Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Oorlogsgeheimen terug op TV


Den Haag

In de aanloop naar de oorlogsherdenking op 4 mei, begint omroep Max op vrijdagavond 12 april met een nieuwe reeks van het programma Oorlogsgeheimen. Ook dit seizoen proberen nabestaanden bijzondere, schokkende en/of aangrijpende familiegeheimen uit de Tweede Wereldoorlog te ontrafelen. Op zoek naar antwoorden, komen de familieleden onder andere terecht bij het Nationaal Archief.

De moord op tante Riek

Op 20 september 1944 vindt een schokkend familiedrama plaats. Riek Alferink wordt samen met haar schoonvader en zwager doodgeschoten in de Telefoonstraat in Arnhem. De slachtoffers hebben rozenkransen in hun handen en bij de lichamen liggen koffers. Even verderop, vlakbij de papierfabriek in de Bentinckstraat, wordt ook het lichaam van Rieks verloofde gevonden. De familie vraagt zich nog steeds af waarom deze mensen zijn vermoord. Maakten ze deel uit van het verzet? Heeft de papierfabriek er mee iets te maken? Nicht Margot gaat op zoek bij het Gelders Archief.

De brief van oma Nel

In de nacht van 8 op 9 maart 1945 droppen Engelse vliegtuigen wapens voor het lokale verzet in de bossen bij Ede. De dropping is echter bekend bij de Duitsers. Dit heeft dramatische gevolgen voor de betrokkenen. Zo’n 30 verzetsstrijders worden opgepakt en de helft van hen wordt vlak voor de bevrijding gefusilleerd. Er moet verraad in het spel zijn. Nel de Gooijer, vrouw van een verzetsman, wordt aangewezen als verdachte. Zij zou informatie hebben doorgespeeld. Nel is zich van geen kwaad bewust en lijdt haar hele leven onder deze beschuldiging. Na Nels overlijden vinden haar kinderen een brief waarin ze vertelt dat ze destijds wat namen heeft doorgegeven aan een verzetsman. Zou hij dan de verrader zijn? Na een zoektocht in de archieven van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) en de Binnenlandse Strijdkrachten (BS), beide in het Nationaal Archief, komt kleindochter Wendy in de uitzending van 19 april achter de waarheid.

Het knokploegverleden van vader Jan

Tijdens de oorlog is Jan van der Gaag een vooraanstaand lid van een anti-Duitse knokploeg in Doorn. Hij schijnt in die periode veel te hebben meegemaakt. Volgens sommigen stond er zelfs een prijs op zijn hoofd, misschien wel vanwege de moord op een Duitser. Niemand weet er het fijne van; Jan is na de oorlog getekend door zijn ervaringen en praat er niet over. Om er achter te komen wat er precies is gebeurd, bezoekt zoon Ernst in de 3e aflevering van Oorlogsgeheimen, die op 26 april te zien is, onder andere het Nationaal Archief. 

Wat heeft moeder Johanna misdaan?

Kort na de bevrijding kloppen leden van de Binnenlandse Strijdkrachten aan bij Johanna Josephina Paulina van der Lans, weduwe van de in 1943 gestorven NSB’er Jan Gerbrand de Groot. Johanna wordt afgevoerd naar Leiden. Haar dochter blijft verward achter: wat heeft haar moeder misdaan? Na 9 maanden komt Johanna vrij. Nog altijd weet haar dochter niet precies waarom Johanna heeft vastgezeten. Misschien biedt het verleden van haar vader uitkomst? De zoektocht in de 4e aflevering van Oorlogsgeheimen begint dan ook in het CABR op het Nationaal Archief.

Uitzending

Oorlogsgeheimen wordt vanaf vrijdag 12 april wekelijks uitgezonden om 22.25 uur op Nederland 1 bij omroep Max.

Nationaal Archief

Meer informatie over het CABR is te vinden in de online Onderzoeksgids Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging.

2.13.137 - Inventaris van de archieven van de Ordedienst en de Binnenlandse Strijdkrachten, en Afwikkelingsbureau, 1941-1956
2.09.09 - Inventaris van het archief van het Ministerie van Justitie: Centraal Archief van de Bijzondere Rechtspleging (CABR), 1945-1952 (1983)

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in