gahetNA in the National Archives

15 augustus bevrijding Nederlands-Indië: Interneringskaarten Nederlandse krijgsgevangenen online


Den Haag

Vandaag wordt herdacht dat Japan 66 jaar geleden capituleerde. Hiermee kwam voor Nederland op 15 augustus 1945 een einde aan de Tweede Wereldoorlog. Vanaf vandaag zijn 26.000 persoonskaarten - zogeheten interneringskaarten - van toenmalige Nederlandse krijgsgevangenen in Japanse interneringskampen online beschikbaar. De kaarten, met een enorme historische waarde, zijn in te zien op deze website en op de studiezaal van het Nationaal Archief. 

Aanvulling op de collectie

De Japanse interneringskaarten die in het Nationaal Archief liggen, hadden tot voor kort alleen betrekking op militairen van het KNIL. Sinds juni 2011 zijn daar de 4.000 interneringskaarten van de Koninklijke Marine aan toegevoegd. In totaal bestaat de collectie nu uit bijna 48.000 interneringskaarten.
Vanwege de bescherming van de privacy zijn alleen de interneringskaarten van:

  • in krijgsgevangenschap overleden militairen
  • militairen die geboren zijn vóór 15 augustus 1911

beschikbaar voor het brede publiek.
Vooralsnog zijn 26.000 kaarten online en op de studiezaal raadpleegbaar. De openbare collectie wordt jaarlijks aangevuld.

Bron van informatie

De interneringskaarten bevatten informatie over de verplaatsingen van de krijgsgevangene, kampnamen en -nummers, gegevens van contactpersonen, informatie over opgelopen ziektes en eventuele doodsoorzaak. In dat laatste geval werden ook de begraafplaats en de overdracht van de menselijke resten aan de geallieerden opgetekend.

Hoewel de meeste geïnteresseerden nabestaanden zijn, bevatten de kaarten ook relevante informatie voor onderzoekers. Hoeveel krijgsgevangenen overleden in de kampen? Hoe oud werden ze gemiddeld? Aan welke ziektes leden ze? 'Dat soort vragen is nu veel makkelijker te beantwoorden en de geschiedenis van de krijgsgevangenen kan gereconstrueerd worden op basis van statistische informatie', zegt Johan van Langen, projectleider Digitalisering en vertaling Japanse interneringskaarten.

Engelse vertaling

Van de collectie zijn 7.138 kaarten van in krijgsgevangenschap overleden KNIL-militairen volledig vertaald van het Japans naar het Engels. De overige ruim 40.000 kaarten zijn op voor- en achternaam en geboortedatum ontsloten. De voormalige krijgsgevangenen en hun familieleden hebben zich na de oorlog over de hele wereld gevestigd (Indische diaspora). Van Langen: 'We krijgen dan ook veel vragen over Nederlands-Indië uit de Verenigde Staten, Australië en Canada. Daarom hebben we gekozen voor vertaling naar het Engels. Op deze wijze denken we niet alleen de Nederlandse geïnteresseerden te bedienen, maar ook de buitenlandse onderzoekers en geïnteresseerden.'

Toenemende belangstelling

Volgens Van Langen is het van groot belang dat de gedigitaliseerde kaarten nu voor iedereen beschikbaar zijn. 'Als Nationaal Archief merken we dat er een onverminderde vraag is naar die gegevens. Wekelijks melden nabestaanden zich om te achterhalen wat hun familieleden hebben moeten doorstaan. Deze bezoekers zoeken antwoorden en dat gaat nu een stuk eenvoudiger.' Het zijn overigens niet alleen nabestaanden die geïnteresseerd zijn; ook oud-krijgsgevangenen melden zich.

Naast direct betrokkenen maken ook historische onderzoekers en instanties als de Oorlogsgravenstichting veelvuldig gebruik van de historische bronnen. Van Langen: 'De Oorlogsgravenstichting beheert erevelden onder andere in Indonesië en het Verre Oosten. Zij raadplegen de interneringskaarten om de juiste namen en data op de grafstenen te plaatsen.'

Digitalisering

Het digitaliseren, nader ontsluiten en vertalen van de kaarten heeft twee jaar geduurd. De hele operatie is mogelijk dankzij een subsidie van het Programma Erfgoed van de Oorlog van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

Het initiatief voor het project kwam van mw. Kaori Maekawa, een Japanse onderzoekster die veel onderzoek heeft gedaan naar kaarten van krijgsgevangenen. Zij was tevens als projectleider verbonden aan het project.
Het Japanse agentschap POW Research Network Japan was verantwoordelijk voor de vertaling van de interneringskaarten.

Video

Een filmpje over de Japanse interneringskaarten in het Nationaal Archief is, samen met meer informatie over de herdenking van de bevrijding van Nederlands-Indië, te vinden op de website van de NOS.

Verwante archieven op het Nationaal Archief

  • 2.10.50.03 - Archief Stichting Administratie Indische Pensioenen, stamboekgegevens KNIL-militairen, 1942-1996
  • 2.13.214 - Archief ex-krijgsgevangenen der Koninklijke Marine in het verre Oosten van het ministerie van Defensie
  • 2.13.206 - Archief Bureau Afwikkeling Bezoldiging van de Hoofdafdeling Intendance en Administratie van de Koninklijke Marine
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in