gahetNA in het Nationaal Archief

Nieuws op straat. Marskramers en hun handel


Den Haag

Tentoonstelling over marskramers en hun rol in de nieuwsverspreiding

De Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief presenteren op donderdag 7 oktober de tentoonstelling 'Nieuws op straat. Marskramers en hun handel' in de gezamenlijke expositieruimte De Verdieping van Nederland in Den Haag.

Eeuwenlang werd nieuws verspreid door zogeheten marskramers, vaak kleurrijke figuren, die in hun regio zeer bekend waren. Zij waren de belangrijkste verspreiders van nieuws en vermaak in ons land. Met een mand of korf gingen zij op stap om almanakken, pamfletten en ander drukwerk te verkopen. Ook kwamen ze regelmatig in aanvaring met justitie; het Nationaal Archief bewaart bijvoorbeeld het verslag van het verhoor van een marskramer die in 1768 terechtstond omdat hij erotische boekjes verkocht, maar ook –voor 15 cent per stuk– condooms. De tentoonstelling laat uiteenlopende voorstellingen zien van boek- en prentverkopers, liedjeszangers en omlopers. De tentoonstelling is te zien van 8 oktober 2010 tot en met 16 januari 2011.

Een nog onbekend moordverhaal

Vanaf de zeventiende eeuw gebruiken liedjeszangers roldoeken ter illustratie van hun liederen. Op markten en pleinen hangen zij een doek met afbeeldingen van het lied aan een standaard en wijzen de scènes aan tijdens het zingen. Doordat de doeken in weer en wind werden gebruikt, overleven zij de tand des tijds niet. De enkele die er nog wel zijn, waren voor speciale gebeurtenissen vervaardigd en waarschijnlijk niet op straat gebruikt.

Speciaal voor deze tentoonstelling is een roldoek in bruikleen van het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem. Het verhaal op dit doek gaat duidelijk over een moord. Maar meer dan dat is er niet over bekend. Bezoekers van de tentoonstelling wordt daarom gevraagd ideeën en suggesties te delen om zo wellicht het ware verhaal te achterhalen.

Gastconservator

Gastconservator voor deze tentoonstelling is Jeroen Salman (Universiteit Utrecht). Hij is projectleider van het door de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) gefinancierde project 'Marskramers en de verspreiding van het gedrukte woord'.

Expositieruimte De Verdieping van Nederland

De Verdieping van Nederland toont 1000 jaar geschiedenis aan de hand van de belangrijkste topstukken uit de schatkamers van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief. Het betreft oude en nieuwe boeken, documenten, kranten, foto's en tekeningen die van bijzondere betekenis zijn voor de geschiedenis van Nederland. De inhoud wisselt regelmatig, daardoor blijft het steeds een verrassing wat er in De Verdieping van Nederland te zien is.

De Verdieping van Nederland bevindt zich in het gebouw van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief, Prins Willem-Alexanderhof, Den Haag, vlak naast Den Haag CS en is zeven dagen per week gratis toegankelijk. Raadpleeg voor meer informatie de website van De Verdieping van Nederland.

Noot voor de redactie

Voor meer informatie over de tentoonstelling en geschikt beeldmateriaal kunt u contact opnemen met Martine Bartels via email martine.bartels@nationaalarchief.nl of telefoonnummer 070-3314 184. Zie ook de website van De Verdieping van Nederland.

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in