Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Verkaufsbücher database online


Den Haag

Tijdens de Tweede Wereldoorlog worden door de Duitsers panden verkocht waarvan de eigenaren veelal Joods zijn. De administratie hiervan staat in de zogeheten Verkaufsbücher die het Nationaal Archief bewaart. De inhoud van deze boeken is nu online te doorzoeken.

Onteigening en verkoop van panden

Op 11 augustus 1941 verplicht de Duitse bezetter Joden hun vastgoed aan te melden bij de Niederländische Grundstücksverwaltung (NGV). De NGV krijgt het beheer over het vastgoed om het vervolgens te onteigenen en te verkopen. De Grundstücksverwaltung besteedt het beheer weer uit aan een aantal organisaties zoals Anbo en Nobiscum en aan enkele makelaars.

Handel in onroerend roofgoed

De beheerders verkopen de panden weer door namens de NGV. Om de afkomst te verhullen worden de panden vaak eerst aan een stroman verkocht. Op die akte staat dan nog de naam van de Joodse eigenaar. De tussenpersoon verkoopt het pand weer door aan een particulier. Op die tweede akte staat alleen de naam van de tussenpersoon en niet van de oorspronkelijke, vaak Joodse, eigenaar. Op die manier zijn duizenden Joodse panden geroofd.

Verkaufsbücher

De bijgehouden administratie in de Verkaufsbücher bevat de adressen en de namen van de oorspronkelijke eigenaren, de betrokken makelaars en de oorlogskopers. Met daarbij de verkoopprijzen.

De inhoud van de Verkaufsbücher is uitgewerkt in een pdf bestand. Er kan onder andere gezocht worden op het adres van het te verkopen pand, naam van de eigenaar of naam van de koper. Helaas is het eerste van de in totaal achttien boeken verloren gegaan en ontbreken ‘laufnummers’ 1 t/m 449.

De gegevens zijn ook beschikbaar als .csv bestand (te bekijken met o.a. MS Excel) met een toelichting (samen in een .zip bestand): verkaufsbucher20170509.zip

De gegevens zijn open data (CC0). Zie de pagina over open data van het Nationaal Archief.

Leesbaarheid

De boeken zijn erg moeilijk leesbaar, waardoor er mogelijk fouten in het bestand voorkomen. Houdt er dus rekening mee dat gegevens op diverse manieren gespeld kunnen zijn, i.e.: Jansen en Janssen, Mercatorplein en Mercatorpl.

Reserveren

Wanneer u de informatie heeft gevonden en het boek fysiek wilt raadplegen kunt u in de archiefinventaris het bijbehorende inventarisnummer opzoeken, reserveren en vervolgens inzien in de studiezaal van het Nationaal Archief.

Nationaal Archief

2.09.16 Nederlands Beheersinstituut/Beheersdossiers, Verkaufsbücher van de Niederländische Grundstücksverwaltung: inv.nrs. 532.1 - 532.7, 536.1 - 536.10

Schütz, R. Kille mist Het Nederlandse notariaat en de erfenis van de oorlog (Amsterdam 2016), signatuur: S31 490

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in