Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Leven en reizen van Alexandrine Tinne (1835-1869)


Den Haag

In een tijd waarin de fotografie nog in de kinderschoenen staat en reizen naar onbekende gebieden in Afrika door vrijwel niemand wordt gedaan zijn dit juist de passies van Alexandrine Tinne. Ongebruikelijk en bijzonder, zeker voor vrouwen in de tweede helft van de 19de eeuw. Een tentoonstelling in het Haags Historisch Museum vertelt aan de hand van stukken uit het Nationaal Archief en andere collecties meer over het leven en reizen van deze uitzonderlijke Haagse dame, die - 33 jaar oud - in de Libische woestijn een gewelddadig einde vindt.

Al vroeg op reis

Alexandrine (vaak Alexine genoemd) wordt op 17 oktober 1835 in Den Haag geboren. Haar familie behoort tot de Haagse high society en verkeert in de hoogste regionen van de rijke Haagse burgerij. Van jongs af aan maakt Alexine vele reizen door Europa; eerst met haar vader en na zijn overlijden met haar moeder, Henriëtte. Rond haar 20e is Europa niet genoeg meer voor de avontuurlijke Alexine. Aangetrokken en geïnspireerd door wat ze leest over het geheimzinnige en ‘gevaarlijke’ Afrika wil ze dit deel van de wereld verkennen.

Arabisch avontuur

Alexines dromen komen uit. Tussen 1855 en 1863 reist ze samen met moeder Henriëtte naar Egypte, Syrië, Palestina en Libanon. Egypte wordt meermalen bezocht. Hier leert Alexine ook Arabisch spreken. De reis per karavaan, bestaande uit meer dan 100 kamelen, baart veel opzien. Henriëtte schrijft hierover in een van haar brieven: ‘Onze reis leek soms wel op een triomftocht. Iedereen kwam uitlopen om ons te zien, juichend van vreugde.’ 

Onvermoeibaar verder

In februari 1863 begint de tweede grote Afrika-reis van de Tinnes. Het avontuur eindigt rampzalig; expeditieleden worden onophoudelijk geplaagd door koorts, buikloop en slecht weer. Alexines moeder en tante, twee bediendes en een Duitse medereiziger overleven de reis niet. Het verlies drukt zwaar op Alexine, blijkt uit de vele brieven die ze aan haar familie schrijft. Ondanks dat keert ze niet naar Den Haag terug. Aan haar halfbroer John Tinne vraagt ze een zeilboot aan te schaffen. Met dit vaartuig, de Meeuw, zeilt ze in 1866 vanuit Frankrijk naar Algiers. Tijdens haar verblijf wordt ze gegrepen door de taal van de Toearegs. Alexine bedenkt een nieuw plan: een expeditie naar het land van dit gesluierde berbervolk.

Liever een moedig einde

In mei 1868 schrijft ze vanuit Algiers, kort voor haar laatste reis: 'Ik heb nooit het geluk van het ouder worden begrepen. Ik heb het altijd maar triest gevonden - zelfs onder de gelukkigste omstandigheden - en ik vind de gedachte om gelukkig en moedig dood te gaan, door een mes of een geweerschot, niet vreselijk...' Dit blijken zeer voorspellende woorden. Tijdens haar tocht naar het land van de Toearegs, breekt ruzie uit tussen meereizende Arabieren en Toearegs. Alexine en enkele andere leden van het gezelschap worden van het leven beroofd. Het lichaam van Alexine is nooit terug gevonden.

Haar betekenis

Even heftig als zij geleefd had eindigde hiermee het bijzondere leven van de jonge Alexine Tinne. Zij was de eerste westerse vrouw die doordrong tot de bovenloop van de Witte Nijl en het gebied ten westen daarvan. Daarnaast was ze de eerste westerse vrouw die door de Libische woestijn trok. Over het algemeen wordt zij beschouwd als de eerste vrouwelijke fotograaf in Nederland.

Leeshetna

Een uitgebreide versie van dit artikel verschijnt in de novembereditie van het Lees het NA magazine,een bijlage van G Geschiedenis. De tentoonstelling, Alexine Tinne Afrikaanse avonturen van een Haagse dame, in het Haags Historisch Museum is te zien tot en met 17 februari 2013.

Nationaal Archief

2.21.008.01, De Constant Rebecque (1925-1966) 1802-1941, inv. 249

Bekijk de foto's van Alexine Tinne in onze fotocollectie.

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in