Sorry, you need to enable JavaScript to visit this website.

Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Opsporing verzocht in de 19e eeuw: juwelenroof


Den Haag

Archiefonderzoek blijft altijd onvoorspelbaar. Speurend in het 19e-eeuwse archief van het Nederlandse gezantschap in Brazilië, waan je jezelf plotseling een politie-inspecteur

Juwelenroof uit het prinselijk paleis

In de nacht van 25 op 26 september van het jaar 1829 weet een aantal dieven in te breken in het woonpaleis van kroonprins Willem (de latere Koning Willem II) en zijn vrouw prinses Anna Paulowna in Brussel. De dieven gaan er met het grootste gedeelte van de verzameling kostbare Russische juwelen van de prinses vandoor. De prins en de prinses zelf zijn op dat moment op reis in Duitsland en zullen de volgende dag terugkeren uit Ems naar Brussel.

Nederlandse diplomaten aan het werk gezet

Onmiddellijk komt het Nederlandse diplomatieke netwerk in actie. Het ministerie van Buitenlandse Zaken stuurt op 27 september een circulaire rond aan alle diplomatieke posten van het Koninkrijk der Nederlanden. De Nederlandse diplomaten moeten de regering van het land waar zij werken direct op de hoogte te brengen van deze omvangrijke diefstal. De plaatselijke politiediensten, de juridische autoriteiten, de juweliers in het hele land, maar vooral in de hoofdstad en de belangrijkste handelsplaatsen en havensteden ... alles moet in het werk gesteld worden om de juwelen zo snel mogelijk terug te vinden. Een uitgebreide lijst met beschrijvingen van de in totaal 76 verschillende sieraden, als bijlage bij de brief gevoegd, kan daarbij helpen. Op 11 december ontvangen de diplomaten nog een aanvulling op deze lijst.

Goedgeklede dief

De brief aan de diplomaten geeft ook een beeld van de vermoedelijke daders. Zij waren waarschijnlijk met z’n drieën. De voetafdrukken in de tuin en op het terras wijzen er op dat 2 van de dieven op blote voeten waren, en dat 1 van hen schoenen droeg. Grappig genoeg bevat de brief een tekening van de omtrek van deze voetafdruk. Duidelijk is te zien dat het om een elegante schoen gaat, hoogstwaarschijnlijk met een fraaie gesp bovenop. Een goedgeklede dief dus.

Beloning

De kroonprins wil de juwelen van zijn vrouw graag terugvinden. Op 7 november ontvangen de diplomaten een nieuwe brief. Degene die de gestolen sieraden bij het prinselijk paar terugbezorgt, krijgt van de prins van Oranje een beloning van 25.000 florijnen; een flinke som geld voor die tijd. En een dubbele beloning wordt zelfs uitgekeerd wanneer de vinder ook de dader(s) kan aanwijzen. Daarnaast kunnen mensen die een of meer van de individuele sieraden weten te achterhalen een aanzienlijk geldbedrag tegemoet zien. Twee gedrukte tekeningen van een flink aantal sieraden van Anna Paulowna moeten helpen bij het zoeken.

Speculaties

Over de achtergrond van de diefstal doen meteen de wildste verhalen de ronde: Prins Willem zou zelf opdracht hebben gegeven voor de inbraak om een aantal van zijn welgestelde, maar verder nogal mysterieuze, vrienden uit de financiële nood te helpen. Niemand kan deze beschuldigingen bewijzen, maar ze doen de reputatie van de prins in Brussel geen goed.

Dief gegrepen, juwelen terug

Uiteindelijk vat men de dief in Amerika in de kraag. Hij bekent dat een deel van de schat nog begraven ligt in ... Brussel! Inmiddels is de Belgische Opstand in volle gang. Maar ondanks de revolutionaire gevechten weet men de sieraden dwars door de linies heen terug te brengen naar Anna Paulowna, die inmiddels in Den Haag woont.
Als straf wordt de dader publiekelijk tentoongesteld in Den Haag. Maar de Haagse bevolking heeft dan kennelijk andere dingen aan het hoofd, want de belangstelling is klein.

Nationaal Archief

2.05.10.03 archief Legatie Brazilië, 1826-1833, inv.nr. 2


Heeft u ook iets opmerkelijks aangetroffen in het archief? Laat het ons weten!

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in