Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Arrestatiegegevens van duizenden Joden in daderdossiers gevonden


Den Haag

Van negenduizend Joodse gedeporteerden is ontdekt door wie ze in de Tweede Wereldoorlog zijn gearresteerd en wanneer. Ook zijn allerlei achtergronden van de arrestaties duidelijk geworden. Dat is het resultaat van een uitvoerig onderzoek in strafdossiers van 'Jodenjagers' in het Nationaal Archief.

Bekijk ook het bericht Kinderbriefjes aan een vermoorde vader op nos.nl

Op zoek naar slachtoffers

De nabestaanden van de meer dan honderdduizend gedeporteerde Joden weten vaak niet wie hun familieleden arresteerden. In het project CABR Slachtoffers verzamelden zes professionele onderzoekers in de dossiers van zogenoemde 'Jodenjagers' zoveel mogelijk namen van slachtoffers van de deportaties, vooral onderduikers.

Toedracht

Met de uitkomsten van het onderzoek kunnen geïnteresseerde nabestaanden informatie over de arrestatie en deportatie van hun familieleden verzamelen, die op andere wijze niet te achterhalen is. Vaak is dit alleen een naam en adres van het slachtoffer en de datum van de arrestatie. Soms wordt met een verslag in het strafdossier ook de toedracht van de arrestatie duidelijk.

Selectie strafdossiers

De projectleiders van het onderzoek, Jan Kompagnie (Nationaal Archief) en Ad van Liempt (auteur) selecteerden ongeveer 250 strafdossiers van Jodenjagers als de gespecialiseerde Colonne Henneicke (ruim vijftig mannen die vanuit Amsterdam werkten), en speciale afdelingen binnen de politiekorpsen van de Nederlands steden. Na de oorlog zijn deze Jodenjagers berecht en hun dossiers liggen in het Nationaal Archief.

Daderarchief nader ontsloten

Het project kan beschouwd worden als een nadere ontsluiting van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) dat het Nationaal Archief bewaart. Dit archief telt 500.000 dossiers van ten minste 310.000 verdachten van collaboratie en oorlogsmisdaden. Het CABR was tot nu toe alleen te doorzoeken op naam van de daders. Gegevens over de Joodse slachtoffers zijn daarom moeilijk te vinden. Een klein maar belangrijk deel is nu op naam van Joodse slachtoffers ontsloten.]

Schokkende werkwijze

De onderzoekers vonden in de archieven zoveel over de vaak brute werkwijze van vooral politiediensten dat ze hun belangrijkste vondsten en conclusies later dit jaar in een boek zullen publiceren. Jodenjagers gebruikten vaak grof geweld om meer adressen van onderduikers te achterhalen. Ze schrokken evenmin terug van list en bedrog om Joden te kunnen arresteren.

Informatie voor nabestaanden

In de komende weken zullen de namen van de gevonden slachtoffers worden gekoppeld aan de database van het Digitaal Monument Joodse Gemeenschap. Met een korte mededeling worden belangstellenden daar gewezen op de mogelijkheid om meer gegevens over de arrestatie van de betrokken persoon te vinden in het Nationaal Archief.

Het CABR-archief is omwille van privacy niet zomaar toegankelijk voor iedereen die er onderzoek in wil doen. Nabestaanden die naar aanleiding van het project onderzoek willen doen en vragen hebben, kunnen een brief sturen naar het Nationaal Archief of mailen naar info@nationaalarchief.nl

Meer informatie in de onderzoeksgids Joodse oorlogsslachtoffers in daderdossiers

Naar aanleiding van het symposium over dit onderzoek dat op 12 april jl plaatsvond is de vraag naar inzage in het CABR archief toegenomen. Om die reden vragen wij uw begrip ervoor dat het verwerken van uw aanvraag in plaats van drie weken nu zes weken zal duren.

Nationaal Archief

2.09.09 Inventaris van het archief van het Ministerie van Justitie: Centraal Archief van de Bijzondere Rechtspleging (CABR), 1945-1952 (1983)

De Oorlogsgids Met antwoorden op de 25 meest gestelde vragen over de oorlogsarchieven van het Nationaal Archief, J. Kompagnie (Nationaal Archief) ook digitaal beschikbaar op gahetna.nl

Bijzonder gewoon. Het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (1944-2010), Sjoerd Faber en Gretha Donker, Zwolle 2010

Oranje bitter. Nederland bevrijd!, M. Bossenbroek e.a., Zwolle 2010

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in