Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Nationaal Archief onderzoekt de Dode Zeerollen


Den Haag

Zonder twijfel behoren de Dode Zeerollen tot de belangrijkste archeologische vondsten ter wereld. Ze bevatten de oudste Hebreeuwse versie van de Joodse Bijbel en zijn beschreven in de tijd van Jezus Christus. Vooral voor het onderzoek naar de Joodse geschiedenis en de geschiedenis van het vroege christendom zijn de Dode Zeerollen van onschatbare waarde. Helaas verkeren veel van de perkamenten rollen in zeer slechte staat. Om te onderzoeken hoe de rollen geconserveerd kunnen worden voor raadpleging door toekomstige generaties, is een aantal fragmenten onlangs met een speciale techniek geanalyseerd in het Nationaal Archief. Onderzoekers Roberto Padoan en Marvin Klein geven tekst en uitleg in het nieuwste Lees het NA magazine dat op 27 juni verschijnt.

Ontdekking van de Dode Zeerollen

De eerste Dode Zeerollen zijn ontdekt in 1947 in een grot in de woestijn aan de zuidwestkust van de Dode Zee. Gedurende de 10 jaar die daarop volgen komen er nog duizenden fragmenten aan het licht in andere grotten in de regio; alle verpakt in textiel en opgeslagen in aardewerken potten. Die omstandigheden, in combinatie met de droge lucht en de constante temperatuur in de grotten, zorgen ervoor dat de rollen bewaard zijn gebleven. In totaal bestaan de Dode Zeerollen uit een collectie van ongeveer 900 Bijbelse en niet-Bijbelse teksten uit een periode van de 2e eeuw voor tot de 1e eeuw na Christus.

Unieke bron

De Dode Zeerollen vormen een unieke bron om het dagelijks leven en de culturele en religieuze gebruiken van een geloofsgemeenschap in het huidige Israël en Palestina van 2000 jaar geleden te bestuderen. Omdat de rollen de oudste Hebreeuwse versie van de Joodse Bijbel bevatten, heeft de inhoud van de Dode Zeerollen grote invloed gehad op de studie van het Oude en het Nieuwe Testament. Het zijn dan ook unieke bronnen voor de maatschappelijke en culturele context van het vroege christendom. Een ander interessant aspect aan de Dode Zeerollen is dat zij verschillende versies van de Bijbelteksten bevatten. Daardoor is het mogelijk om deze met elkaar en met andere klassiek-Griekse teksten te vergelijken. Op die manier kan de totstandkoming van de Bijbel gereconstrueerd worden.

Geavanceerd onderzoek

Het onderzoek van de Dode Zeerollen maakt deel uit van een groot Europees project dat in 2006 is begonnen: de Cost Action D42 'ENVIart'. De onderzoekers willen erachter komen hoe de rollen het beste behouden kunnen blijven en wat de beste klimatologische omstandigheden zijn om ze aan het publiek te kunnen (blijven) tonen. Ook willen ze een beter beeld krijgen van de herkomst van de teksten. Het onderzoeksproject ENVIart combineert daarbij alle nieuwe (technische) mogelijkheden om het historische materiaal te bestuderen en te analyseren. Een daarvan is SEPIA, een instrument dat het Nationaal Archief samen met Art Innovation in Oldenzaal heeft ontwikkeld. SEPIA kan door middel van verschillende soorten licht de samenstelling van documenten en inkt analyseren.

De onderzoekers analyseren momenteel de enorme hoeveelheid data die zij verzameld hebben. Dankzij de metingen met de verschillende soorten licht kunnen zij fragmenten met elkaar vergelijken en combineren, en vaststellen welke stukjes deel uitmaken van dezelfde tekst. Ook proberen zij te bepalen welke soort dierenhuid is gebruikt om het perkament te vervaardigen, om inkt- en pigmentsoorten van elkaar te onderscheiden en om vage – of zelfs doorgehaalde – tekst weer leesbaar te maken.

Zelf de Dode Zeerollen bekijken?

De eerste 5 van de Dode Zeerollen zijn door het Israel Museum in Jeruzalem en internetbedrijf Google op internet geplaatst. Eind 2016 zouden alle rollen online raadpleegbaar moeten zijn op de website van het Israel Museum.

Lees het uitgebreide artikel van Roberto Padoan en Marvin Klein in het Lees het NA magazine 4/2012.

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in