gahetNA in the National Archives

KdK, 1898-1945

2.02.14
H.A.J. van Schie, A. van der Knaap
Nationaal Archief, Den Haag
1995
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.02.14
Auteur: H.A.J. van Schie, A. van der Knaap
Nationaal Archief, Den Haag
1995
CC0

Periode:

1814-1988
merendeel 1898-1945

Omvang:

598,00 meter; 4664 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands en een klein gedeelte is in het Engels.

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

De belangrijkste taken van het Kabinet der Koningin waren:
- de registratie en bewaring van wetten, besluiten en andere staatstukken;
- het voorleggen aan de Koning van alle ingekomen stukken;
- het voeren van de correspondentie namens het staatshoofd met de ministers en hoge colleges van staat;
- het opmaken en verzenden van afschriften van koninklijke besluiten;
- het behandelen van verzoekschriften.
Omdat de hoofdtaken van het Kabinet in principe alle beleidsterreinen van de rijksoverheid betroffen, komen in het archief stukken voor over de meest uiteenlopende onderwerpen. Het archief bestaat voor het overgrote deel uit een chronologisch geordende en per dag genummerde serie minuut-besluiten met bijlagen (ingekomen stukken). De toegangen op dit verbaal bestaan uit uitgebreide jaarlijkse indices met hoofdenlijsten en klappers. Een relatief gering deel van het archief werd buiten het verbaal gehouden: het betreft hier onder meer stukken betreffende begrotingen van de provincies, verordeningen van gemeenten inzake de heffing van plaatselijke belastingen en verslagen van staatscommissies, vooral op terreinen als defensie en verkeer en vervoer. Wat betreft het thema Tweede Wereldoorlog zijn het verbaalarchief Londen (mei 1940-mei 1945) en het dossierarchief Londen van belang. Dit laatste bestand bevat familiecorrespondentie, correspondentie met particulieren, stukken over de contacten tussen Wilhelmina met de regering, correspondentie met buitenlandse staatshoofden, radiotoespraken en redevoeringen van Wilhelmina, aantekeningen van de koningin, rapporten van het Bureau Inlichtingen en reisverslagen (onder meer de reis naar Noord-Amerika in 1942). Tot de onderwerpen die aan de orde komen behoren onder meer de verhouding met de regering, de eigen hofhouding (F. van 't Sant), Radio Oranje, Nederlands-Indië, bezet Nederland, het verzet, krijgsgevangenen, geïnterneerden, de bevrijding, de terugkeer, de plannen voor herstel, de UNRRA en de VN.

Archiefvormers:

  • Kabinet der Koningin

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschikbaarheid van kopieën

Verwante archieven

Ander archiefmateriaal van het Kabinet der Koning(in) is te vinden met behulp van de volgende toegangen:

2.02.04 - Kabinet des Konings, 1841-1897

2.02.18 - Dossierlijst van het Londens archief van het Kabinet der Koningin, 1940-1945

2.02.20 - Kabinet der Koningin, 1946-1975

2.02.20.02 - Inventaris van het Geheim Archief van het Kabinet der Koningin, (1868) 1946-1975 (1978)

2.02.20.03 - Nadere Toegang op de inventarisnummers 13687 t/m 13767 van het Geheim Archief van het Kabinet der Koningin, 1946-1975

2.02.30 - Kabinet der Koningin: Verbaalarchief, 1976-1988

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

  • Het archief van het Kabinet der Koningin is chronologisch ingericht: de wetten, Koninklijke besluiten en brieven van de directeur van het Kabinet zijn op hun datum en nummer opgeborgen. Is dus van een Koninklijk besluit of uitgaande brief de datum en het nummer bekend, dan kan men dit stuk, nadat men heeft bepaald in welke inventarisnummer (nummers in de eerste kolom) het is opgeborgen, rechtstreeks opvragen. Bij die Koninklijke besluiten zijn vrijwel altijd de daaraan voorafgaande ministeriële voordrachten gevoegd.

    In dit archief treft men maar weinig rekesten of verzoekschriften aan die aan de Koningin gericht zijn. Deze zijn immers meestal ter afdoening doorgezonden aan de verantwoordelijke minister.

    Evenmin zal men brieven van de Koningin zelf aantreffen: de Koning en de Koningin schreven (en schrijven) geen officiële brieven. Officiële brieven worden door anderen geschreven: door ambtenaren van een der ministeries of door ambtenaren van het Kabinet. Brieven van de hand van de Koningin zouden zich slechts in het Koninklijk Huisarchief kunnen bevinden.

    Men zij erop bedacht dat slechts een klein gedeelte van de Koninklijke besluiten is gepubliceerd in het Staatsblad en in de Staatscourant. Bovendien wijkt de nummering van de wetten en Koninklijke besluiten in het Staatsblad (nummering per kalenderjaar) af van de nummering van de originele, ondertekende wetten en besluiten in dit archief (nummering per dag).

  • Registers van ingekomen stukken, aangevende bij welke besluiten ze zijn afgedaan (en dus te vinden zijn). Weet men een datum en een nummer van een voordracht van een minister aan de Koningin, dan kan men gewoonlijk vrij snel met behulp van deze agenda's de afdoening, meestal een Koninklijk besluit vinden.

    De zgn. requestenagenda's, de registers waarin de ingekomen rekesten en verzoekschriften werden ingeschreven, zijn niet bewaard gebleven.

  • Lijsten van stukken welke dagelijks door de minister van Buitenlandse Zaken aan de Koningin ter inzage zijn toegezonden. De hierin vermelde stukken vindt men dus vrijwel nooit in dit archief: ze zijn immers teruggezonden aan het Ministerie van Buitenlandse Zaken.

  • De indices vormen de hoofdtoegang van het archief. Het zijn registers, waarin alle besluiten en brieven (doch niet de rekesten aan de Koningin!), onderwerpsgewijs zijn vermeld. De verwijzingen hebben de vorm van datum en nummer van het Koninklijk besluit of de kabinetsbrief. Als nadere toegang op deze indices zijn alfabetische naam- en trefwoordenklappers vervaardigd: zie de inventarisnummers 7906-7965 en 8651-8662 hierna.

  • Klappers zijn alfabetisch (niet lexicografisch) ingerichte registers op persoonsnaam, aardrijkskundige naam en zaaknaam. Ze verwijzen naar de pagina's van de indices. Soms, maar niet altijd, zijn ook verwijzingen opgenomen naar de Koninklijke besluiten zelf.

  • De bladwijzers geven aan op welke pagina van de index een bepaalde wet, Koninklijk besluit of kabinetsbrief is ingeschreven. Deze registers gebruikt men slechts, als men van een besluit of brief, waarvan datum en nummer bekend is, wil weten of er nog andere besluiten en brieven betreffende hetzelfde onderwerp in het archief aanwezig zijn.

  • Met behulp van deze registers kan men de administratieve behandeling van adviezen van de Raad van State volgen en, via de data en nummers der stukken, deze direct in het archief opzoeken. De indeling van deze registers is als volgt:

    kolom 1:
    Vermeldt een afkorting van de naam van het departement dat de zaak heeft voorgedragen;
    kolom 2:
    Vermeldt de korte inhoud van een ontwerp-besluit (O.B. of beroep) of van een ontwerp-wet (O.W.);
    kolom 3:
    Vermeldt de datum en het nummer van de koninklijke machtiging tot het bij de Raad van State aanhangig maken van een ontwerp-besluit of -wet: (In het archief vindt men niet meer dan een minuut van een machtiging, geschreven op een formulier);
    kolom 4:
    Vermeldt de datum en het nummer van het advies van de Raad van State;
    kolom 5: registers Wetgeving:
    Vermeldt de datum en het nummer van het geleidebriefje, waarbij het advies van de Raad van State naar de minister is gestuurd om rapport: (In het archief vindt men niet meer dan een minuut van een geleidebriefje, geschreven op een formulier);
    kolom 5: registers Geschillen van bestuur:
    Vermeldt de datum en het nummer van het nadere advies van de Raad van State;
    kolom 6:
    Vermeldt de datum en het nummer, waaronder het advies en het eventuele nadere advies van de Raad van State in het archief van het Kabinet der Koningin is te vinden. In geval van ontwerp-wet ligt het advies ingevouwen in de minuut van de Koninklijke boodschap, waarbij de ontwerp-wet bij de Tweede Kamer aanhangig is gemaakt. In andere gevallen ligt het advies en het eventuele nadere advies ingevouwen in het Koninklijke besluit.
  • Bij het Kabinet der Koningin had men de gewoonte om omvangrijke bijlagen bij ingekomen brieven en bij Koninklijke besluiten niet bij dat besluit op te bergen, maar in portefeuilles achter het hoofdarchief te plaatsen. Bij het betreffende stuk voegde men dan meestal een verwijsbriefje, waarop geschreven staat dat de bijlagen afzonderlijk zijn opgeborgen. Dezelfde handelwijze volgde men ten aanzien van rapporten van staats- en andere commissies: ook deze documenten werden in een afzonderlijke serie opgeborgen. Helaas is dit niet altijd consequent gedaan. In de serie omvangrijke bijlagen (inv.nrs. 8017-8106) bevinden zich ook rapporten van commissies. Evenzo kan men in de serie rapporten van commissies stukken aantreffen welke geen commissierapporten zijn. Bovendien zijn in het verbaal ook nog eens omvangrijke bijlagen en rapporten van commissies opgeborgen. In de hierna volgende beschrijvingen staan de data en nummers vermeld van de besluiten en brieven waarbij de betreffende bijlagen behoren.

  • Bij het Kabinet der Koningin had men de gewoonte om rapporten van staats- en andere commissies niet bij de ingekomen aanbiedingsbrief op te bergen, maar in portefeuilles achter het hoofdarchief te plaatsen. Bij de betreffende brief voegde men dan meestal een verwijsbriefje, waarop geschreven staat dat het rapport afzonderlijk is opgeborgen. Dezelfde handelwijze volgde men ten aanzien van omvangrijke bijlagen bij ingekomen brieven en bij Koninklijke besluiten: ook deze documenten werden in een afzonderlijke serie opgeborgen. Helaas is dit niet altijd consequent gedaan. In de serie omvangrijke bijlagen (inv.nrs. 8017-8106) bevinden zich ook rapporten van commissies. Evenzo kan men in de serie rapporten van commissies stukken aantreffen welke geen commissierapporten zijn. Bovendien zijn in het verbaal ook nog eens omvangrijke bijlagen en rapporten van commissies opgeborgen. In de hierna volgende beschrijvingen staan in de derde kolom de data en nummers vermeld van de besluiten en brieven waarbij de betreffende rapporten behoren.

  • In de hierna volgende beschrijvingen staan in de derde kolom de data en nummers vermeld van de besluiten en brieven waarbij de betreffende rapporten behoren.

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in