Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Crime passionel: de moord op cabaretier Louis Pisuisse en zijn vrouw


Den Haag

90 jaar geleden, op 26 november 1927, vuurt zanger Tjakko Kuiper vijf dodelijke kogels af op het artiestenechtpaar Jean-Louis Pisuisse en Jenny Gilliams. Daarna schiet Tjakko zichzelf door de borst.

Rembrandtplein

Pisuisse is in zijn tijd een beroemde cabaretier die met zijn gezelschap, waaronder zijn vrouw Jenny Gilliams, avond aan avond voorstellingen geeft. Pisuisse haalt de tenor Tjakko Kuiper in juni 1927 binnen om liefdesduetten met Gilliams te zingen, iets waar hij zichzelf te oud voor vindt. Kuiper verdwijnt eind oktober plotseling van het toneel. Pisuisse heeft hem op staande voet ontslagen nadat hij ontdekt dat de liefdesduetten tot een affaire tussen de vertolkers hebben geleid. Op 26 november wacht Tjakko op het Amsterdamse Rembrandtplein het echtpaar met een pistool op. ‘Politie! Politie! Hij schiet!’, schreeuwt Pisuisse nog. Maar dat helpt niet meer. Het echtpaar sterft dezelfde avond aan hun verwondingen. Heel Nederland is in de ban van deze crime passionel.

Waarom werd Pisuisse vermoord?

Al snel na de moord verschijnen er verschillende brochures over de toedracht. Ze gaan voor 25 cent als warme broodjes over de toonbank. De brochure Waarom werd Pisuisse vermoord? doet letterlijk een boekje open over het liefdesleven van de Pisuisses. En wijst mevrouw Pisuisse aan als schuldige. Zij had immers een affaire met Tjakko. ‘Er is geflirt, gecoquetteerd, gespeeld. […] De liefde die eerst beantwoord werd en toen verguisd! Door …die kleine Spitzbübin! Dan verandert liefde in waanzin.’ Maar zo heeft Tjakko het nooit bedoeld, aldus de schrijver. De familie Pisuisse is niet blij mee met deze brochure en dient een klacht in wegens smaad van de overledenen. Daarop neemt de politie de resterende brochures in beslag. In het Nationaal Archief is naast deze nog een brochure te vinden.

De moord op het echtpaar Pisuisse

De andere brochure De moord op het echtpaar Pisuisse is een antwoord op de eerste. De schrijver ontkent dat er een relatie tussen Kuiper en Gilliams heeft bestaan. Tjakko was dan wel verliefd op Jenny maar zij is haar man toch trouw gebleven. Volgens de schrijver gaat de eerste brochure uit ‘van een leugenachtige, door en door onware voorstelling’. Omdat Jenny niet inging op zijn pogingen haar weer voor zich te winnen, heeft hij ‘ze vermoord op de meest laffe wijze’. De schrijver vindt dat ‘het goed praten van Kuiper’s misdrijf de publieke moraal omlaag haalt. Wij gedenken speciaal haar, Jenny Gilliams. Wie zal zeggen hoeveel zij geleden en gestreden heeft voor haar achtervolger!’

Mens durf te leven

Hoe het ook zit, feit is dat Tjakko Kuiper het echtpaar en zichzelf heeft vermoord. Pisuisse geldt als de grondlegger van het Nederlandse cabaret en bedenker van het levenslied. Zijn bekendste liedje Mens durf te leven heeft hem in elk geval overleefd; het is ver na zijn dood door artiesten als Willy Alberti, Ramses Shaffy, Willem Nijholt, The Amazing Stroopwafels, Wende Snijders en Tim Knol ( in een eigen versie) uitgevoerd. 

Nationaal Archief

2.21.183.22 Archief Emmens, inv.nr. 13

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in