgangspunt hierbij vormde het belang van de archiefvormende instellingen zelf, maar ook die van recht- of bewijszoekenden. (

Ibidem, p. 15.

)
In totaal kon na deze procedure ruim 300 meter voor vernietiging voorgedragen worden. Een tweede hoofdactiviteit bestond uit de beschrijving en ordening van de voor blijvende bewaring in aanmerking komende archiefbescheiden. Een probleem, dat zich hierbij voordeed was de omvangrijke archiefvermenging. Bij de Sticusa in Amsterdam, die als beheerder optrad van vrijwel al het archiefmateriaal in deze inventaris beschreven, waren in de loop van jaren de bestanden dooreengeraakt. Dit was mede te wijten aan de gezamenlijke huisvesting aan de J.J. Viottastraat en aan de secretariële werkzaamheden, die de Sticusa voor de Adviesraad verrichtte.

Sticusa

De oude ordening van de archieven werd met het oogmerk op toekomstige raadpleging niet gehandhaafd. De eigentijdse toegangen (agenda's en archief-indices) leverden voor de samenstelling van een uniforme inventaris moeilijkheden op. De archief-indices ondergingen in de loop der jaren tal van wijzigingen hetgeen de systematiek niet ten goede kwam. Ook was de samenstelling van de archief-indices niet consequent waardoor overlappingen van trefwoorden ontstonden. De "onderwerp-dossiers", ingedeeld volgens de archief-index, werden per jaar afgesloten. Deze ordening had een veelheid van minutieuze dossiertjes tot gevolg. In plaats van de oude ordening werd een indeling gemaakt, gebaseerd op de kernactiviteiten van de Sticusa. De dossiers werden zoveel mogelijk per onderwerp samengevoegd. In gevallen waarin dat niet mogelijk was, werden de bescheiden afzonderlijk beschreven. De kern van het archief bestaat uit de serie notulen van de bestuursvergaderingen met de bijbehorende ingekomen stukken, geordend volgens het vergader-agendastelsel. De omvang van het archief voor selectie en bewerking bedroeg circa 350 meter. Na selectie en bewerking bedraagt het archief thans 20,5 meter. Buiten de overdracht aan het Algemeen Rijksarchief bleven de op termijn te vernietigen stukken, de Sticusa-bibliotheek, documentatiemateriaal en de collectie films. De op termijn te vernietigen stukken zullen blijven berusten bij het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen, met uitzondering van de personeeldossiers, die overgedragen werden aan het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken. Na het verstrijken van de termijnen vindt reguliere vernietiging plaats. De bibliotheek van de Sticusa en het documentatiemateriaal betreffende beeldende kunstenaars en schrijvers vonden na goedkeuring van de minister voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken in mei 1990 integraal een bestemming bij de Dienst Openbare Bibliotheek in Den Haag. De boekerij Cola Debrot is opgegaan in de Wetenschappelijke Bibliotheek te Curacao. Deze is in 1979 opgegaan in de bibliotheek van de Universiteit van de Nederlandse Antillen. De collecties films, foto's, negatieven en geluidsbanden werden overgedragen aan de Rijksvoorlichtingsdienst in Den Haag. Deze berusten sinds 1999 bij het Nationaal Archief (foto's, negatieven) en Beeld en Geluid (films, geluidsbanden). (

De Sticusa-collecties werden onder bepaalde voorwaarden aan de daarvoor in aanmerking komende instellingen en instanties in bruikleen overgedragen. Een volledig overzicht van deze overdrachten is opgenomen in het "Liquidatierapport van de Stichting voor Culturele Samenwerking (Sticusa) in liquidatie over de periode 1 januari 1989 tot en met 31 oktober 1990", inv.nr 222. Zie ook inv.nrs 212-220.

)

De Sticusa-vertegenwoordiger in Suriname

Bij de bewerking van dit archief werden de volgende bestanddelen onderscheiden:

  1. Het feitelijke archief van de vertegenwoordiger, waaronder zijn lidmaatschapsarchief van het bestuur van het Cultureel Centrum Suriname;
  2. Het archief van de vertegenwoordiger als bestuurslid van de stichtingen Volkslectuur en Taalonderzoek Suriname;
  3. Correspondentie gelicht uit het archief van de Gouverneur van Suriname over Sticusa-aangelegenheden in de periode 1948-1955.
De vertegenwoordiger hield zich niet met de feitelijke toewijzing van subsidies bezig. Op basis van ontvangen informatie verrichtte hij de betalingen aan de culturele organisaties in Suriname. Als eerste aanspreekpunt voor de culturele organisaties besprak hij vaak informeel, met name op verzoek van de Sticusa, de problemen die zich voordeden in de relatie van de Sticusa tot de culturele organisaties. Via de toezending van afschriften werd hij geïnformeerd door de culturele organisaties en de Sticusa. In de vertrouwelijk/persoonlijke briefwisseling die hij onderhield met Sticusa-directie werden dan de problemen besproken die zich bij de uitvoering van de Sticusa-taak in Suriname voordeden. Hierdoor bevatten met name de subsidie-dossiers vrij veel bescheiden van comptabele aard en ter informatie ingekomen afschriften. Strikt genomen komen ter informatie ingekomen bescheiden en lidmaatschapsarchieven, waaruit de bemoeienis van de archiefvormer niet blijkt, niet voor blijvende bewaring in aanmerking. Aangezien het echter twijfelachtig is of de archieven van het CCS en andere culturele organisaties in Suriname bewaard zijn gebleven, is bewust gekozen voor een ruimhartige interpretatie van de selectiecriteria. Na selectie en bewerking kwam 2 meter van de aanvankelijke 4,5 meter voor blijvende bewaring in aanmerking. De opbouw van de dossiers in dit archief was vrij inconsequent, voornamelijk omdat het inzicht over de onderwerpsvermelding op de stukken per vertegenwoordiger varieerde. Hierdoor moest het archief op stukniveau bekeken, geselecteerd en heringedeeld worden. Naast de kernactiviteit van zijn bestuurslidmaatschappen zijn de overige bescheiden ingedeeld naar velden van bemoeienis van de vertegenwoordiger. Een omslag correspondentie uit het archief van de Gouverneur over Sticusa-aangelegenheden (1948-1955), die in het archief werd aangetroffen, werd overgedragen aan het Algemeen Rijksarchief om ingevoegd te worden in het aldaar berustende archief van de Gouverneur van Suriname.
Adviesraad voor Culturele Samenwerking

Het archief bleek zeer ruim voorzien te zijn van dubbele series vergaderstukken, de een completer dan de ander. Door onderling vergelijk konden deze bescheiden tot een vrijwel complete serie gereconstrueerd worden. Voor de projecten, die op aanbeveling van de Adviesraad werden uitgevoerd, werden afzonderlijke (oneigenlijke) dossiers gevormd. Aangezien de Adviesraad zich niet bezig hield met de uitvoering van projecten, werden deze dossiers tijdens de bewerking als volgt behandeld:

  1. In het geval dat de project-uitvoering bij Surinaamse en Antilliaanse organen lag, bleken de dossiers hoofdzakelijk fotokopieën en knipsels te bevatten uit de voortgangsrapporten en de verslagen van de zittingen, die voor vernietiging in aanmerking kwamen. Originele stukken over het projectvoorstel zoals dat behandeld was in de vergadering van de Werkgroep of bij de zitting werden ter plaatse of in de correspondentieseries ingevoegd.
  2. In het geval dat de uitvoering bij de Sticusa lag, konden de dossiers ingevoegd worden in het Sticusa-archief, waarmee de archiefvermenging grotendeels ongedaan kon worden gemaakt. Originele stukken van de Adviesraad werden teruggevoegd zoals beschreven onder a. Knipsels en fotokopieën werden verwijderd.

De oneigenlijke dossiers als boven beschreven vinden hun oorsprong in het feit, dat de administratie niet beschikte over een instrument van nadere toegankelijkheid van het gevormde archief. Dit is thans ondervangen door de samenstelling van een index, die opgenomen is in Bijlage VIII bij de inventaris.

Bij het archief van de Adviesraad werden drie afgedwaalde archiefbestanden aangetroffen:

  1. archivalia van de Programma Adviesraad, die afgedwaald waren in het archief van de Adviesraad gevoegd waren, omvang 2 meter, werden -na de verwijdering van doublures- ingevoegd in het Sticusa-archief (zie inv.nrs 392-396).
  2. archivalia van mr L.B. van Ommen, lid van de Adviesraad namens het Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk, omvang 0,6 meter, werden teruggegeven aan het Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur, als rechtsopvolger van CRM.
  3. archivalia van dr L.A.M. Lichtveld (

    Lou Lichtveld (geb.1903), 1922-1934 kunstcriticus en auteur in Nederland onder het pseudoniem Albert Helman; 1934-1939 verbleef in Spanje en Mexico, 1939 in Nederland tijdens de oorlog; 1947 eerste direkteur CCS; 1949-1951 minister van Onderwijs en Volksgezondheid; 1954-1961 voorzitter van de Rekenkamer van Suriname; 1958 directeur Bureau Volkslectuur; 1960 voorzitter Raad voor Culturele Aangelegenheden; 1961-1965 buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister in Washington; 1961-1967 lid van de Adviesraad voor Culturele Samenwerking, 1966 voorzitter.

    )
    , Surinaams lid van de Adviesraad, met een omvang van 0,2 meter. Deze werden beschreven als gedeponeerd archief bij het archief van de Adviesraad. De stukken zijn op microfilm in het Algemeen Rijksarchief te raadplegen; de originelen werden overgedragen aan de Republiek Suriname.
De omvang van het archief van de Adviesraad, aanvankelijk 12,5 meter, kon als gevolg van de bovenvermelde bewerking teruggebracht worden tot 3 meter.
Nederlands Instituut voor Internationale Culturele Betrekkingen

De interne structuur van het NIICB-archief was, door de verspreid aangetroffen bestanddelen, volledig verstoord. Na samenvoeging van de diverse bestanddelen bleek de samenhang in het archief dusdanig verstoord dat het herstellen van de oude orde niet mogelijk was met uitzondering van de serie notulen met de ingekomen bestuursstukken. Het archief is onvolledig. Eigentijdse toegangen en agenda's van ingekomen en uitgaande stukken ontbreken. Ook de serie notulen en vergaderstukken van het bestuur vertoont hiaten. Bij herordening van het archief is de werkwijze van het instituut uitgangspunt geweest. De stukken werden onderwerpsgewijs geordend volgens de tweedeling: organisatie en taakuitvoering. Stukken betreffende de taakuitvoering werden onderverdeeld in: algemene projecten en regionale projecten. Binnen de rubriek regionale projecten zijn de stukken per land bijeengevoegd en beschreven. De kern van het archief: de notulen en vergaderstukken konden worden hersteld volgens het vergader-agendastelsel. De serie is nader toegankelijk gemaakt met behulp van een index op de agenda's van de bestuursvergaderingen. Het archief had ongeschoond een omvang van circa 12 meter. Na selectie en bewerking bedraagt het archief 2,5 meter.

Ordening van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Geachte mevrouw, heer,
Volgens een kopie in mijn bezit, werd in het voorjaar van 1964 een door de Sticusa geïniteerde radiouitzending verzorgd onder de naam: Het ABC der Cultuur. Deze door prof. dr. G. W. Ovink gehouden voordracht, (6e serie, nr. 2) had als titel 'Boekdrukkunst".
De precieze datum en tijdstip van uitzending is onbekend. Wel begint hij met: 'Bij een vorige gelegenheid mocht ik u spreken over de grafische kunsten in het algemeen'. Wat er op duidt dat hij er meer gehouden heeft.
Gezien mijn onderzoek naar leven en werk van G. W. Ovink (1912 - 1984) deze man zou ik graag weten of er in de archieven enige nier openbaar gemmate informatie zit die zijn betrokkenheid bij de Sticusa duiden of mogelijk verwijzen naar andere bronnen.
Ik zal u zeer erkentelijk zijn bij enige nadere duiding.
In de hoop iets van u te vernemen, in afwachting,
Met vriendelijke groet,

Jaap A. J. Lieverse
Geldersekade 89 / 2
1011 EL Amsterdam
020 625 23 68

Onze medewerker van inlichtingen verwees deheer Lieverse naar de toegang op het Sticusa-archief (nummer toegang 2.19.114). Onder de inventaris nummers 409-418 zijn stukken betreffende ABC radiouitzendingen aanwezig, nummer 413 betreft 1964. Zie deze link naar de toegang: http://www.gahetna.nl/collectie/archief/ead/index/eadid/2.19.114/aantal/20.
Of er inderdaad informatie over de vraag aanwezig is, kan alleen worden vastgesteld door archiefonderzoek. Dit inventaris nummer 413 is openbaar en kan worden geraadpleegd in de studiezaal van het Nationaal Archief, zie voor bezoek de algemene informatie op de website: http://www.gahetna.nl/vraagbaak/bezoek-ons.
Mogelijk is er bij het Instituut voor Beeld en Geluid te Hilversum informatie over de radiouitzendingen, zie de wesbite http://www.beeldengeluid.nl/contact.

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in