gahetNA in het Nationaal Archief

Willem Drees, burgemeester van Amsterdam?


Den Haag

Er is witte rook uit de Trêveszaal gekomen. Amsterdam krijgt Eberhard van der Laan als nieuwe burgervader. Van der Laan staat in een rijtje van prominente PvdA-politici die na de Tweede Wereldoorlog de scepter over de hoofdstad hebben gezwaaid.
De misschien wel bekendste representant van de Partij van de Arbeid, Willem Drees, ontbreekt in deze lijn. Maar het had weinig gescheeld of Drees was de eerste naoorlogse burgemeester van Amsterdam geweest.

Bezetting en burgemeesters-aanzoek

Willem Drees (Amsterdam, 5 juli 1886- Den Haag, 14 mei 1988) groeide op in Amsterdam en woonde vanaf 1910 in Den Haag. De bezettingstijd voerde hem tijdelijk terug naar zijn geboortestad. Hij dook vanaf 1943 op verschillende Amsterdamse adressen onder. Het weerzien met de stad beviel hem: hij voelde zich ‘er weer thuis als in mijn jeugd’. In die tijd werd in ondergronds overleg de gedachte geopperd dat Drees na de bevrijding burgemeester van Amsterdam zou worden. Hoewel hij dat ‘een zeer verleidelijk idee’ vond, meende hij toch dat de SDAP hem vooral in de landspolitiek nodig had. Het burgemeesterschap ging aan hem en Amsterdam voorbij.

Jeugd en politiek ontwaken in Amsterdam

Al op jonge leeftijd ontwaakte Drees’ politieke belangstelling. Via schoolvrienden, zoons van georganiseerde diamantbewerkers, kwam hij in contact met het socialisme. In 1902 leefde Willem hartstochtelijk mee met de verkiezingscampagne die de socialist Pieter Jelles Troelstra terug in de Tweede Kamer bracht. Het jaar daarna volgde hij van dichtbij de grote spoorwegstakingen, die na aanvankelijk succes op een mislukking uitliepen. Op zijn achttiende verjaardag meldde Willem zich aan als lid van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (de voorloper van de PvdA).

Stenograaf

Het was het werk dat Willem Drees naar Den Haag bracht. Na drie jaar als bankbediende in Amsterdam gewerkt te hebben, begon hij in 1906 een bureau als vergaderstenograaf. Via de Amsterdamse gemeenteraad belandde hij bij de stenografische dienst van de Staten-Generaal en Drees verhuisde in 1907 naar de Haagse Schilderswijk. Maar als de Kamers niet vergaderden, bivakkeerde Willem bij zijn familie en zijn vrienden in Amsterdam.

Politieke carrière

Drees trouwde in 1910  in Amsterdam maar bleef in Den Haag wonen. ‘We hebben deze stad bijzonder lief gekregen’, verklaarde Drees later. In Den Haag maakte hij zijn politieke carrière. Zijn partijgenoten kozen hem in 1911 tot voorzitter van de plaatselijke afdeling. In 1913 werd hij lid van de Haagse gemeenteraad en van 1919 tot 1933 was hij wethouder. Dat mooie ambt gaf hij met enige moeite op om lid van de Tweede Kamer te worden. In 1939 werd hij voorzitter van de SDAP-fractie. Het na de oorlog geopperde burgemeesterschap liet hij lopen. De landelijke politiek had hem inmiddels definitief in haar armen gesloten.

Nationaal Archief

2.21.286 Archief Willem Drees en enkele familieleden (1853) 1900-2000 (2002) 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
CAPTCHA
Deze vraag is om te testen of u een menselijke bezoeker bent en om geautomatiseerde spam te voorkomen.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in