Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Mata Hari’s honderdste sterfdag


Den Haag

De Nederlandse nachtclubdanseres en vermeende spionne Margaretha Zelle, beter bekend als Mata Hari, komt op 15 oktober 1917 aan haar einde voor een Frans executiepeloton. In het Fries Museum zijn onder meer brieven en documenten over Mata Hari uit het Nationaal Archief te bekijken.

Gestrand huwelijk

Margaretha Zelle trouwt op haar achttiende met kapitein Rudolph MacLeod en vertrekt naar Nederlands-Indië. Ze krijgen twee kinderen maar Margaretha is niet gelukkig en gaat op in haar voorliefde voor oosterse dansen. Ze treedt vanaf 1905 onder de naam Mata Hari in Parijse nachtclubs en salons op. Na het overlijden van haar zoon strandt het huwelijk.

Een betere naam

Eind 1908 dient ze bij koningin Wilhelmina een verzoekschrift tot naamsverandering in. Mata Hari wil graag verder door het leven gaan als Margaretha Geertruida van Zelle van Ahlden. Een dubbele achternaam zou haar meer aanzien geven in de hogere kringen waarbinnen ze graag verkeert. Het verzoek wordt afgewezen omdat van enig ‘redelijk belang’ geen sprake zou zijn.

Nog een poging

Een jaar later probeert Mata Hari het nog eens. Nu wil ze haar naam veranderen in Van Slooten Zelle. Ook nu blijken er na onderzoek onvoldoende redenen te zijn om het verzoek in te willigen. Margaretha blijft zich dan maar Margaretha Zelle-MacLeod noemen en zet haar bloeiende carrière als oosterse danseres voort.

Verdachte reizen

Tijdens de Eerste Wereldoorlog reist Margaretha heel Europa door en beleeft ze de nodige avontuurtjes met hoge militairen. Met haar wisselende verblijven in Duitsland, Frankrijk en Nederland en haar contacten maakt ze zichzelf verdacht als spionne. In februari 1917 arresteert de Franse politie haar op verdenking van spionage voor Duitsland.

Spion H.21

De derde Krijgsraad van Frankrijk veroordeelt Mata Hari tot de doodstraf. Haar strafdossier met surveillanceverslagen, transcripties van verhoren, bewijsstukken en brieven is sinds dit jaar online in te zien. Als spion met de codenaam H.21 zou ze duizenden Franse francs hebben gekregen in ruil voor spionage van de Fransen. Margaretha schrijft tientallen brieven vanuit de gevangenis die ze ondertekend met Mata Hari M.G. Zelle-MacLeod. Ze beweert onschuldig te zijn en het geld dat ze ontving hoorde nu eenmaal bij haar leven als artieste. Het hoger beroep wordt afgewezen. Een gratieverzoek vanuit Nederland mag evenmin baten. Op maandag 15 oktober 1917 maakt een salvo kogels een einde aan het avontuurlijke leven van Margaretha Zelle.

Vanaf 14 oktober t/m 2 april zijn de bruiklenen van het Nationaal Archief in het Fries Museum te zien in de tentoonstelling Mata Hari, de mythe en het meisje.

Nationaal Archief

2.05.102 Gezantschap Frankrijk, inv.nr. 1306
2.09.05 Ministerie van Justitie, inv.nr. 5278

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in