Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Erik de Vries; televisiepionier van het eerste uur


Den Haag

Op dinsdagavond 2 oktober 1951 is het Erik de Vries die aan de knoppen zit. Hij heeft de supervisie over alle programma’s die live worden uitgezonden vanuit Studio Irene, een tot studio omgebouwde kerk in Bussum.

De kijkers thuis

Veel kijkers heeft Nederland in 1951 nog niet. Er zijn dan ongeveer 500 televisietoestellen en of die de eerste uitzending wel hebben ontvangen, is de vraag. Alleen in Amsterdam en Utrecht is er kans op goed beeld. Rotterdam en Den Haag zien flink wat sneeuw op het scherm en de rest van het land moet op die tweede oktober goed tussen elektronische sneeuwvlokken heen kijken om wat van de uitzendingen mee te krijgen.

Philips NatLab

Erik de Vries is in 1951 al ruim twintig jaar bezig met televisie. Net van de middelbare school begint hij in 1930 als technisch assistent op de radioafdeling van het NatLab (natuurkundig laboratorium) van Philips. Hij experimenteert met het in elkaar knutselen van allerhande radiozenders en werkt aan de ontwikkeling van de televisie.

Eerste opnamen in 1935

Hij legt de bewegende bladeren van de bomen op de binnenplaats van het Philipslaboratorium vast, neemt een interview met een mevrouw van de administratie op en maakt beelden van een voetbalwedstrijd van technici tegen ingenieurs.  In 1938 was hij de regisseur, cameraman en presentator van het eerste openbare tv-experiment van Nederland in de Jaarbeurs in Utrecht. Voor Philips reist hij de wereld rond om de televisie te demonstreren en radiotoestellen te verkopen. De televisie-experimenten worden onderbroken door de Tweede Wereldoorlog.

Niet te stoppen ontwikkeling

Vanaf 1948 pakt De Vries de draad weer op. Voor Philips Experimentele Televisie (PHET) maakt hij vanaf 18 maart 1948 niet minder dan 264 avondvullende uitzendingen vanuit de studio in Eindhoven. Het kijkerspubliek is nog erg beperkt van omvang: alleen de huiskamers van een aantal medewerkers van Philips kunnen de uitzendingen ontvangen.

Vervlakking of verrijking?

Philips en vooral ook Erik de Vries doen hun best om met de uitzendingen de vooroordelen over televisie te bestrijden. In kringen van de regering en de Tweede Kamer leven gedachten dat televisie maar zou leiden tot culturele vervlakking en passiviteit.
De Vries gelooft in de enorme mogelijkheden van het medium televisie dat volgens hem juist het wederzijds begrip tussen culturen en mensen vergroot. Met een breed programma-aanbod van interviews, documentaires, toneel, cabaret, kinderprogramma’s, koken en sport probeert hij tegenstanders van de televisie te overtuigen.

In 1951 is het medium rijp voor heel Nederland en nemen de omroepen de televisie-uitzendingen over. Erik de Vries, grondlegger van de Nederlandse televisie treedt in dienst van de Nederlandse Televisie Stichting en wordt mentor van de eerste Nederlandse tv-regisseurs.

Nationaal Archief

2.21.327 Particulier archief Erik K. de Vries

Bibliotheek Nationaal Archief

Sonja de Leeuw, De man achter het scherm: de televisie van Erik de Vries
Signatuur: 156 C 29

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in