KdK, 1898-1945

Het archief van het Kabinet der Koningin is chronologisch ingericht: de wetten, Koninklijke besluiten en brieven van de directeur van het Kabinet zijn op hun datum en nummer opgeborgen. Is dus van een Koninklijk besluit of uitgaande brief de datum en het nummer bekend, dan kan men dit stuk, nadat men heeft bepaald in welke inventarisnummer (nummers in de eerste kolom) het is opgeborgen, rechtstreeks opvragen. Bij die Koninklijke besluiten zijn vrijwel altijd de daaraan voorafgaande ministeriële voordrachten gevoegd.

In dit archief treft men maar weinig rekesten of verzoekschriften aan die aan de Koningin gericht zijn. Deze zijn immers meestal ter afdoening doorgezonden aan de verantwoordelijke minister.

Evenmin zal men brieven van de Koningin zelf aantreffen: de Koning en de Koningin schreven (en schrijven) geen officiële brieven. Officiële brieven worden door anderen geschreven: door ambtenaren van een der ministeries of door ambtenaren van het Kabinet. Brieven van de hand van de Koningin zouden zich slechts in het Koninklijk Huisarchief kunnen bevinden.

Men zij erop bedacht dat slechts een klein gedeelte van de Koninklijke besluiten is gepubliceerd in het Staatsblad en in de Staatscourant. Bovendien wijkt de nummering van de wetten en Koninklijke besluiten in het Staatsblad (nummering per kalenderjaar) af van de nummering van de originele, ondertekende wetten en besluiten in dit archief (nummering per dag).

Registers van ingekomen stukken, aangevende bij welke besluiten ze zijn afgedaan (en dus te vinden zijn). Weet men een datum en een nummer van een voordracht van een minister aan de Koningin, dan kan men gewoonlijk vrij snel met behulp van deze agenda's de afdoening, meestal een Koninklijk besluit vinden.

De zgn. requestenagenda's, de registers waarin de ingekomen rekesten en verzoekschriften werden ingeschreven, zijn niet bewaard gebleven.

Lijsten van stukken welke dagelijks door de minister van Buitenlandse Zaken aan de Koningin ter inzage zijn toegezonden. De hierin vermelde stukken vindt men dus vrijwel nooit in dit archief: ze zijn immers teruggezonden aan het Ministerie van Buitenlandse Zaken.

De indices vormen de hoofdtoegang van het archief. Het zijn registers, waarin alle besluiten en brieven (doch niet de rekesten aan de Koningin!), onderwerpsgewijs zijn vermeld. De verwijzingen hebben de vorm van datum en nummer van het Koninklijk besluit of de kabinetsbrief. Als nadere toegang op deze indices zijn alfabetische naam- en trefwoordenklappers vervaardigd: zie de inventarisnummers 7906-7965 en 8651-8662 hierna.

Klappers zijn alfabetisch (niet lexicografisch) ingerichte registers op persoonsnaam, aardrijkskundige naam en zaaknaam. Ze verwijzen naar de pagina's van de indices. Soms, maar niet altijd, zijn ook verwijzingen opgenomen naar de Koninklijke besluiten zelf.

De bladwijzers geven aan op welke pagina van de index een bepaalde wet, Koninklijk besluit of kabinetsbrief is ingeschreven. Deze registers gebruikt men slechts, als men van een besluit of brief, waarvan datum en nummer bekend is, wil weten of er nog andere besluiten en brieven betreffende hetzelfde onderwerp in het archief aanwezig zijn.

Met behulp van deze registers kan men de administratieve behandeling van adviezen van de Raad van State volgen en, via de data en nummers der stukken, deze direct in het archief opzoeken. De indeling van deze registers is als volgt:

Bij het Kabinet der Koningin had men de gewoonte om omvangrijke bijlagen bij ingekomen brieven en bij Koninklijke besluiten niet bij dat besluit op te bergen, maar in portefeuilles achter het hoofdarchief te plaatsen. Bij het betreffende stuk voegde men dan meestal een verwijsbriefje, waarop geschreven staat dat de bijlagen afzonderlijk zijn opgeborgen. Dezelfde handelwijze volgde men ten aanzien van rapporten van staats- en andere commissies: ook deze documenten werden in een afzonderlijke serie opgeborgen. Helaas is dit niet altijd consequent gedaan. In de serie omvangrijke bijlagen (inv.nrs. 8017-8106) bevinden zich ook rapporten van commissies. Evenzo kan men in de serie rapporten van commissies stukken aantreffen welke geen commissierapporten zijn. Bovendien zijn in het verbaal ook nog eens omvangrijke bijlagen en rapporten van commissies opgeborgen. In de hierna volgende beschrijvingen staan de data en nummers vermeld van de besluiten en brieven waarbij de betreffende bijlagen behoren.

Bij het Kabinet der Koningin had men de gewoonte om rapporten van staats- en andere commissies niet bij de ingekomen aanbiedingsbrief op te bergen, maar in portefeuilles achter het hoofdarchief te plaatsen. Bij de betreffende brief voegde men dan meestal een verwijsbriefje, waarop geschreven staat dat het rapport afzonderlijk is opgeborgen. Dezelfde handelwijze volgde men ten aanzien van omvangrijke bijlagen bij ingekomen brieven en bij Koninklijke besluiten: ook deze documenten werden in een afzonderlijke serie opgeborgen. Helaas is dit niet altijd consequent gedaan. In de serie omvangrijke bijlagen (inv.nrs. 8017-8106) bevinden zich ook rapporten van commissies. Evenzo kan men in de serie rapporten van commissies stukken aantreffen welke geen commissierapporten zijn. Bovendien zijn in het verbaal ook nog eens omvangrijke bijlagen en rapporten van commissies opgeborgen. In de hierna volgende beschrijvingen staan in de derde kolom de data en nummers vermeld van de besluiten en brieven waarbij de betreffende rapporten behoren.

In de hierna volgende beschrijvingen staan in de derde kolom de data en nummers vermeld van de besluiten en brieven waarbij de betreffende rapporten behoren.