Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

25 jaar geleden: de Bijlmerramp


Den Haag

Op zondagavond 4 oktober 1992 om 18.36 uur stort een vrachtvliegtuig van de Israëlische maatschappij El Al neer in de Amsterdamse Bijlmermeer. De ramp kost 43 mensen het leven, tientallen mensen raken gewond en bijna 400 gezinnen verliezen hun woning .

Ravage

Het vliegtuig is onderweg van New York naar Tel Aviv en is net opgestegen van Schiphol waar het een tussenlanding maakte. Dertien minuten later slaat het noodlot toe en crasht de Boeing op de Bijlmerflats Klein Kruitberg en Groeneveen. Er ontstaat een immense vuurzee en een enorme ravage.

Onderzoek 

Meteen na de ramp start de Rijksluchtvaartdienst (RLD) een onderzoek waarin ook internationale deskundigen uit onder meer de Verenigde Staten en Israël zijn betrokken. Vrij snel na de crash wordt duidelijk dat de El Al-Boeing enkele minuten voor het neerstorten twee motoren verliest waarschijnlijk als gevolg van een defecte veiligheidsbout. Het Nationaal Archief bewaart de stukken over het onderzoek die beperkt openbaar zijn.

Onduidelijke lading

Een groot struikelblok bij het onderzoek naar de ramp vormt de lading van het vliegtuig: de laadbrieven zouden niet overeenkomen met de lading en op Schiphol was de lading ook niet volledig gecontroleerd. Geruchten over giftige stoffen verspreiden zich; na de ramp krijgt een deel van de bewoners last van gezondheidsklachten. Nog altijd is niet duidelijk wat er precies in het vliegtuig zat. Ook de in oktober 1998 door de Tweede Kamer ingestelde parlementaire enquêtecommissie heeft daar in haar eindrapport van april 1999 geen volledige duidelijkheid over kunnen verschaffen.

Ministerraadnotulen in tentoonstelling Bijlmervliegramp

De ministerraadnotulen van 1992 die het Nationaal Archief bewaart, zijn sinds 1 januari 2017 voor iedereen in te zien. Tijdens de ministerraad van 9 oktober 1992 spreken de ministers over de nasleep van de ramp en de nationale herdenking die een week na de ramp, op 11 oktober wordt gehouden. Besloten wordt dat vlaggen halfstok zullen hangen en een regeringsdelegatie naar de herdenking gaat. Minister-president Lubbers zal namens de regering spreken. Het Nationaal Archief heeft deze notulen aan Imagine IC voor de tentoonstelling Herdenken op Gevoel: Archieven van 25 jaar Bijlmervliegramp in bruikleen gegeven.

Herdenking bij de boom 'die alles zag'

Op de rampplek staat een boom die de crash en brand overleeft. Nabestaanden en overlevenden richten er kort na de ramp een herdenkingsplek in. Later is bij de boom ‘die alles zag’ een officiële gedenkplaats opgericht, ‘Het Groeiend Monument’. Ieder jaar op 4 oktober worden de slachtoffers van de Bijlmerramp daar herdacht. Tijdens de herdenking vliegen er even geen vliegtuigen over de Bijlmer.

Nationaal Archief

2.02.05.02 Ministerraadnotulen, inv.nr. 6469, 6634
2.16.107 Raad voor de Luchtvaart en het Bureau Vooronderzoek Ongevallen en Incidenten van de Rijksluchtvaartdienst, 1924-1998 (2000), inv.nrs. 2032-2112

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in