gahetNA in het Nationaal Archief

Staatssecretarie

2.02.01
H. Bonder
Nationaal Archief, Den Haag
1938
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.02.01
Auteur: H. Bonder
Nationaal Archief, Den Haag
1938
CC0

Periode:

1813-1840

Omvang:

924,00 meter; 6918 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands en in het Frans

Soort archiefmateriaal:

Normale 19e eeuwse geschreven en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften. Het archief bevat een aantal kaarten.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Onder de regering van koning Willem I vormde de Staatssecretarie het belangrijkste coördinerende orgaan in het landsbestuur: hier kwam alle bestuurlijke informatie samen en werden de besluiten voorbereid waarmee de Koning het land bestuurde. De kabinetssecretarie, het Kabinet des Konings, vormde een onderdeel van de Staatssecretarie. Omdat de hoofdtaken in principe alle beleidsterreinen van de rijksoverheid betroffen, komen in het archief stukken voor over de meest uiteenlopende onderwerpen. Het hoofdarchief (van de Staatssecretarie zelf) bestaat voor het overgrote deel uit een chronologisch geordende en per dag genummerde serie minuut-besluiten met bijlagen (ingekomen stukken). De toegangen op dit verbaal bestaan uit uitgebreide jaarlijkse indices met hoofdenlijsten en klappers. Op de vele ingekomen verzoekschriften (rekesten) zijn er aparte rekestenklappers: de rekesten zelf werden niet opgelegd in het archief, maar ter afhandeling doorgezonden naar de departementen. Naast het hoofdarchief maken deel uit van het archief Staatssecretarie:
het Geheim archief, met een chronologisch verbaal, indices en klappers;
het archief van de Secretaris van Staat;
het archief van het Kabinet des Konings, dat onder meer stukken bevat over de afscheiding van België, depêches van gezanten, staatsbegrotingen en militaire zaken. Bij het archief zijn gedeponeerd de notulen van de Kabinetsraad en stukken van commissies voor de grondwetten.

Archiefvormers:

  • Staatssecretarie en Kabinet des Konings
  • Commissie belast met de Herziening van het bestaande stelsel der In- en Uitgaande Rechten en Accijnsen
  • Commissie ter opheffing van het Sequester op enige Patrimoniële Goederen en Domeinen in België
  • Commissie tot Herziening der Grondwet
  • Commissie voor de Samenstelling der Constitutionele Wetten
  • Kabinet des Konings
  • Kabinetsraad
  • Lynden van Blitterswijk, jhr W.H.C. van
  • Oranje-Nassau, W.F., Prins van (Willem I)
  • Oranje-Nassau, W.F.G.L., Prins van (Willem II)
  • Staatscommissie betrekkelijk de Verhoging der In en Uitgaande Rechten
  • Staatscommissie tot Reorganisatie der Departementen van Algemeen Bestuur
  • Staatssecretarie

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Inhoud

In tegenstelling met die van het Algemeen Rijksarchief is deze verzameling meer van particuliere aard, daar zij voornamelijk op de hofhouding betrekking hebbende stukken omvat. Deze verzameling, waarop ook agenda's bestaan, begint met 1813 en loopt door tot 's konings afstand in 1840.

Bruikbaarheid van de inventaris van het archief van de Staatssecretarie van koning Willem I, 1813 - 1840

Het archief van de Staatssecretarie 1813-1840 is toegankelijk met behulp van een inventaris van de hand van H. Bonder. Deze heeft gezorgd voor een inleiding met gegevens over personeel, werkzaamheden, verhouding met het Kabinet des Konings, de aanvallen op het bestaan, de uiteindelijke opheffing in 1840 en de huisvestingsgeschiedenis.De inventaris betreft het archief van de Staatssecretarie, (inventarisnummers 1-5920) van de secretaris van Staat (5921-6050), een aantal gedeponeerde archieven (6051-6081c), het archief van het Kabinet van de Koning, voorzover dat niet in het Koninklijk Huis-archief zit (6082-6689).

Indeling van de inventaris van de Staatssecretarie

Daaromtrent valt weinig op te merken. De gehele verzameling Koninklijke Besluiten enz. is in een chronologische reeks achter elkaar geplaatst en daarachter de op de Bureaus der Staatssecretarie vervaardigde indices, klappers, enz., welke gevolgd worden door de evenzo geplaatste geheime besluiten, indices enz.

Naast het eigenlijk archief van de Staatssecretarie zijn door de secretaris van Staat vele aangelegenheden op last van de koning zelfstandig afgedaan; deze correspondentie is afzonderlijk bewaard.

Tevens hebben de secretarissen van Staat vertrouwelijke correspondentie gevoerd, die ook een afzonderlijk serie vormt.

Aanwijzingen voor archiefonderzoek

Het grootste gedeelte van het archief van de Staatssecretarie wordt gevormd door de Koninklijke Besluiten (KB's).

Is de datum en het nummer van het KB al bekend, dan kunt u meteen het besluit aanvragen uit de serie inv.nrs. 1-4656.

Als het jaar (ongeveer) bekend is, maar niet de maand en de dag, dan begint u met de alfabetische klapper van het desbetreffende jaar te raadplegen (inv.nrs. 5156-5192). Deze klapper levert het folio (= bladzijde)nummer van de index op.

Vervolgens raadpleegt u de index van dat jaar waarin dit folionummer voorkomt (inv.nrs. 5063-5153). In de index treft u aan datum en nummer van het Koninklijk Besluit.

Inhoud en indeling van de inventaris van het archief van het Kabinet des Konings 1813 - 1840

Zoals uit deze inleiding blijkt, zijn de werkzaamheden van de ambtenaren ter Kabinetssecretarie steeds zeer nauw verbonden geweest met die der Staatssecretarie en heeft men vrijwel geen scheiding gemaakt in de door elk dier ambtenaren gevormde archieven. Dientengevolge is het thans zeer moeilijk een juiste scheiding daarin aan te brengen.

Terwijl het archief der Staatssecretarie alle Koninklijke Besluiten en beschikkingen bevat ook die betreffende de rekesten met de daarbij vervaardigde agenda's, indices, klappers enz., zijn door de Kabinetssecretarie dossiers gevormd en series stukken bijeengevoegd, die ter Kabinetssecretarie zijn behandeld. Zij dragen geen exhibita, hoogstens een datum van ontvangst; het archief bevat slechts enkele agenda's uit de tijd voor 1818, toen De Meij van Streefkerk nog eerste secretaris van het Kabinet des Konings was, die daarna geheel zijn vervallen. Welk criterium precies is aangelegd bij de vorming der dossiers en series is niet met zekerheid te zeggen. Dikwijls was het de belangrijkheid, waarom Z.M. ze bij de hand wilde houden, opdat hij er te allen tijde inzage van kon nemen, doch ook vele dossiers bevatten stukken, die door de kabinetssecretaris zijn afgedaan of waarop zelfs geen beslissing is gevallen.

Verantwoording van de bewerking

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

  • De secretaris van Staat had van april 1818 tot en met december 1822 de titel van: Staatsraad, belast met de directie der Staatssecretarie.

  • In 1963 werd van het Koninklijk Huisarchief een aantal pakken archivalia in bruikleen ontvangen, met stukken afkomstig uit het archief van het Kabinet des Konings (

    Zie archief van de Algemene Rijksarchivaris, correspondentie 1963 nrs. A 276 en B 282.

    ). Het Koninklijk Huisarchief heeft deze archivalia ná 1945 verworven (

    Zie mr. L. Roppe, Over de geschiedenis der Lage Landen.... Een weinig bekende archiefbewaarplaats in 'Wetenschappelijke Tijdingen, Orgaan van de Vereeniging voor wetenschap' te Gent, 22e jaargang, 1962 kolom 1-6, en ook J. Steur, archief van koning Willem I te Neuwied, in 'Bijdragen voor de Geschiedenis der Nederlanden' te Den Haag/Antwerpen, 17e deel, 1963, p. 221-222.

    )
    . Vele stukken dragen sporen van schimmels en vocht. De schade is echter niet aanzienlijk. Tegen verdere beschadiging zijn conserverende maatregelen genomen.

    Oorspronkelijk (

    Zie archief van de Tweede Afdeling van het Algemeen Rijksarchief, correspondentie, 1961, nr. 111.

    ) waren deze stukken samengevoegd - los of in omslagen - tot een vijftal pakken met de volgende inhoud:

    - brieven van verschillende personen aan koning Willem I, 1816-1843;

    - twintigtal omslagen met stukken van uiteenlopende aard;

    - stukken betreffende kerkelijke zaken, 1816-1830;

    - omslagen en losse stukken van uiteenlopende aard;

    - stukken betreffende de Citadel van Antwerpen, 1831.

    De inventariseringswerkzaamheden zijn in eerste instantie verricht door J. Steur. Toen later enige herzieningen wenselijk geacht werden, hebben H. van Schie en Th. Clemens daaraan hun medewerking gegeven. Laatstgenoemde heeft, in het kader van zijn onderzoek naar de bronnen voor de bestudering van de verhouding kerken en overige samenleving in Nederland tussen 1795 en ca. 1850, de stukken betreffende kerkelijke zaken voor zijn rekening genomen, terwijl Van Schie de overige stukken heeft bewerkt. Bij deze latere inventarisatie zijn de stukken ingedeeld volgens het schema van de inventaris van het hoofdbestanddeel van het archief van het Kabinet des Konings (

    H. Bonder, De archieven van de algemene Staatssecretarie en van het Kabinet des Konings met de daarbij gedeponeerde archieven over 1813-1840, 's-Gravenhage 1938.

    ).

    Tevens is de nummering aangepast (1-123 volgens Steur wordt 6810-6913 volgens Clemens/Van Schie) (

    Zie inventarisatiedossier, nr. D 8. 60/1977.

    ).

    In dit archiefbestanddeel bevinden zich een groot aantal ongedateerde stukken, waarvan het onmogelijk was ze alle met 100% zekerheid te determineren. Men houde hiermee bij het gebruik van deze stukken rekening.

    Tenslotte zij nog vermeld dat van een aantal stukken de tekst of varianten ervan, zoals die uit andere bronnen zijn overgekomen, geheel of gedeeltelijk zijn afgedrukt, met name in H.T. Colenbrander, Gedenkstukken der algemene geschiedenis van Nederland, deel IX, 2.

    Th. Clemens

    H.A.J. van Schie

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
CAPTCHA
Deze vraag is om te testen of u een menselijke bezoeker bent en om geautomatiseerde spam te voorkomen.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in