gahetNA in het Nationaal Archief

Heruitgave 'Bijzonder Gewoon'


Den Haag

Deze week verschijnt het boek Bijzonder Gewoon. Het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (1944-2010) en de ‘lichte gevallen’ als deel 3 in de Nationaal Archief Reeks. De Bijzondere Rechtspleging was bedoeld om personen die tijdens de Tweede Wereldoorlog mogelijk ‘fout’ waren geweest te kunnen berechten. Het gaat hier om een uitgebreide heruitgave van de in 2000 onder dezelfde titel verschenen publicatie van de experts op het terrein van de Bijzondere Rechtspleging, Sjoerd Faber en Gretha Donker.

Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR)

De Bijzondere Rechtspleging, die formeel bestond van 1945 tot en met 1951, was ingesteld voor de berechting van “gedragingen die in strijd waren met de belangen van het Nederlandse volk of afbreuk hadden gedaan aan het verzet tegen de vijand en diens handlangers”. Wie van deze gedragingen verdacht werd kon een gerechtelijk onderzoek verwachten en een eventuele veroordeling.

Grootste ‘oorlogsgerelateerde’ archief

Het archief beslaat een kleine vier kilometer en bevat zo’n 450.000 dossiers. Het is daarmee het grootste Nederlandse ‘oorlogsgerelateerde’ archief. Naast gerechtelijke archieven en archieven van het Openbaar Ministerie zijn in het CABR ook archieven van opsporingsorganen te vinden. Al deze archieven werden vanaf 1950 centraal in Den Haag bij het ministerie van Justitie bewaard.

Beperkt openbaar

In 2000 is het CABR naar het Nationaal Archief overgebracht. Het archief is uitsluitend onder voorwaarden te raadplegen. Dit om de “belangen van nog in leven zijnde personen en hun directe nabestaanden” te beschermen. In 2025 zal een einde komen aan de beperkingen op de openbaarheid van het archief. Dan is het hele archief voor iedereen toegankelijk. Tot die tijd zal iedereen die het CABR wil raadplegen vooraf toestemming aan de algemene rijksarchivaris moeten vragen. Inzage in het archief is alleen mogelijk als de desbetreffende persoon is overleden of zelf toestemming heeft gegeven voor onderzoek/raadpleging.

Heruitgave Bijzonder Gewoon

In de heruitgave van Bijzonder Gewoon ligt de nadruk opnieuw op het beschrijven van de ‘lichte gevallen’. Het gaat om mensen die toen en later aan de aandacht van de media zijn ontsnapt. Nabestaanden hebben echter wel belangstelling voor deze persoonlijke geschiedenissen. Om individuele persoons-, familie- of bedrijfsgeschiedenissen te laten herleven is het CABR bij uitstek geschikt. Het archiefmateriaal biedt echter nog veel meer mogelijkheden voor onderzoekers met andere, algemenere invalshoeken. Deze nieuwe uitgave besteedt ook aan deze onderzoeksmogelijkheden uitgebreid aandacht.

Nieuw: onderzoekservaringen

In de heruitgave is een apart hoofdstuk gewijd aan de buitenvervolgingstelling. Over deze vorm van bestraffing bestonden en bestaan veel misverstanden. De schrijvers proberen helderheid te scheppen over de definitie van de begrippen onvoorwaardelijke en voorwaardelijke buitenvervolgingstelling, en de betekenis voor de aangeklaagden en de procesgang. Ook nieuw in het boek zijn de ervaringen met het CABR in de afgelopen tien jaar, beschreven door Jan Kompagnie, werkzaam bij het Nationaal Archief. In het verlengde hiervan is in deze herdruk ook plaats ingeruimd voor persoonlijke ervaringen van onderzoekers in het CABR. Deze stukken zijn verspreid door het boek opgenomen.

Bijzonder Gewoon. Het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (1944-2010) en de ‘lichte gevallen’, Sjoerd Faber en Gretha Donkers, (Zwolle/Den Haag 2010).
Derde geactualiseerde en uitgebreide druk. Nationaal Archief Reeks, deel 3
ISBN 978-90-400-7700-5
O.a. verkrijgbaar bij de receptiebalie van het Nationaal Archief.
Prijs:  € 22,50



Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in