gahetNA in het Nationaal Archief

Dierendag


Den Haag

Nederland viert sinds 1930 op 4 oktober dierendag. Een jaar eerder was die dag in het leven geroepen door het internationale congres van dierenbeschermingsorganisaties in Wenen om de rechten en bescherming van dieren meer onder de aandacht te brengen. Tegenwoordig geldt de dag vooral als extra ‘verwenmoment’ voor huisdieren.

Dierenleed

In de loop van de negentiende eeuw wordt het welzijn van dieren onderwerp van een maatschappelijke en politieke discussie. Verwaarlozing, mishandeling en het afdanken van werk- en huisdieren zijn dan dagelijkse praktijk. Steeds meer mensen vinden het ‘een schande voor de Christelijke beschaving’ hoe er met dieren werd omgegaan. In 1864 wordt de 's Gravenhaagsche Vereeniging tot Bescherming van Dieren’ opgericht om daar verandering in te brengen.

Dierenbescherming

De vereniging, in 1877 omgedoopt tot de Nederlandsche Vereeniging tot Bescherming van Dieren, wil betere leef- en werkomstandigheden van paarden, een verbod op het couperen van oren en staart bij honden en paarden, en betere slachtvoorschriften met verplichte verdoving. Ook maakt ze zich hard voor een verbod op het gebruik van honden als trekdier. Vooral over trekhonden wordt tot ver in de twintigste eeuw een fel maatschappelijk debat gevoerd.

Multi-inzetbaar zo’n hond

Rond 1900 telt Nederland zo’n 80.000 honden die zwoegend karrenvrachten trekken, vaak ondervoed en verwaarloosd. Bakkers, slagers, groenteboeren, melk- of petroleumverkopers, maar ook boeren zetten trekhonden in om hun handelswaar te vervoeren. De overheid gebruikt honden om karren met post en mitrailleurs te trekken. Veel mensen willen een landelijk verbod. Nederland zou Nederland niet zijn als er geen verenigingen worden opgericht die zich met het lot van de trekhond bemoeien.

Voor en tegen

Aan de ene kant staat de ‘Bond tot Bescherming van den Trekhond’ die vindt dat elke hond geschikt is voor het zware werk en afschaffing van de trekhond ongewenst is. Ze vinden wel dat de honden beschermd moeten worden tegen verkeerde, ruwe en soms wrede behandeling. Daar tegenover staan de voorstanders van een verbod, de al genoemde ‘Nederlandsche Vereeniging tot Bescherming van Dieren’, de ‘Federatie van Vereenigingen inzake het gebruik van den hond als trekdier in Nederland’, de ‘Vereeniging tegen Trekhondenmisbruik’ en de Anti-Trekhondenbond.

Trekhondenwet

Ondanks de felle strijd en lobby tegen de trekhond komt het niet snel tot een verbod. In september 1911 treedt wel de beschermende Trekhondenwet in werking. Eigenaren moeten een vergunning hebben en voor het tuig, de kar en het formaat van de hond gelden bepaalde voorschriften. Pas met de wet op de Dierenbescherming in 1963 wordt de trekhond verboden. Maar dan zijn er nog maar 30 in functie. De Anti-Trekhondenbond gaat later verder door het leven als Bond tot Bescherming van Honden.

Het Nationaal Archief bewaart het archief van een van de grootste voorvechters van de dierenbescherming:
2.19.009 Archief van H. van Poelgeest (levensjaren 1879-1954) 1918-1954 (1963)


Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in