gahetNA in het Nationaal Archief

100 jaar Chinezen in Nederland


Den Haag

In 1911 vestigen de eerste Chinezen zich in Nederland. De regering wist niet altijd goed raad met deze nieuwkomers en stelde zich behoorlijk afwijzend op. De Chinezen werden gezien als ‘het Gele Gevaar’ of ‘Aziatisch ongedierte’. Door hun ondernemingslust vinden de Chinezen uiteindelijk toch hun plek in de Nederlandse maatschappij.

Goedkope arbeidskrachten

Vanaf het begin van de twintigste eeuw ronselen scheepvaartmaatschappijen Chinese zeemannen in de kustprovincies van China. Ze zijn goedkoper dan de Europese zeemannen. In 1911 smokkelt de Rotterdamse Lloyd een grote groep Chinezen de Rotterdamse haven binnen om een staking van Nederlandse zeelieden te breken.

Uitgebuit

De Chinezen werken ten koste van de duurdere Nederlandse zeelieden als kolensjouwers en stokers. Nederlandse zeelieden zien hen als grote concurrenten en noemden de Chinese arbeiders ‘het Gele Gevaar’. Bemiddelaars buiten de Chinezen uit, ze maken misbruik van de armoede van de Chinezen en van het feit dat ze geen Nederlands paspoort hebben.

Minder gewenst

De Nederlandse regering bemoeit zich in eerste instantie niet met de Chinezen. Pas na een schietpartij in 1922 wordt een groep van 200 Chinezen opgepakt en het land uitgezet. De Rotterdamse politiecommissaris schrijft in 1926 aan het gerechtshof in Den Haag dat hij de toevloed van Chinezen zoveel mogelijk wil beperken. Hij wil in een West-Europese stad als Rotterdam geen ‘heele Chineezen-wijk’.

Pinda, pinda, lekka, lekka

Met de crisis van 1929 verliezen veel Chinese zeelieden hun werk. Om toch wat te verdienen, beginnen de Chinezen met de verkoop van zelfgemaakte pindakoeken die ze aanprijzen met ‘Pinda, pinda, lekka, lekka, vijf cent!’ Ze worden graag gegeten en de handel breidt zich uit naar andere Nederlandse steden. In deze tijd openen ook de eerste Chinese restaurants in Nederland.


Uitgezet en gekomen

De houding van de politiek wordt nog negatiever, de verkoop van pindakoeken wordt als bedelhandel gezien. Vanaf 1936 wordt een actief uitzettingsbeleid gevoerd en veel Chinezen worden terug op de boot naar China gezet. Na de Tweede Wereldoorlog nemen de aantallen weer toe, afkomstig uit China maar ook uit Nederlands-Indië en Suriname waar al voor 1911 Chinezen wonen. Anno 2011 telt Nederland 51.000 eerstegeneratie Chinezen. De helft daarvan werkt in de horeca. Het aantal Nederlanders met Chinese voorouders is vele malen groter.


Lees meer over de eerste Chinezen in Nederland in het lees het NA magazine, uitgave 2/2011,
te koop bij het Nationaal Archief en in de winkel voor € 5,50.

www.100jaarchinezen.nl

www.cbs.nl

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in