Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Commissariaat Makassar

2.05.61.04
A.C. van der Zwan
Nationaal Archief, Den Haag
1987
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.05.61.04
Auteur: A.C. van der Zwan
Nationaal Archief, Den Haag
1987
CC0

Periode:

1947-1957
merendeel 1950-1957

Omvang:

4,50 meter; 219 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in hetNederlands

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Behalve agenda`s van ingekomen en uitgaande (geheime) stukken bevat het archief dossiers over personeelszaken en protocollen. Stukken inzake juridische aangelegenheden zoals naamlijsten van geïnterneerden, nationaliteitskwesties van Indische Nederlanders en Chinezen, Nederlandse "RMS"- arrestanten, moordaanslagen, ontvoeringen, dreigbrieven en intimidatie. Het archief bevat verder monsterrollen en scheepsverklaringen, documenten over economische zaken, bijvoorbeeld de nationalisatie van Nederlandse bedrijven en emigratie. Op sociaal gebied zijn er onder meer stukken over de zorg voor de Indo-Europese gemeenschap, rehabilitatie-uitkeringen en repatriëring. Voorts culturele aangelegenheden zoals het onderhoud van de Nederlandse erevelden en politieke en militaire kwesties zoals de stukken betreffende de Indonesische rechterlijke macht, politie, gouverneurs en politici. Over het conflict inzake Nieuw-Guinea en kwesties rond Ambonese ex-KNIL-militairen zijn eveneens stukken in het archief terug te vinden.

Archiefvormers:

  • Nederlands Commissariaat te Makassar (Indonesië), (1947), 1950-1957

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Het nederlandse commissariaat te makassar 1950-1957

Bij de instelling van de Nederlandse vertegenwoordigingen in Indonesië na de soevereiniteitsoverdracht werd de hoofdstad van de toenmalige deelstaat Oost-Indonesië, Makassar,aangewezen,als vestigingsplaats voor een Nederlands commissariaat.De huisvesting van dit commissariaat vond plaats in het gebouw van de voormalige gedelegeerde van de Hoge Vertegenwoordiger van de Kroon.Tevens werd een gedeelte van het personeel van deze instelling overgenomen.

L.B. van Straten(1903-1969)werd in januari 1950 als waarnemend commissaris aangesteld.Gezien de onenigheid tussen Nederland en Indonesië ten aanzien van de status van de vertegenwoordigingen duurde het tot april 1951(KB.24 april 1951 no. 65) a1vorens het commissariaat officieel werd opgericht en pas per KB.25 juni 1951 no. 23 ontving van Straaten zijn officiële benoeming tot commissaris.

Na het vertrek van van Straten in 1954 werd de leiding van het commissariaat overgedragen aan H. Menke(geb.1909). Hij werd aangesteld per KB. 2 juli 1954 no. 24.De laatste chef de poste te Makassar was J. de Leeuw(geb.1910). Hij arriveerde in november 1956 en leidde de vertegenwoordiging tot de liquidatie in 1957.

In eerste instantie werd de commissaris te Makassar bijgestaan door twee stafmedewerkers,maar al snel werd dit aantal teruggebracht tot één.Omvangrijke personeelsinkrimpingen hadden tot gevolg dat van 1953 tot de sluiting van de Nederlandse consulaire vertegenwoordigingen in 1957 de personeelsformatie te Makassar werd teruggebracht tot een chef de poste,twee administratieve ambtenaren en vier administratieve hulpkrachten.

Wanneer een commissaris voor langere tijd niet op zijn standplaats verkeerde werd zijn functie door een waarnemer bek1eed. L.J.M. Bauwens(geb. 1924) was in oktober en november 1954 plaatsvervangend commissaris,K.J. Stadtman(geb.1921) verving van mei tot augustus 1955 de commissaris en L.G. Ge1pke(1915-1981) overbrugde de periode tussen het vertrek van Menke en de aankomst van de Leeuw.

Het ressort van het commissariaat werd d.d.16 juli 1951 bij beschikking van de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken en de Minister voor Uniezaken en en Overzeese Rijksdelen vastgesteld tot de Indonesische provincies Celebes en de Molukken. Dit enorme uitgestrekte gebied kon onmogelijk regelmatig door de commissaris of één van zijn medewerkers tot in alle uithoeken worden bezocht.De plannen om een aantal honoraire consulaten binnen het ressort op te richten werden evenwel nooit gerealiseerd.In plaats hiervan onderhield de commissaris contacten met zogenaamde consulaire correspondenten te Menado, Ternate en op Ambon,die bereid waren zonder officiële consulaire status de belangen van de Nederlandse onderdanen in hun omgeving te dienen.

De voornaamste taak van het commissariaat was de algemene consulaire zorg voor de Nederlandse gemeenschap binnen het ressort.Deze gemeenschap was in absolute aantallen niet zo groot als op Java, maar de politieke situatie binnen het ressort was zo problematisch dat ook mensen die niet tot deze groep behoorden zich gedwongen zagen een beroep op het Nederlands commissariaat te doen. Met name de KNIL-militairen van Zuidmolukse afkomst vormden een voortdurende bron van zorg.Het ressort was bovendien bij tijd en wijle bijzonder onveilig voor Nederlanders,gezien de verschillende afscheidingsbewegingen die op Celebes en op de andere eilanden opereerden.Het aantal Nederlanders dat binnen het ressort verbleef nam sinds 1950 gestaag af en daalde in 1955 tot 700.

Na l mei 1956 werd de naam van het commissariaat gewijzigd in consulaire vertegenwoordiging.Dit had te maken met de verslechterde politieke betrekkingen tussen Nederland en Indonesië.Aan het einde van 1957 bleek het niet langer mogelijk de Nederlandse consulaire vertegenwoordigingen in Indonesië te handhaven.Op 9 december 1957 ontving de Leeuw bericht van de diplomatieke vertegenwoordiging te Jakarta,waarbij werd opgedragen de consulaire vertegenwoordiging onmiddelijk te sluiten. Deze opdracht werd uitgevoerd en de Leeuw probeerde zich onder bescherming van de plaatselijke militaire autoriteiten te plaatsen.Hem werd verzekerd dat de ambtswoning en de kanselarij tot eind december niet gevorderd zouden worden,maar hijzelf kreeg het advies zo spoedig mogelijk te vertrekken.De administratief ambtenaar F.W.A. Verdooren werd daarop gelast de sluitng verder te regelen en de Leeuw vertrok op 15 december naar Singapore.Met het vertrek van Verdooren en zijn collega J. Bouwens op 28 december was de liquidatie van de consulaire vertegenwoordiging een feit.

Geschiedenis van het archiefbeheer

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in