gahetNA in het Nationaal Archief

Gouvernementssecretarie Suriname tot 1828

1.05.10.01
R. Bijlsma
Nationaal Archief, Den Haag
1917
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

1.05.10.01
Auteur: R. Bijlsma
Nationaal Archief, Den Haag
1917
CC0

Periode:

1684-1828
merendeel 1722-1828

Omvang:

96 meter; 796 inventarisnummers

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands

Soort archiefmateriaal:

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Dit archief is onderverdeeld in drie delen, te weten stukken van de Gouvernementssecretarie tot 1816, stukken van de periode 1816-1828 en stukken van het bureau van het militair commandement uit de periode 1823-1828.
Het eerste deel bevat uitgebreide correspondentie over de periode 1728-1816 met de directeuren der Sociëteit van Suriname en sedert juni 1796 met het Comité tot de Zaken van de Koloniën en Bezittingen op de kust van Guinea en in Amerika, inclusief registers en bijlagen. Verder zijn er militaire monsterrollen, betaallijsten en sterktestaten en ingekomen rekesten met beschikkingen. Dit archief bevat tevens notulen van het Hof van Politie en Criminele Justitie (1722 - 1812), alsmede bij dit Hof ingekomen brieven van diverse autoriteiten.
Het tweede deel bevat een reeks van gouvernementsjournalen, ingekomen rekesten met resoluties en correspondentie met het Departement van Koloniën.
Het derde deel, inzake het Militair Commandement, bevat stukken betreffende de schutterij, gecondemneerde personen, monsterrollen en soldijbetalingen.
NIET RAADPLEEGBAAR IVM RESTAURATIE

Archiefvormers:

  • Gouverneur en Raden van Suriname 1684-1722
  • Gouverneur-Generaal en Raden van Suriname 1722-1802
  • Gouverneur-Generaal van Suriname 1722-1802
  • Texier, Bernard, (r. 1779-1783)
  • Provisioneel Bewind van Suriname 1802-1803
  • Commissaris-Generaal van Suriname 1803-1804
  • Engelse Gouverneur van Suriname 1804-1816
  • Bureau van het Militair Commandement van Suriname 1823-1828

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Geschiedenis van het archiefbeheer

De tak van dienst, die onder de gouverneurs werkzaam was en hun archief in bewaring had droeg de naam van Gouvernementssecretarie; (de omschrijving 'boeken, documenten enz. berustende ter Gouvernementssecretarie' treffen wij in de archiefstukken aan, wanneer van het gouverneursarchief sprake is.)

Tot de voorschriften, welke de directeuren van de Sociëteit voor een optredende gouverneur vaststelden, behoorde de opdracht om het archief van zijn voorganger over te nemen. Zulks geschiedde o.a. in 1737 bij de bestuursaanvaarding van de gouverneur Van de Schepper. De particuliere Instructie of Memorie voor Mauricius van 30 mei 1742 hield in art. 1 het voorschrift in om van de gewezen gouverneur Van de Schepper tegen ontvangbewijs over te nemen diens papieren en documenten betreffende 'het gouvernement of de oeconomie der Sociëteit' mitsgaders de boeken, charters en papieren, aan gouverneur Van de Schepper uit de boedel van diens voorganger Raye overgegaan; kopie van het ontvangbewijs zou aan directeuren van de Sociëteit moeten worden gezonden.

Ter voldoening aan deze opdracht zond Mauricius bij missive van 5 december 1742 aan directeuren een 'Inventaris van de Secreete papieren, documenten en chartres, zowel concernerend het Gouvernement als specterend de Secretarie, op 6 November 1737 door Gouverneur Van de Schepper overgenomen', en een dergelijke inventaris (evenwel zonder bijvoeging van de term 'secreete') van stukken, door hem zelf op 4 december 1742 overgenomen.

Niet zozeer op de secrete stukken als wel op de bescheiden, welke bewaard werden ter Gouvernementssecretarie, heeft betrekking de 'Inventaris van 't Gouvernementssecretarie in de Colonie Suriname anno 1771'; deze inventarisatie geschiedde ingevolge de opdracht, aan gouverneur Jan Nepveu bij particuliere memorie gegeven, om de papieren van zijn voorganger Wigbold Crommelin over te nemen en te doen ordenen. Nepveu meldt over deze ordening aan directeuren (bijlage 440a tot missive van 26 oktober 1771 in inv.nr. 90): 'De papieren, van de heer Oud-Gouverneur Crommelin overgenomen, zijn nu alle in order ingebonden en de boeken genommerd volgens Inventaris, zijnde dienvolgens alle in een vertrek op een van de bovekamers van 't gouvernement gerangeert'.

De inventaris van 1771 noemt de verschillende soorten van archiefstukken op en geeft bovendien bij elke serie een stuksgewijze beschrijving van de delen, welke de serie vormen. Bij deze inventaris sluiten dan de latere inventarissen aan, die men bij elke gouverneurswisseling opmaakte. Zij zijn evenwel minder uitvoerig, daar zij slechts het aantal delen opnoemen waaruit elke serie bestaat. In het archief van de Gouvernementssecretarie zijn aanwezig de minuten, in dat van directeuren van de Sociëteit (

Kortheidshalve heb ik steeds deze benaming gebruikt. De gebruikelijke titel van 'Directeuren van de Geoctroyeerde Sociëteit van Suriname' werd bij besluit van 4 juni 1778 vervangen door 'Directeuren en Regeerders van de Colonie Suriname' en, voor de briefwisseling met de Staten-Generaal, door 'Directeuren van de Colonie Suriname'.

) de kopieën van de inventarissen, opgemaakt bij het overlijden van Jan Nepveu 27 februari 1779, bij het aftreden van gouverneur-generaal Beeldsnijder Matroos 27 december 1784, en bij het vertrek met verlof van gouverneur-generaal Wichers 12 juni 1790. Bovendien berust in het archief van de Raad der Amerikaansche Koloniën en Bezittingen een kopie-inventaris van de Gouvernementssecretarie, samengesteld 10 december 1803 bij de vervanging van het provisioneel bewind in Suriname, terwijl in het archief van het Departement van Koophandel en Koloniën bewaard wordt een kopie-inventaris, opgemaakt 27 februari 1816 bij gelegenheid van de overname van de kolonie door het Nederlandse bestuur. Nog komt een opgave van de tot de Gouvernementssecretarie behorende stukken voor op een 'Inventaris van alle boeken, papieren, charters en documenten, tot de Gouvernements-Archieven behoorende', circa 1839 te Paramaribo opgemaakt; deze inventaris geeft o.a. ook een beschrijving van het archief van het in 1828 opgeheven Hof van Politie en Criminele Justitie. Laatstelijk geordend werd het archief van de Gouvernementssecretarie, voor zoverre het gedeelte vóór 1828 aangaat, na de inventarisatie door mr. A. Telting bij zijn bezoek aan de kolonie in 1899, waarvan het verslag met een lijst van de oude administratieve archieven van de kolonie Suriname wordt aangetroffen in de Verslagen omtrent 's Rijks Oude Archieven (VROA) 1900.

De inventaris van 1771 wijst uit dat reeds destijds van het archief uit het tijdperk, voorafgaande aan het bestuur van de in 1742 in functie getreden gouverneur Mauricius, slechts een gering gedeelte bewaard was gebleven. Een tweede lacune valt op te merken voor het Engelse bestuurstijdperk; de stukken uit deze periode zijn evenwel niet verloren gegaan, maar in 1816 door de aftredende Engelse landvoogd Bonham meegenomen. Wolbers in zijn Geschiedenis van Suriname pagina 596 deelt mede dat Bonham daartoe overging 'to prevent the Dutch gaining any information as to our correspondence with certain persons in Suriname';

De verwerving van het archief

Het archief is bij Koninklijk Besluit of ministeriële beschikking overgebracht.

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in