gahetNA in het Nationaal Archief

Turkse tulpen op de Floriade


Den Haag

Koningin Beatrix opent de Floriade 2012 in Venlo. Dat deed ze als prinses ook bij de eerste Floriade in 1960 die in Rotterdam werd gehouden. Turkije speelt op die eerste Floriade een belangrijke rol. Het is dan 400 jaar geleden dat rond 1560 de Zuid-Nederlandse gezant Ogier Ghislain de Busbeq de eerste tulpenbollen vanuit Turkije in Nederland introduceerde.

Tulpen uit Turkije

De Busbeq, die een voorliefde voor planten had, bracht bij zijn terugkeer uit Turkije enkele tulpenbollen mee voor zijn vrienden, waaronder de Leidse hoogleraar Carolus Clusius. Met behulp van Clusius begon de tulp aan zijn Hollandse zegetocht. Om dit feit te herdenken wordt in 1960 de reis van De Busbeq nog eens overgedaan. Een postkoets rijdt in vijf weken langs oude postroutes vanuit Istanbul, dwars door Europa, naar de Floriade in Rotterdam. Met aan boord natuurlijk: tulpenbollen.

Promotietour

Het idee voor een herdenkingstocht komt in 1959 van de heer B. Stephan, voorzitter van de Nederlandsch-Turksche Vereniging. Hij wil hiermee tot ver over de Nederlandse grenzen de aandacht vestigen op de tulp en zijn geschiedenis, op Nederland en op de Floriade. De Turkse ambassade in Nederland ziet het plan wel zitten, net als de Nederlandse ambassade in Ankara en de Nederlandse ministeries van Buitenlandse Zaken, van Landbouw en van Waterstaat.

Een hele organisatie

Een officieel ingesteld ‘comité ter voorbereiding van de Postkoets-tocht’ onder leiding van B. Stephan, organiseert de herhaling van de oude reis van Turkije naar Nederland. Premier De Quay wordt voorzitter van het ere-comité. Ook in Turkije wordt het idee ondersteund en een Turks comité zal de koets vanuit Istanbul officieel uitgeleide doen. De organisator van de Floriade tikt voor 8.000 gulden een 19e-eeuwse postkoets op de kop. De tocht zelf wordt door bedrijven als Caltex en Vredestein gesponsord. De paardenliefhebber Joop van der Touw van het gelijknamig transportbedrijf stelt paarden en verzorgers ter beschikking. Een van de zorgen is of de koets wel door ‘de ijzeren gordijn landen’ kon reizen. Uiteindelijk wordt Bulgarije vermeden, Joegoslavië vormt geen probleem.

Een reis van 3404 km in 38 dagen

De postkoets is eerst in een vrachtwagen van Nederland naar Istanbul vervoerd. Drie dagen later, op 30 maart 1960, neemt een als De Busbeq verklede ex-cavalerieofficier met groot ceremonieel tulpenbollen en -zaad in ontvangst. Hij vertrekt met de met vier paarden bespannen koets vanuit het Topkapi paleis in het centrum van Istanbul.

Karavaan

Met de historische postkoets rijdt nog een grote karavaan mee: een tankwagen en vier vrachtauto’s met nog eens zes paarden, een keuken en slaapplaatsen voor de meereizende chauffeurs/monteurs, technisch leider, een hoefsmid-wagenmaker, paardenverzorgers, koetsiers, een kok, een cineast en een journalist. Zowel het vertrek, de historische tocht en de aankomst op de Rotterdamse Floriade vijf weken later, op 6 mei 1960, zorgen voor veel positieve publiciteit.

Opnieuw een Nederlands-Turks jubileum

Dit jaar is er ook een Nederlands-Turkse herdenking te vieren: 400 jaar (handels)betrekkingen. Turkije zet dit jubileum luister bij met een prominente inzending voor de Floriade 2012. De Turkse president zal in april bij zijn staatsbezoek aan Nederland de Floriade zeker niet overslaan. Ook dan zal net als in 1960, het nationaal symbool van zowel Nederland als Turkije ongetwijfeld in de schijnwerpers staan.

Nationaal Archief

2.05.259 Ambassade in Turkije 1955-1964, inv. nr. 315

2.11.60 Ministerie van Landbouw, inv.nrs. 154, 155

2.03.01 Kabinet Minister-president, inv.nr. 5866

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in