'Overheid houdt teveel documenten onnodig geheim'
Den Haag
De voorzitter van de Commissie van Onderzoek besluitvorming Irak, mr. Willibrord Davids, hield op 7 oktober de jaarlijkse Ketelaarlezing. Daarin sprak hij kritische woorden over de rubricering en derubricering van overheidsdocumenten.
Bekijk een samenvatting van de lezing op YouTube
Download de volledige tekst van de Ketelaarlezing 2010 in pdf
Download de podcast
Introductie (4MB mp3 bestandsformaat)
Lezing Dhr Davids (54MB mp3 bestandsformaat)
Conclusie en vragen (16MB mp3 bestandsformaat)
‘Staatsgeheime’ overheidsdocumenten
In conclusie 49 van haar rapport had de Commissie zich al afgevraagd wat de redelijke zin kan zijn van het zo lang 'staatsgeheim' houden van zovele documenten bij de rijksoverheid. Geschiedschrijving en waarheidsvinding worden daardoor onnodig belemmerd. Periodieke toetsing zou een oplossing kunnen zijn, waarvan de uitvoering bij de algemene rijksarchivaris gelegd zou moeten worden.
Wetgeving versus weerbarstige praktijk
In zijn lezing ging Davids na of de wetgeving op dit punt voldoende was. Zijn conclusie was dat aanpassing van de regels ten aanzien van rubricering (de vaststelling dat stukken geheim zijn) niet nodig is. Maar de praktijk is weerbarstiger. Wanneer stukken eenmaal 'geheim' verklaard zijn, wordt nauwelijks meer getoetst hoe lang dat nodig blijft. Ook wanneer archieven naar het Nationaal Archief worden overgebracht (in beginsel na twintig jaar), is de reactie van de departementen meestal dat de geheimhouding moet worden aangehouden. De reden daarvoor wordt vaak niet gegeven.
Transparante overheid?
Wie als burger met de Wet openbaarheid van bestuur in de hand bij de overheid om derubricering vraagt, stuit -in de woorden van Davids- op 'een veelal zuinige praktijk bij de toepassing van die wet' en op een lange procedure.
De conclusie van Davids was dan ook kritisch: in uitingen in woord en geschrift predikt de overheid wel transparantie, maar de praktijk is verre van vlekkeloos.
De Ketelaarlezing vond plaats in Sociëteit De Witte in Den Haag en werd bijgewoond door talloze vertegenwoordigers van overheidsinstellingen.
Ketelaarlezing
De Ketelaarlezing is genoemd naar de voormalig algemene rijksarchivaris prof. dr. Eric Ketelaar.
Sinds 2003 organiseren het Nationaal Archief en de Koninklijke Vereniging van Archivarissen in Nederland jaarlijks deze lezing.
Reacties
Beeldmateriaal
