gahetNA in het Nationaal Archief

BiZa / Maatschappelijke Zorg

2.04.52
Centrale Archief Selectiedienst
Nationaal Archief, Den Haag
1985
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.04.52
Auteur: Centrale Archief Selectiedienst
Nationaal Archief, Den Haag
1985
CC0

Periode:

1946-1952
merendeel (1948) 1946-1952

Omvang:

2,00 meter; 226 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands.

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Tot de Tweede Wereldoorlog was de bemoeienis van de overheid met armenzorg beperkt. Armlastigen werden ondersteund op grond van de Armenwet 1912. De Gemeente ondersteunde slechts die armen die geen steun ontvingen van kerkelijke organisaties of particulieren. Sociale wetgeving stond nog in de kinderschoenen. Zij die een uitkering kregen op grond van sociale wetten, zoals bijvoorbeeld de werklozensteun, vielen buiten de Armenzorg. Na de oorlog deden grote groepen van de bevolking een beroep op de armenzorg, veelal mensen wier bestaan was ontwricht door de oorlog. Evacué's, mensen die huis en haard hadden verloren in de oorlogsgebieden, repatrianten uit Nederlands-Indië, mensen die terugkeerden uit concentratiekampen of mensen die anderszins slachtoffer waren van de oorlog. Daarop werd een speciale afdeling Hulpverlening Oorlogsslachtoffers en Evacuatiezaken opgericht. Eind 1947 werd deze afdeling weer samengevoegd met de afdeling Armenwezen tot de afdeling Maatschappelijke Zorg. In het kader van de Woonruimtewet (1947) en de wet Huisvesting Gerepatrieerden (1950) kregen gemeenten de bevoegdheid om woonruimte te vorderen en woonvergunningen af te geven. De nieuwe afdeling Maatschappelijke Zorg werd verantwoordelijk voor het toezicht op dit beleid. In 1948 werd de afdeling Maatschappelijke Zorg gesplitst in twee onderafdelingen (M I en M II). Onder M I vielen o.a. Algemene en Juridische Zaken, Organisatie Hulpverlening, Krankzinnigenverpleging, Collectewezen, Pandhuiswet en de Zorg voor Onmaatschappelijken. Onder M II vielen Hulpverlening Oorlogsslachtoffers (HO) en Verdeling Woonruimte.
Het archief van de Afdeling Maatschappelijke Zorg bevat stukken m.b.t. allerlei plaatselijke zorginstellingen en regelingen (commissiestukken, wetsontwerpen, circulaires etc.). Tevens zijn er stukken betreffende het verblijf van oorlogsslachtoffers in het buitenland.

Archiefvormers:

  • Ministerie van Binnenlandse Zaken / Afdeling Maatschappelijke Zorg I
  • Ministerie van Binnenlandse Zaken / Afdeling Maatschappelijke Zorg II

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Geschiedenis van het archiefbeheer

Tijdens de registratuurperiode bevond het archief zich op verschillende adressen, omdat de beide onderafdelingen apart buiten het hoofdgebouw van Binnenlandse Zaken waren gevestigd (MZ I aan de Lange Houtstraat en MZ II aan de Fluwelen Burgwal, beide te 's-Gravenhage). Door de registratuur werden voor elke afdeling van het ministerie agenda's bijgehouden, die doorlopend werden genummerd tot nummer 50.000. Deze agenda's werden per 2000 nummers ingebonden en per jaar afgesloten. Aan uitgaande stukken werd de letter U toegevoegd ('Algemene opbouw, werkmethode, richtlijnen en aanwijzingen voor registratuur, documentatie, archief, bibliotheek, de typekamer en de Expeditie' van de onderafdeling Post- en Archiefzaken van het Ministerie van Binnenlandse Zaken hoofdstuk I.). Afgelegde dossiers werden naar het hoofdgebouw overgebracht, waar de dossiers in het centrale archief werden gevoegd. De dossiers van de afdeling werden gekenmerkt door een rode titelstrook.

In de periode 1942-1950, tot het van kracht worden van het Besluit Post- en Archiefzaken Rijksadministratie (

Besluit Post- en Archiefzaken Rijksadministratie 1950, S. K425.

) werd geleidelijk het systeem van de zaaksgewijze ordening voor het archief van Binnenlandse Zaken ingevoerd. Zo was ook het archief van de afdeling MZ zaaksgewijs, per dossier, geordend volgens de algemene BiZa-code, een uitwerking van de code van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.

Vanaf 1 juli 1949 werd door het Bureau Archiefherziening van de Onderafdeling Post- en Archiefzaken begonnen om bepaalde, voor de administratie belangrijke gedeelten van de archieven van de afdeling Volksgezondheid en Armwezen (afd. VA, 1910-1918), de afdeling A (1918-1947) en de Algemene Armencommissie (1912-1950) te herordenen volgens de algemene BiZa-code. Het ging hier onder andere om bescheiden over het credietwezen en bepaalde zaken die te maken hadden met de uitvoering van de Armenwet zoals de armenraden, de instellingen van weldadigheid, de deskundigen bedoeld in artikel 39 van de wet, beroepszaken en verzoeken om vernietiging of schorsing van besluiten. Met deze herordening werd het bestemmingsbeginsel losgelaten met als gevolg dat deze bescheiden in het centrale archief met de bescheiden van de afdelingen HO en MZ een verzameling vormden. Van deze verzameling bescheiden was een dossierinventaris, 'Inventarislijst van bescheiden betreffende armenzorg en steun aan hulpbehoevenden, periode 1910-1952', opgemaakt. Na de oprichting van het Departement van Maatschappelijk Werk werden in de periode 1952-1954 de bescheiden van de afdelingen HO en MZ en dus ook de hierbovengenoemde bescheiden van de afdelingen VA, A en de Algemene Armencommissie overgedragen. In 1974 keerden deze stukken van het inmiddels ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk geheten departement terug naar Binnenlandse Zaken.

De verwerving van het archief

Overbrenging van een overheidsarchief

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in