Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Kabinet Minister-President

2.03.01
H.H. Jongbloed
Nationaal Archief, Den Haag
2003
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.03.01
Auteur: H.H. Jongbloed
Nationaal Archief, Den Haag
2003
CC0

Periode:

1924-1989
merendeel 1942-1979

Omvang:

313,80 meter; 12710 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Vrijwel alle stukken zijn in het Nederlands. Een geringe hoeveelheid is in het Engels en in het Duits geschreven.

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gefotokopieerde documenten, geen bijzondere handschriften.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het archief bevat in de eerste plaats de neerslag van het handelen van de minister-president (MP) als voorzitter van de Ministerraad, onderraden en ministeriële commissies. Het archief weerspiegelt het politieke 'plooi- en schikwerk' van de MP en zijn ambtelijke staf om kwesties, ook controversiële, zonder politieke schade door de Ministerraad te loodsen. Dat beslaat àlle wetgevingsdossiers, veel regelgeving en àlle verdere zaken die de Ministerraad hebben beziggehouden. Daarnaast bevat het archief de neerslag van de specifieke taken van de MP: verantwoordelijkheid voor het Koninklijk Huis; coördinatie van het overheidsvoorlichtingsbeleid, coördinatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, voorbereiding van maatregelen voor oorlogs- of buitengewone omstandigheden. Hierbij wordt de ambtelijke staf van de MP regelmatig bijgestaan door commissies, werkgroepen en raden. Tevens is de MP een hoofdrolspeler in Koninkrijkszaken en het buitenlands beleid (als regeringsleider in Benelux- en Europees verband). Tenslotte is in het archief de bemoeienis te vinden met uitvoeringstaken welke doorgaans door ondergeschikte organen werden uitgevoerd, nl.: de Regerings-, vanaf 1953 Rijksvoorlichtingsdienst (1942-heden), de Regeeringscodedienst (1942-1945), de Regeringsdienst 'Oog en Oor' (1945-1946), de Buitenlandse Inlichtingendienst / Inlichtingendienst Buitenland (1946-1994), de Centrale Veiligheidsdienst (1946-1949), de Staf voor de Civiele Verdediging (1960-1971) en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (1972-heden).

Archiefvormers:

  • Ministerie voor Algemeene Oorlogvoering van het Koninkrijk (AOK) 1942-1946
  • Kabinet van de Minister-President (KMP) 1946-1947
  • Ministerie van Algemene Zaken, Kabinet van de Minister-President (AZ/KMP) 1947-
  • Voorlichtingsraad 1947-
  • Staatscommissie ter Bestudering van het Annexatievraagstuk 1945-1946
  • Adviescommissie Overheidsbeleid inzake Voorlichting 1946
  • Commissie tot onderzoek naar de toestanden bij het voormalige BNV (Commissie-Wijnveldt) 1946-1948
  • Commissie Reorganisatie Overheidsvoorlichting 1947-1948
  • Commissie 'Jansen' (1948-1957)
  • Commissie Civiele Verdedigingsvoorbereiding CCVV (1950-1956)
  • Commissie Richtlijnen voor ambtenaren in geval van bezetting van Nederland (Commissie-Kan) 1956-1958
  • Commissie tot Beveiliging van de Staat (Commissie Fock) 1948-1949
  • Commissie van Advies voor de Overheidsvoorlichting 1949-1950
  • Commissie van Coördinatie van de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten 1949-1955
  • Subcommissie Buitenland van de Commissie van Coördinatie van de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten 1949-1955
  • Bijzondere Voorlichtingscommissie (BVC) 1951-1977
  • Commissie Algemene Verdedigingsvoorbereiding (CAV) 1952-1972
  • Voorzitter Commissies Inwendige Veiligheid 1953-1955 en 1963-1979
  • Comité Verenigde Inlichtingendiensten Nederland (CVIN) 1957-1979
  • Werkgroepen Continuïteit Besluitvorming op het hoogste nationaal niveau onder oorlogs- of buitengewone omstandigheden 1961-1967
  • Commissie van Advies inzake Uitkeringen ten gunste van Nederlandse Slachtoffers van de Nationaal-Socialistische vervolging (Commissie-Drees) 1961-1962
  • Commissie van advies inzake de gedragingen van mr. L.E. Larive (Commissie-Modderman) 1961-1962
  • Comité Nationale Herdenking 1813-1963
  • Voorzitter van de Commissie Veiligheidsonderzoek Vertrouwensfuncties Rijksoverheid (Commissie-Bos) 1968-1970
  • Commissie Heroriëntatie Overheidsvoorlichting (Commissie-Biesheuvel) 1968-1970
  • Commissie Belastingvrijdom Koninklijk Huis (Commissie Simons) 1968-1969
  • Stuurgroep en Coördinatiegroep Excessennota Indonesië 1969
  • Commissie Interdepartementale Taakverdeling en Coördinatie (Commissie-Van Veen) 1969-1971
  • Werkgroep van Secretarissen-Generaal voor AVR-vraagstukken (1969-1974)
  • Nationaal Comité Zilveren Regeringsjubileum Koningin Juliana 1972-1973
  • Commissie-Langemeijer 1973
  • Ambtelijke Commissie Heroverweging Overheidstaken 1975-1978
  • Koninkrijkswerkgroep 1978-1980
  • Interdepartementale Commissie Bescherming tegen ABC-gevaren 1954-1956
  • Werkgroep Coördinatie ABC-aangelegenheden 1956-1958
  • Kabinets(in)formateurs 1959-1977

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Inhoud

Het archief bevat in de eerste plaats de neerslag van het handelen van de minister-president (MP) als voorzitter van de Ministerraad (MR), onderraden (OR) en ministeriële commissies (MC). De MP heeft de agenda- en convocatiebevoegdheid daarvan. Het archief weerspiegelt zo, in àlle onderwerpen die in de MR, OR en MC hebben gediend, het politieke 'plooi- en schikwerk' van de MP en zijn ambtelijke staf om kwesties, ook controversiële, zonder politieke schade door de MR te loodsen. Dat beslaat àlle wetgevingsdossiers vanaf de ontwerpfase tot aan de inwerkingtreding, veel regelgeving in dezelfde trajectfasen, en àlle verder zaken die de MR hebben beziggehouden. De onderwerpsspreiding is daardoor allesomvattend, en zowel het aggregatieniveau als de relevantie is 'hoog'. Doordat de ministeries voor AOK en van AZ de secretariële ondersteuning van MR, onderraden en ministeriële commissies verzorg(d)en en de secretarissen van OR en MC veelal voorzitters zijn van 'ambtelijke voorportalen', krijgt het archief het karakter van 'knooppunt' in de politiek-bestuurlijke processen op nationaal niveau.

In de jaren 1959-1963 kende AZ een staatssecretaris voor Bezitsvorming en Publiekrechtelijke Bedrijfsorganisatie wiens sporen in het archief aanwezig zijn, zij het in beperkte mate. Daarnaast geeft het archief de neerslag van de specifieke taken van de MP. Daar is de graad van detaillering uiteraard aanzienlijk groter. Exclusieve taken van de MP waren/zijn: verantwoordelijkheid voor hoofdstuk I (Koninklijk Huis) van de Rijksbegroting; coördinatie van het overheidsvoorlichtingsbeleid, coördinatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, voorbereiding van maatregelen voor oorlogs- of buitengewone omstandigheden (i.h.b. de civiele verdediging 1951-1971). In deze 'exclusieve' taken wordt de ambtelijke staf van de MP regelmatig bijgestaan door commissies, werkgroepen en raden. Daarnaast is de MP een hoofdrolspeler in Koninkrijkszaken en het buitenlands beleid (als regeringsleider in Benelux- en Europees verband), hetgeen eveneens in het archief tot uitdrukking komt.

Voorts is/was de MP belast met uitvoeringstaken welke doorgaans in subalterne organen vorm kreeg. Onder de ministeries van AOK en AZ ressorte(e)r(d)en: de Rege(e)rings, vanaf 1953 Rijksvoorlichtingsdienst (RVD, 1942-heden), de Regeeringscodedienst (1942-1945), de Regeringsdienst 'Oog en Oor' (O&O, 1945-1946), de Buitenlandse Inlichtingendienst/Inlichtingendienst Buitenland (1946-1994), de Centrale Veiligheidsdienst (CVD, 1946-1949), de Staf voor de Civiele Verdediging (SCV, 1960-1971) en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR, 1972-heden), alsmede gedurende kortere tijd andere organen die hier buiten beschouwing blijven. De bemoeienis met deze subalterne organen is eveneens in het archief terug te vinden.

Het archief AOK/AZ/KMP 1942-1979 kan uitstekend worden gebruikt voor een eerste oriëntatie op de veelheid van beleidsterreinen en bestuursaspecten van de rijks-, in mindere mate ook van lagere overheden. Deze eerste oriëntatie zal vanzelf uitwijzen welke archieven van andere organisaties voor verdiepend onderzoek in aanmerking komen.

Selectie en vernietiging

Aanvullingen

Verantwoording van de bewerking

Ordening van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in