Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Het Rode Kruis helpt, al 150 jaar


Den Haag


Op 19 juli 1867 ondertekent koning Willem III een besluit waarmee de oprichting van het Nederlandse Rode Kruis een feit is. Niet alleen het Koninklijk Besluit bewaren we, ook het archief van het Nederlandse Rode Kruis (1867-1945) ligt in het Nationaal Archief.


Nederlandsche Roode Kruis

Met het Koninklijk Besluit wordt de ‘Nederlandsche Vereeniging tot het verleenen van hulp aan zieke en gewonde krijgslieden in tijd van oorlog’, opgericht. De naam ‘Het Nederlandsche Roode Kruis’ wordt pas in 1895 aan de vereniging gegeven.

Henry Dunant

De arts Henry Dunant richt in 1864 in Genève het Internationale Rode Kruis op. Hij doet dit nadat hij bij de verschrikkelijke slag van Solferino in 1859 duizenden gewonden zonder voldoende medische zorg ziet lijden. Hij schrijft het boek Een herinnering aan Solferino.

Het Rode Kruis in Nederland

De Nederlandse officier van gezondheid, Johan Basting, leest het boek en ontmoet Dunant. Vooral de neutrale status die de zorg moet hebben spreekt Basting aan. Hij vertaalt Dunants boek en voegt een naschrift aan het boek toe: ‘Wij zijn schuldig om die ongelukkigen te helpen, te verzorgen en hun treurig lot zoveel mogelijk te verzachten.' Basting verspreidt Dunants ideeën in Nederland en zet zich in om een Nederlandse afdeling op te richten. Hij krijgt net als Henry Dunant het erelidmaatschap van de Nederlandse vereniging toegekend.

Ontwikkeling van het Rode Kruis

Bij de oprichting is de taak van het Rode Kruis nog beperkt tot het verlenen van hulp aan zieke en gewonde militairen in tijden van oorlog, ongeacht of Nederland hieraan meedoet of niet. Al snel ontstaat een discussie of het Rode Kruis ook niet in vredestijd activiteiten moet ontplooien. Het hoofdbestuur vindt van niet, de opgerichte plaatselijke afdelingen vinden van wel. Om in oorlogstijd goede hulp te kunnen verlenen is een voorbereiding noodzakelijk. Daarom starten de plaatselijke afdelingen met het opleiden van verpleegsters.

Hulp bij rampen

Het hoofdbestuur gaat overstag. Een actief Nederlands Rode Kruis, in tijden van oorlog én vrede, is onmisbaar. In 1909 komt een uitgebreidere vorm van hulpverlening tot stand, ook in tijden van vrede. Dit keer is het koningin Wilhelmina die het Koninklijk Besluit tekent. Naast hulpverlening aan zieke of gewonde militairen in oorlogstijd, krijgt het Rode Kruis er een belangrijke taak bij: het helpen bij rampen in binnen- of buitenland.

Meer taken

Daarnaast gaat het Rode Kruis zorgen dat er geoefend personeel beschikbaar is en er ziekenhuizen en transport en –verplegingsmateriaal voor de zieken en gewonden komen. Ook gaat het Rode Kruis een informatiebureau oprichten om vermiste personen op te sporen. Maar dat is niet alles. In vredestijd gaat het Rode Kruis zich wijden aan maatschappelijk werk om de aandacht voor het goede werk levend te houden. En zeker niet onbelangrijk, om ook dan geld en goederen in te zamelen voor de hulpactiviteiten.

Het Rode Kruis helpt, nog altijd

Ondertussen is het Rode Kruis niet meer weg te denken. Het Rode Kruis helpt, overal ter wereld en ook in de buurt. In Nederland zijn bijna 30.000 vrijwilligers actief voor het Rode Kruis. Ze verlenen onder meer eerste hulp aan festivalgangers of wandelaars van de Vierdaagse in Nijmegen. Ze bestrijden eenzaamheid, vangen vluchtelingen op of helpen bij vakanties voor mensen die niet zelfstandig op pad kunnen. En het Rode Kruis staat daarnaast paraat voor zieken en gewonden in oorlogssituaties en bij rampen in de wereld.


Nationaal Archief

2.19.224 Nederlandse Rode Kruis: Hoofdbestuur, (1863) 1867-1945 (1950), inv.nr. 389
2.02.04 Kabinet des Konings, (1814) 1841-1897, inv.nr. 1676, 1678
2.02.14 Kabinet der Koningin, (1814) 1898-1945 (1988), inv.nr. 5495
J. Bosscha, Het Roode Kruis (Den Haag 1867), signatuur 76G195

Bekijk Rode Kruis-foto’s uit de collectie van het Nationaal Archief.

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in