Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Vaccinatiedwang?


Den Haag

Inenten of niet inenten? That’s the question, zeker in deze tijden van Mexicaanse griep en HPV vaccinaties. Is het vaccin betrouwbaar genoeg? De wet laat de Nederlandse burgers vrij in die keuze, we hebben zelfbeschikkingsrecht. Maar dat stelt de overheid tegelijkertijd voor een dilemma; alleen bij voldoende inentingen is het immuniteitspeil hoog genoeg en kan de bevolking beschermd worden tegen een epidemie of een pandemie. Een dilemma van alle tijden, zo blijkt uit onze archieven.

Van dwang afkerig volk

In de jaren dertig van de vorige eeuw wordt een staatscommissie ingesteld om te onderzoeken hoe de vaccinatiegraad hoger kan worden als blijkt dat het percentage inwoners dat tegen de pokken geënt is, bij lange na niet hoog genoeg was. “Nu voor de toelating tot de scholen geen pokkenbriefje meer wordt verlangd, is het niet zoo eenvoudig om aan een groot deel der bevolking duidelijk te maken, dat vaccinatie niettemin gewenscht is”, zo constateert deze staatscommissie. “Men voelt een tegenspraak tusschen de houding van den wetgever en de propaganda voor de vaccinatie.”                        
In theorie leidt dwang misschien wel tot het hoogste immuniteitspeil, zo meent de commissie, ware het niet dat ze inschat dat “bij ons in het algemeen van dwang zeer afkerig volk een verzet zou oproepen, dat aan de gunstige werking van het systeem afbreuk zou doen.”

Verantwoording

Een oplossing voor dit dilemma staat verwoord in Artikel 1 van de Nieuwe bepaling betreffende de inenting tegen de pokken (staatsblad no 805, wet van 22 december 1939):
“Hij die de ouderlijke macht of de voogdij uitoefent over een kind is verplicht, voordat het kind de leeftijd van één jaar heeft bereikt, het bewijs te leveren, dat het kind met inachtneming van het bij krachtens deze wet bepaalde tegen pokken werd ingeënt, of een door hem ondertekende verklaring over te leggen, houdende de reden, waarom zoodanige inenting achterwege wordt gelaten.”
Er mag dus alleen worden afgezien van inenting als de ouder of voogd daar bij de burgemeester een verklaring voor aflegt.

Consciëntie

In 1976 wordt de inentingswet ingetrokken, omdat het pokkenvirus toen bijna was uitgeroeid. De Nederlandse overheid besloot in 1953 dat ouders in Nederland hun kinderen vrijwillig en op kosten van de overheid tegen difterie, tetanus en kinkhoest konden laten inenten.
Maar mensen kunnen niet gedwongen worden zich te laten inenten. Bijwerkingen, al dan niet bewezen, religieuze en andere overtuigingen hebben bepaalde groeperingen al sinds de introductie van de eerste vaccins ervan weerhouden. In de jaren dertig werden de tegengeluiden onder meer gepubliceerd in De geïllustreerde dierenvriend in 1938, een blad tegen vivisectie. “Men heeft er in de verste verte geen voorstelling van heeft hoe eigenlijk de stand van zaken is. Men praat elkaar maar na.” Ook in de politiek was er tegenstand. De Anti Revolutionaire Partij roept haar kabinetleden op zich te verzetten tegen de vaccinatie dwang met het oog op de “vrije beschikking over zijn eigen lichaam en zijn eigen consciëntie”.
Internet en de sociale media hebben dit dilemma er voor de overheid niet eenvoudiger op gemaakt. Dat blijkt eens te meer uit de discussies die dit najaar misschien nog wel heviger zijn opgelaaid dan de Mexicaanse griep zelf.

Nationaal Archief

Toegang 2.15.34 (het archief van de staatscommissie inzake de vaccinatie 1938-1940),  inventarisnummer 1,2,3,4,5,6
Toegang 2.15.37 (Archief van het ministerie van Arbeid, afdeling Volksgezondheid, Ministerie van Binnenlandse Zaken: afdeling Volksgezondheid; ministerie van Sociale zaken: afdeling Volksgezondheid (1902 1918-1950 (1976) inventarisnummer 305, 306, 307, 308 
 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in