Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

“Iedereen zou zich met geschiedenis moeten bezighouden”


Den Haag

Een gesprek met journalist en programmamaker Ad van Liempt

Sinds januari is Ad van Liempt als onderzoeker Tweede Wereldoorlog verbonden aan het Nationaal Archief.

Begonnen in 1968 als verslaggever bij de Utrechtse krant Het Centrum en later het Utrechts Nieuwsblad, maakte Van Liempt in 1982 de overstap naar de Publieke Omroep - waar hij uitgroeide tot het ‘journalistiek geweten van Hilversum’. En bekend geworden als bedenker, eindredacteur/maker van verschillende nieuws- en geschiedenisprogramma’s (bijvoorbeeld NOS Laat, NOVA en Andere Tijden) Tijdens zijn carrière bij de Publieke Omroep is hij meermaals gelauwerd en ontving hij afgelopen november de Beeld en Geluid Oeuvre Award 2009 voor ‘zijn bijzondere bijdrage aan de ontwikkeling van de Nederlandse televisie’. Eind 2009 heeft Ad van Liempt zijn loopbaan bij de omroep afgesloten. Met als zwanenzang zijn negendelige documentaireserie De Oorlog.

Naast het televisiewerk is hij ook bekend van boeken over uiteenlopende onderwerpen. Zoals  Kopgeld; Nederlandse premiejagers op zoek naar Joden (2002), Het Journaal; achter de schermen van vijftig jaar televisiegeschiedenis (2005) en DOS: het wonder van Utrecht; reconstructie van de voetbalcompetitie 1957/1958 (2008).

Andere Tijden

Aan een ruime tafel in de lounge van een Utrechts hotel zit Ad van Liempt, die met nog nimmer aflatende energie en boordevol bruisende ideeën en plannen spreekt over het fenomeen geschiedenis. Een onmiddellijk innemende man.

“Met Andere Tijden stond me een soort anti-canoniek voor ogen.
Alledaags leven TV, waarin de behoefte van de samenleving wordt weerspiegeld om aan de hand van verhalen van gewone mensen terug te kunnen kijken. Een programma, zoals je dat bijna overal in Europa al had en dat paste in de tijdgeest”.

Van Liempt heeft voortdurend een wakend oog gehouden op de kwaliteit van wat hij zinnige TV journalistiek noemde.
Gaandeweg zijn jarenlange periode bij NOVA werd hij zich steeds meer bewust van de toentertijd nog geringe aandacht voor geschiedenis op televisie. Daarom bedacht hij het programma Andere Tijden, dat in 1999 begon en later onderdeel is gaan uitmaken van de door hem in het leven geroepen multimedia-afdeling Geschiedenis van NPS en VPRO.

Hoewel zijn kennis van de geschiedenis veel verder gaat dan alleen de Tweede Wereldoorlog, wordt  hij vaak gevraagd voor advies, lezingen en interviews - juist om die uitgebreide kennis daarover.

Van passief naar actief gebruik

“In het Nationaal Archief ligt zoveel opgeslagen over de Tweede Wereldoorlog, zoveel interessante verhalen. Maar daarvan wordt door het publiek ‘te passief’ gebruik gemaakt”.
Het vergroten van de belangstelling voor het Nationaal Archief ziet Van Liempt als een belangrijk streven in zijn huidige functie als onderzoeker: “hoe zou je meer mensen kunnen bereiken? Hoe verander  je de passieve opstelling ten opzichte van al die verhalen in een meer actieve benadering? Wat moet je doen om met het materiaal van het Nationaal Archief nog meer onderzoek te stimuleren?”

Het ontwikkelen van een plan van aanpak om de “interessante dossiers” te selecteren van daders of verdachten van Joodse slachtoffers, die liggen opgesloten in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) en deze toegankelijker te maken is één van die doelstellingen.
Lijsten maken, met alle belangrijke gegevens (voor- en achternaam, geslacht, kleur haar, lichaamslengte, enzovoorts), voorzover bekend althans. En deze kennis te koppelen aan het Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland. De website waarop de herinnering levend wordt gehouden aan elk van de meer dan 100.000 Nederlandse Joden die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgebracht.
“Ik ben ervan overtuigd dat dit een element is waarmee de kennis over de oorlog wordt vergroot en aldus de naamsbekendheid van het Nationaal Archief. Maar het zal ook bijdragen aan een verhoging van de kwaliteit van onze samenleving. Het is onze geschiedenis! En daar zou eigenlijk iedereen zich mee bezig moeten houden.”

Symposia en tentoonstellingen

Het leveren van een bijdrage aan symposia en tentoonstellingen van het Nationaal Archief is een andere oogmerk van Van Liempt.
Zoals aan het symposium dat eind april gehouden wordt ter gelegenheid van de bevrijding, 65 jaar geleden. En aan de tentoonstelling ‘Oranje bitter’ daarover.

Naast de Tweede Wereldoorlog in Nederland gaat Van Liempts belangstelling eveneens sterk uit naar voormalig Nederlands-Indië. Met name de periode tussen de Japanse capitulatie op 15 augustus 1945 en de soevereiniteitsoverdracht (27 december 1949). “Dat is mijn tweede interesse”.
Getuige onder meer zijn publicaties Een mooi woord voor oorlog; ruzie, roddel en achterdocht op weg naar de Indonesië-oorlog (1994) en De lijkentrein; waarom 46 gevangenen de reis naar Surabaya niet overleefden (1997). Beide boeken zijn overigens voor een groot deel gebaseerd op materiaal in het Nationaal Archief.
“Ik vind het essentieel ruim aandacht te schenken aan de bevrijding van Indië en de periode erna. Dat is komende augustus immers ook 65 jaar geleden.”

Ad van Liempt houdt van verhalen over de geschiedenis van gewone mensen.
Sterker nog, hij houdt van gewone mensen. 

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in