Ordedienst/Bevelhebber Ned. Strijdkrachten (ODS/BS)
- Archiefinventaris
- Inleiding
- Inventarisnummers
- Bestanden
- Alle scans (0)
2.13.137
Ministerie van Defensie, Dienst Centrum Documentaire Informatie:
E.A. van Heugten
H.E.M. Mettes
R. van Velden
Nationaal Archief, Den Haag
(c) 2006, 2010
Beschrijving van het archief
Naam archiefblok:
Ministerie van Defensie: Ordedienst/Bevelhebber der Nederlandse Strijdkrachten en Binnenlandse Strijdkrachten (ODS/BS)
Ordedienst/Bevelhebber Ned. Strijdkrachten (ODS/BS)
Periode:
1940-1956
merendeel 1941-1956
Omvang:
196,40 meter; 4835 inventarisnummers.
Taal van het archiefmateriaal:
Het merendeel der stukken is in het Nederlands en het Engels.
Soort archiefmateriaal:
Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften.
Archiefbewaarplaats:
Nationaal Archief, Den Haag
Samenvatting van de inhoud van het archief:
De zeer omvangrijke archieven van de Ordedienst (OD) en de Binnenlandse Strijdkrachten bevatten een gedetailleerd overzicht van de activiteiten van beide organisaties tijdens en na de Tweede Wereld Oorlog. Stukken m.b.t. de OD zijn bijvoorbeeld, signalementenbladen, stukken betreffende een schietincident op de Dam, evenals tekeningen en foto's van objecten en militair materieel, alsook rapporten en correspondentie, radio- en telefoonverkeer, onderzoeken, evenals administratie en stukken aangaande de organisatie van de OD en haar verschillende onderdelen.
Vervolgens zijn documenten aanwezig aangaande de totstandkoming van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten (BS) en de vorming van de Stoottroepen. Er zijn stukken over de bevelvoering, organisatie, inlichtingendienst en tenslotte opheffing van de BS.
Ook zijn er stukken nagelaten door C. Tonnet, die betrekking hebben op zijn spionage- en inlichtingenwerk voor de OD. Tenslotte bevat het archief grote series persoonsdossiers van personen die in dienst zijn geweest van de OD, de BS en het Militair Gezag, of waarvoor deze organisaties belangstelling hebben getoond.
Archiefvormers:
- Binnenlandse Strijdkrachten (NBS)(BS)
- Ordedienst (OD)
Archiefvorming
Inhoud en structuur van het archief
Inhoud
Selectie en vernietiging
Verantwoording van de bewerking
Algemeen
In 1989 is het correspondentie gedeelte van de archieven van de OD en BS overgebracht naar het voormalig Centraal Archievendepot in Rijswijk. Bij het voormalig BRIOP in Kerkrade is achtergebleven een grote hoeveelheid personeelsdossiers van medewerkers bij de OD en BS. Deze p-dossiers waren bij de eerste bewerkingsslag nog uitgezonderd en daarom in eerste instantie niet opgenomen in deze inventaris. De reden hiervoor was dat er in de loop van de jaren een vermenging met persoonsgegevens van de OD, BS, MG en de eerste jaren na de 2e Wereldoorlog van de Koninklijke Landmacht heeft plaatsgevonden. Verder maakte ook dat de grote hoeveelheid aanvragen voor (invaliditeits) pensioenen het vooralsnog niet mogelijk maakte om een zuivere lijst te maken. De noodzaak om dit voor de geschiedenis belangrijke archief toch ook over te dragen aan het NA maakte dat er besloten was om in 2008 een tweede bewerkingslag te maken. Van belang was dat de voortgaande leeftijd van betrokkenen en een verdergaande automatisering het aantal verzoeken om informatie significant heeft doen afnemen. Er zou echter een zeer tijdrovende actie ondernomen moeten worden om de vermengde archiefbescheiden, voor zover dit zelfs mogelijk was, te selecteren en te scheiden naar de oorsprong. Omdat soms niet duidelijk is welke archiefvormer bepaalde documenten opgemaakt heeft is besloten om het archief tot begin jaren ‘50 in tact te laten. Voor de onderzoeker is het ook makkelijker en relevanter dat over deze periode al de te bewaren persoonsgegevens samenblijven en opgenomen zijn in deze inventaris. De afgescheiden niet relevante archiefbescheiden zijn retour gegaan naar Kerkrade. Gezien de samenhang met deze inventaris is in overleg met het NA besloten om het bestand op te nemen in onderhavige inventaris. Gezien de bijzondere periode zijn bij deze laatste bewerking geen stukken vernietigd en alleen dubbelen verwijderd.
Dit archiefdeel heeft een omvang van 349 strekkende meter [noot DjK; bij ontvangst Nationaal Archief van deze aanvulling in januari 2011 was dit 133 meter!]
Sectie V
Hoe het archief van de sectie V oorspronkelijk gestructureerd was is niet bekend, en dit kon ook niet meer achterhaald worden.
Het archief was bij aanvang van de herinventarisatie geordend naar onderwerp. Verder waren de situatie- en perspectieftekeningen in een aantal series geplaatst. Besloten werd, de aangetroffen orde als uitgangspunt bij de beschrijving te nemen.
De series situatie- en perspectieftekeningen zijn aangevuld met tekeningen welke werden aangetroffen buiten de series.
Verder werden van dit archief afgedwaalde stukken welke werden aangetroffen in de collectie OD uit deze collectie verwijderd en wederom ingevoegd in onderhavig archief.
Dit archief heeft een omvang van 2,9 meter.
Stukken afkomstig uit de collectie generaal-majoor H. Koot, 1942-1955, 1958
In de collectie generaal-majoor H. Koot, 1942-1955, 1958 zijn archiefbescheiden aangetroffen die van deze collectie zijn afgescheiden en zijn opgenomen in het archief Binnenlandse Strijdkrachten en het centraal afwikkelingsbureau BS. Het betreft hier stukken ontvangen en opgemaakt door Koot in zijn functie als Commandant Binnenlandse Strijdkrachten.
Het archief gevormd door H. Koot als commandant Binnenlandse Strijdkrachten (1944-1945 ) is afgescheiden van de collectie en is gevoegd in het archief van de staf BNS.
De archiefbescheiden, gevormd door majoor E.H.M. Hoogenweegen, hoofd bureau X van het Centraal Afwikkelingsbureau Binnenlandse Strijdkrachten (1945-1946) zijn ook afgescheiden van de collectie en zijn gevoegd in het archief van het CAB-BS.
Collectie Ordedienst
De vermenging van verschillende archieven en documentatie was zodanig dat het niet meer mogelijk was de verschillende archieven af te scheiden. Met als uitgangspunt de bestaande plaatsingslijst, die is opgemaakt in oktober 1986 is door een medewerker van het Bureau Registratie en Informatie Ontslagen Personeel (BRIOP) van het ministerie van Defensie te Kerkrade, getiteld Inhoudsopgave documentatie O.D., zijn de (summiere) inhoudsomschrijvingen omgevormd tot formele beschrijvingen, met vermelding van de looptijd. De aangetroffen omslagen zijn daarbij zo veel mogelijk gehandhaafd.
De Collectie OD is geordend naar de organisatie van het AHK-OD. De bestaande omslagen zijn zoveel mogelijk intact gelaten.
Er is een concordantie gemaakt van de oude omslagnummers (de A-nummers) naar de nieuwe inventarisnummers.
Afwikkeling van de Binnenlandse Strijdkrachten
De oorspronkelijke orde van deze archieven is in de loop der jaren aanzienlijk verstoord. Bij aanvang van de bewerking eind 2004 werd geconstateerd dat series waren verstoord en bij het beschrijven was slechts met grote moeite te achterhalen wie de oorspronkelijke archiefvormer was. Getracht is zoveel als mogelijk de oude orde te herstellen en archiefvormers te onderkennen. Toch kan niet volledig gegarandeerd worden dat dit in alle gevallen correct gebeurd is. Het kan dus voorkomen dat stukken ongewild onder een verkeerde afdeling en/of beschrijving zijn geplaatst.
Voor archiefstukken waar ondanks naspeuringen niet meer van kon worden achterhaald in welk gewest en door welke functionaris of bureau ze oorspronkelijk zijn ontvangen of opgemaakt is in elke afdeling een categorie diverse archiefvormers opgenomen waaronder deze stukken konden werden geplaatst.
Ordening van het archief
Aanwijzingen voor de gebruiker
Openbaarheidsbeperkingen
Beperkingen aan het gebruik
Materiële beperkingen
Andere toegang
Aanvraaginstructie
Citeerinstructie
Verwant materiaal
Bijlagen
Beschrijving van de series en archiefbestanddelen
Dit bestanddeel bestaat uit archiefbescheiden, foto's, krantenknipsels en fotokopieën van documenten, welke als documentatie bij elkaar zijn gebracht. Er is dus sprake van een collectie. Tijdens de bewerking in 1947 werden de stukken voorzien van een nummer en in een losbladig register ingeschreven onder verzameltrefwoorden. De stukken kregen een "registratienummer" en een korte omschrijving van de inhoud. Het eerste cijfer van het (registratie)nummer geeft aan tot welk archief het desbetreffende stuk behoort. Mochten voor een archiefonderdeel meer nummers nodig zijn, dan werden reservenummers gevormd door achter het nummer "/2" te plaatsen, bijv. 453/2. Het nummer werd op de stukken met rood potlood geschreven. Achter een aantal nummers werd tussen haakjes een letter vermeld, bijv. 583 (P). De betekenis van deze letteraanduiding is vooralsnog niet bekend, Mogelijk dat de letter P voor "personeel" staat.
De stukken werden vervolgens op nummer in omslagen in het "archief" opgeborgen. Op de omslagen en dozen werd bijv. G.S. G. VIII (of G8) D.I. DOCBS I 1 t/m 100 L.S. vermeld. Dit betekent:
- G.S. G. VIII Generale Staf, Sectie VIII (Krijgsgeschiedkundig Instituut).
- D.I. ?
- DOCBS Documentatie Binnenlandse Strijdkrachten.
- I volgnummer omslag?
- 1 t/m 100 registratienummers stukken.
- L.S. Losse stukken. Dit is de aanduiding voor de onderkende archiefbestanddelen. Naast LS zijn dat G. 4, 6, 18 etc. (staat voor gewest 4, 6, 18 etc.), H (kopie hoofd), VO (verbindingsofficieren) en CAB (centraal afwikkelingsbureau).
Wegens de slechte materiele staat van het oorspronkelijke register is besloten de inhoud hiervan over te typen en in de inventaris op te nemen in bijlage 4.
De primaire ordening van deze archieven is naar organisatie. De stukken zijn geordend per gewest; binnen de gewesten is de hiërachie gevolgd: gewestelijk commandant, districtscommandanten en plaatstelijk commandant, voor zover deze zijn aangetroffen.
Deze stukken waren oorspronkelijk opgenomen in de collectie Ordedienst onder inventarisnummer A 172.
Alfabetisch geordend op achternaam.
Alfabetisch geordend op achternaam.
Het Militair Gezag is nooit onderdeel geweest van de Ordedienst of van de Binnenlandse Strijdkrachten, terwijl deze organisaties ook nooit onder het MilitairGezag hebben geressorteerd. Bij de uiteindelijke financi;ele en personele afwikkeling zijn de persoonsdossiers uiteindelijk wel bij elkaar gekomen in één archiefbestand. Dat verklaart de aanwezigheid van MG-dossiers in het archief van de Binnenlandse Strijdkrachten.
Naamkaarten met niet compleet bestand van alle P-dossiers. De kaarten zijn niet één op één aan dossiers gekoppeld en zijn niet compleet. Het zijn eigen gemaakte kaartensystemen met aanvullende gegevens. De toegang op de kaartbakken is meestal op naam en soms op plaatsnaam.
Alfabetisch geordend op achternaam.




Reacties