Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

BuZa / Londens Archief

2.05.80
Centrale Archief Selectiedienst
Nationaal Archief, Den Haag
2004
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.05.80
Auteur: Centrale Archief Selectiedienst
Nationaal Archief, Den Haag
2004
CC0

Periode:

1936-1958
merendeel 1940-1945

Omvang:

100,50 meter; 6443 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands en in het Engels

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het archief bestaat uit het Geheim- of Kabinetsarchief, Gewoon- of Groot archief en het archief van de Regeringsvoorlichtingsdienst te Londen. Het bevat o.a. de politieke rapportage van Nederlandse gezanten en consuls in het buitenland. Verder dossiers betreffende de diplomatieke betrekkingen, oorlogvoering, internationale na-oorlogse samenwerking, verdragen, consulaire en handelszaken, pers en propaganda, en stukken betreffende individuele personen en bedrijven.

Archiefvormers:

  • Ministerie van Buitenlandse Zaken te Londen
  • Codedienst te Londen
  • Regeringsvoorlichtingsdienst te Londen

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschikbaarheid van kopieën

Verwante archieven

In Den Haag was het Departement van Buitenlandse Zaken min of meer blijven bestaan tot juni 1942. De werkzaamheden bestonden in de eerste oorlogsjaren vrijwel alleen uit de behartiging van de belangen van Nederlanders in België en bezet Frankrijk via de Zweedse gezantschappen. Bij besluit van de Rijkscommissaris van 11 juni 1942 werd het ministerie 'met terugwerkende kracht' opgeheven (vermoedelijk werd met de opheffingsdatum bedoeld de datum van het ontslag van de SG, 29 juli 1941). Desondanks werkte men na juni kennelijk nog enkele maanden door, getuige de agenda. De inschrijving van de laatste brief dateert van 4 november 1942. Dit archief wordt het Eerste Haagse Archief genoemd.

Na de bevrijding duurde het nog tot augustus 1945 tot het Departement van Buitenlandse Zaken uit Londen overkwam naar Den Haag. Wel werd al vanaf mei 1945 de opdracht gegeven aan de in Den Haag aanwezige ambtenaren om hun werkzaamheden te hervatten. De neerslag hiervan is terug te vinden in een archief dat het Tweede Haagse Archief wordt genoemd. Voor het jaar 1945 bestaat na mei geen strikte scheiding tussen het Londens Archief, het departementale archief en het Tweede Haags Archief. Hoewel de dossiers in het Tweede Haags Archief in veel gevallen de spiegeldossiers van het Londens Archief zijn, is voor een volledig overzicht raadpleging van de drie archieven noodzakelijk.

In het depot van het ministerie bevindt zich ook een chronologische serie ingekomen en uitgegane telegrammen, 1940-1945. Deze serie is vrijwel compleet en omvat alle telegrammen die door tussenkomst van de Codedienst zijn verzonden, dus ook die van andere departementen. Het is niet geheel duidelijk van welk archief deze telegrammen een onderdeel zijn. Zij werden na de oorlog vanuit Washington naar Den Haag opgestuurd. Het lijkt aannemelijk dat het hier archief van de Codedienst betreft, omdat op een deel van de uitgaande telegrammen aantekeningen in verband met de vercijfering aanwezig zijn.

Verder bestaat er verwantschap tussen het Londens Archief en de archieven van andere departementen die in Londen hebben gefunctioneerd, zoals het Ministerie van Oorlog en Marine, Koloniën en van Financiën en Handel. Bovendien hebben verschillende hoofdrolspelers een persoonlijk archief bijgehouden in Londen, zoals Van Kleffens en graaf Van Bylandt. Deze persoonlijke archieven, alsmede de bovengenoemde archieven zijn inmiddels te raadplegen bij het Nationaal Archief (voor zover er geen openbaarheidbeperkende maatregelen op van toepassing zijn).

Vanzelfsprekend is het zaak naast het Londens Archief ook de postenarchieven te raadplegen. De beleidsdossiers van de gezantschappen/ambassades Londen en Washington geven informatie over vrijwel alle zaken, waarvan ook sprake is in het departementsarchief. De archieven van Bern, Madrid en Lissabon en van diverse consulaten in Frankrijk geven veel informatie over de vluchtelingenproblematiek. Het gezantschapsarchief Stockholm bevat naast informatie over vluchtelingen (ook veel te vinden in het archief van het consulaat-generaal in Stockholm) ook een groot aantal dossiers over de behartiging van de Nederlandse belangen in de bezette gebieden in Europa door Zweedse gezanten en consuls. Over de naoorlogse afhandeling van de zaken die betrekking hebben op de oorlog, is veel te vinden in de archieven van de militaire missies Berlijn, Wenen en Tokio, maar ook in het departementsarchief 1945-1954, code 3 (juridische zaken) en code 9 (politieke zaken).

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in