Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Eén april!


Den Haag

1 april is traditiegetrouw de dag om anderen in de maling te nemen. In de fotocollectie van het Nationaal Archief zijn mooie voorbeelden van 1 aprilgrappen te vinden.

Alva verloor zijn bril

Over de oorsprong van deze dag doen veel theorieën de ronde. De herinnering aan de inname van het havenstadje Den Briel door de watergeuzen in 1572 zou er een zijn (1 april, Alva verloor zijn bril). Maar de eerste opgetekende Nederlandse 1 aprilgrap, waarbij een knecht de opdracht krijgt een onmogelijke boodschap te doen, dateert van 1561. En in andere landen wordt 1 april ook aangegrepen om grappen uit te halen.

Krant

In de 19e eeuw worden kranten steeds vaker gebruikt om mensen rond 1 april voor de gek te houden. In 1853 lokken Burgemeester en Wethouders van Den Haag, honderden mensen naar Scheveningen om een vuurwerk te aanschouwen. Dat er natuurlijk helemaal niet was. Een ingezonden briefschrijver voelt zich om de tuin geleid net als ‘honderde anderen van buiten de residentie’.

Tijdschrift Het Leven

In de 20e eeuw nemen geïllustreerde tijdschriften zoals Het Leven de 1 aprilgrap over. Met fototrucages worden de meest fantastische dieren, uitvindingen en gebeurtenissen gecreëerd. Het Leven adverteert zelfs met deze traditie in de krant van 1 april 1915: ‘IEDEREEN kijk en lees de 1-APRILGRAP van “Het Leven”: de IJ-slinger, uitvinding van burgemeester Tellegen, ter verbinding van Amsterdam met de overzijde van het IJ, 13 foto’s en 4 tekeningen’. De IJ-slinger zou 10.000 mensen binnen twee seconden over het IJ kunnen slingeren. Het zou het einde van de stoompontjes betekenen. Het ‘evenement’ waarbij de burgemeester het project zou toelichten, trekt heel wat goedgelovigen.

Nog meer 1 aprilgrappen

In 1928 schrijft Het Leven over een superpaard dat speciaal voor de harddraverij gefokt is. Het paard heeft de lengte van twee paarden. Zijn gewelfde vorm zou grote invloed op de snelheid hebben. Op 1 april maakt het paard een proefrit door Rotterdam…
Vijf jaar later publiceert Het Leven een uitgebreid artikel met foto’s van een vliegende fiets. Volgens Het Leven ‘kan ieder met weinig kosten van zijn fiets een vliegtuig maken’. De ‘luchtfiets’ zou op de vliegvelden Schiphol en Waalhaven worden gedemonstreerd. En geïnteresseerden kunnen meteen een bestelling plaatsen!
In 1935 schrijft Het Leven over de Kogelbliksemtrein die met 400 km per uur door de Alpen raast. In hetzelfde nummer is te lezen en te zien dat professor Crazy een methode heeft ontwikkeld waarbij door het fotograferen van de ogen te achterhalen is wat iemand als laatste gezien heeft. De foto laat een iris zien met daarin de moordenaar van een net overleden man.

Fake news

Of het nu door nieuwsgierigheid, hebzucht of goedgelovigheid komt, elk jaar opnieuw trappen mensen in de 1 aprilgrappen. De (nieuwe) media spelen daar een steeds grotere rol in. Zeker in tijden van ‘fake news’ is het raadzaam bedacht te zijn op grappen en verhalen rond 1 april.

Nationaal Archief

Fotocollectie Het Leven met 1 aprilgrappen
3.20.87 Familie Van Wassenaer van Duvenvoorde, inv.nr. 3A

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in