gahetNA in the National Archives

Vogelvrij


Den Haag

Van de hand van voormalig hoofdredacteur van Het Parool, Sytze van der Zee, verscheen onlangs dit resultaat van een grondige speurtocht naar omvang en organisatie van de jacht op Joodse onderduikers - door Nederlandse politieagenten en (Joodse) verraders. Een indringend beeld van een onderdeel van de Tweede Wereldoorlog in Nederland, dat tot nu toe nauwelijks aandacht heeft gekregen.

Nationaal Archief

Daarvoor deed Van der Zee gedurende enkele jaren uitgebreid onderzoek in archieven van onder meer het Centraal Bureau voor Genealogie, de Koninklijke Bibliotheek en het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie. Maar vooral ook raadpleegde hij honderden dossiers (uit de omstreeks 450.000) die opgeslagen liggen in het Nationaal Archief. Van hen tegen wie de diverse organen van de toenmalige Bijzondere Rechtspleging een onderzoek hadden ingesteld dan wel daardoor veroordeeld werden voor het verklikken en aangeven van Joden, onderduikers en verzetsmensen. “Dikke mappen” over jodenjagers en verraders van Joodse onderduikers, die overigens sinds de tweede helft van de jaren veertig niet of nauwelijks meer zijn bestudeerd.

Het waarom van het verraad

Aanleiding tot zijn zoektocht was een toevallig contact met een man, die hem vertelde dat zijn vader Anne Frank en de andere mensen in het Achterhuis had verraden. Dit bracht Van der Zee opnieuw op de Tweede Wereldoorlog. Een onderwerp, dat hem altijd al heeft gefascineerd - en met name het verraad in die tijd. De vraag die hem daarbij zo geïntrigeerd heeft is waarom in Nederland tijdens de Duitse bezetting meer dan 70 procent van de Joden werd vermoord, terwijl dit aantal in de ons omringende West-Europese landen veel lager heeft gelegen. Zelfs in Italië bleef dit, onder het toentertijd fascistisch regime van Mussolini, beperkt tot 17 procent.
In het boek komen enkele factoren aan bod - vaak bij monde van anderen. Maar Van der Zee’s eigen conclusie is saillant: “het gebrek aan morele en mentale weerbaarheid bij de overgrote meerderheid van de bevolking.”

Vogelvrij is een opmerkelijke uitbreiding van de kennis over onze moderne, vaderlandse geschiedenis.

Sytze van der Zee: Vogelvrij, de jacht op de Joodse onderduiker
De Bezige Bij, Amsterdam: 540 pagina’s, geïllustreerd.
ISBN 978 90 234 5432 8
 


Reacties

Nieuwe reactie inzenden
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in