Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Nationaal Archief scant 19e -eeuwse volkspetitie voor onderzoek


Den Haag

In 1878 zetten 305.000 protestanten en 164.000 katholieken hun naam onder een petitie aan koning Willem III. Het Nationaal Archief bewaart de lijsten met handtekeningen en scande het archief waardoor verder onderzoek naar de ondertekenaars mogelijk wordt.

Nieuwe onderwijswet

In 1878 herziet de minister van Binnenlandse Zaken Johannes Kappeyne van de Copello de onderwijswet waardoor alleen openbaar onderwijs geld van de overheid krijgt. Dit schiet Christelijke politici, waaronder Abraham Kuyper in het verkeerde keelgat. Hij besluit het volk te mobiliseren en organiseert een zogeheten volkspetitionnement. Het is feitelijk een verzoek aan koning Willem III om de nieuwe onderwijswet niet te bekrachtigen.

Stem laten horen

De koning zet overigens toch zijn handtekening onder de nieuwe wet. Het gehouden volkspetitionnement is een belangrijke gebeurtenis in de 19e eeuw. Voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis krijgt het gewone volk, dat nog geen stem- en kiesrecht heeft, de kans van zich te laten horen. Bijzonder is ook dat protestanten en katholieken in hun verzet tegen de wet samenwerken. Maar wie gaan er schuil achter deze democratische actie?

Project Volkspetitionnement 1878

De Vrije Universiteit Amsterdam startte in 2016 een project om de mensen achter de namen te onderzoeken. Aan de hand van de door het Nationaal Archief geleverde 11.000 scans zijn de namen en woonplaatsen van protestante ondertekenaars in een database ingevoerd. Het project krijgt een vervolg waardoor de katholieke ondertekenaars ook in de database worden opgenomen. Vrijwilligers van Vele Handen nemen de invoering van de gescande gegevens voor hun rekening.

Website VP1878

De gedigitaliseerde gegevens worden vanaf 30 juni 2017 op de interactieve website VP1878 gepresenteerd. Bezoekers kunnen informatie over de ondertekenaars aan de gegevens toevoegen zodat de database verrijkt wordt. Met de nieuwe website krijgt een groot publiek, van onderzoekers tot genealoog, inzicht in de gegevens van de ondertekenaars. Ook kan de invloed van het volkspetitionnement op latere confessionele organisaties onderzocht worden. En zo bewijst de digitalisering van archiefstukken een grote dienst aan publiek en wetenschap.

Nationaal Archief

2.02.04 Kabinet des Konings, inv.nrs. 4482-4502, 4541-4547
Scans petitionnement

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in