Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Tocht naar Chatham 1667


Den Haag

Dit jaar is het 350 jaar geleden dat Nederlanders onder bevel van Michiel de Ruyter de Engelse vloot een enorme slag toebrachten. In juni wordt de tocht naar Chatham zowel in Engeland als in Nederland uitgebreid herdacht.

Grote vloot

Onder bevel van Michiel de Ruyter vaart de Staatse vloot met 80 schepen en 20 branders, in juni 1667, naar Engeland. De vloot met 3300 geschutsstukken en 18.500 matrozen en soldaten wordt opgedeeld in drie eskaders onder leiding van De Ruyter, Aert van Nes en Van Ghent.

De Medway op

Cornelis de Witt (vervanger van zijn broer raadpensionaris Johan de Witt) weet de krijgsraad ervan te overtuigen een expeditie op de rivier de Medway te ondernemen om de Engelse vloot bij Chatham zoveel mogelijk te beschadigen. Besloten wordt om op 19 juni met zeventien lichte schepen, vijf jachten, vier branders en tien galjoten voorzien van 1000 soldaten onder bevel van Van Ghent de rivier op te varen. De zware oorlogsschepen blijven achter bij De Ruyter die kampt met steeds terugkerende koortsaanvallen. Hij komt pas later in actie.

Vernietigende slag bij Chatham

Onderweg breken de Nederlanders bij Medway door een blokkade van wrakken, trossen, palen en kettingen. Op 22 juni wordt het Engelse vlaggenschip de Royal Charles veroverd en zes andere grote oorlogsschepen op de Medway bij Chatham verbrand. De Ruyter verschijnt op 23 juni ook op het strijdtoneel, omdat zoals De Ruyter in zijn scheepsjournaal schrijft; ‘sij mijn persoen daer noedich van doen hadde’. De Hollanders brengen minstens zeven schepen tot zinken en voeren het Engelse vlaggenschip De Royal Charles als trofee mee naar huis.

De Ruyter: ’Zeeleeu op den Theems’

Het archief van De Ruyter  waarvan ruim 15.000 scans online staan, getuigt in journaals en lijsten van veroverde en verbrande schepen, doden en gewonden van de tocht naar Chatham. De Ruyter maakt met de overwinning op de Engelse vloot definitief naam als ’Zeeleeu op den Theems’ zoals de dichter Vondel hem na de succesvolle aanval noemt.

Vredesonderhandelingen

Het is het grootste verlies dat de Engelsen ooit in eigen wateren hebben geleden en de beslissende slag in de Tweede Engelse Oorlog. De vredesonderhandelingen die een eind moeten maken aan de Tweede Engelse Oorlog zijn al een maand bezig als de Engelse vloot onder handen wordt genomen. De Engelse nederlaag zorgt voor een spoedig einde van de oorlog. De Engelse afgevaardigden zijn bij de onderhandelingen opeens opvallend toegeeflijk.

Vrede van Breda

De Britse ambtenaar Samuel Pepys schrijft bij de vrede die eind juli 1667 in Breda wordt getekend: ‘Zo zijn de Nederlanders ons in alles de baas - wijsheid, moed, macht, kennis van onze wateren en succes- en sluiten zij de oorlog als overwinnaars af’.
Het Stedelijk Museum Breda opent op 17 juni met de tentoonstelling De Vrede van Breda – Een spectaculaire zomer in 1667. Het Nationaal Archief heeft de Vrede van Breda voor de expositie in bruikleen gegeven.

Nationaal Archief

1.10.72 Inventaris van het archief van Michiel Adriaensz de Ruyter [levensjaren 1607-1676], zijn naaste verwanten en nakomelingen, 1587-1982, inv.nrs. 17 (scan 11 e.v.), 53 (scan 62, 65), 177B (scan 1), 195 (scan 18)

1.13.06 Archief J.C. de Jonge, inv.nrs. 62, 63

R. Prud’homme van Reine, Rechterhand van Nederland Biografie van Michiel Adriaenszoon de Ruyter (Amsterdam 2007) signatuur 206A30

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in