Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Archieven als open source


Den Haag

Archieven moeten zich profileren als onafhankelijke informatiebemiddelaars. Dan kunnen zij in de nieuwe wereld waarin alle informatie overal door iedereen te raadplegen is een belangrijke rol spelen. Algemeen rijksarchivaris Martin Berendse verwacht dat het gebruik van archieven in de komende periode volledig op zijn kop gaat. Martin Berendse sprak op 8 oktober 2009 de zevende Ketelaarlezing uit in de Haagse Sociëteit De Witte.

Wereldwijd aanklikbaar

‘Als we met onze belangrijkste collecties en met de meest recente archieven die aan ons worden overgedragen wereldwijd aanklikbaar zijn, ze hebben toegevoegd aan ‘the cloud’ en de juiste connecties weten bloot te leggen tussen al die wereldwijd verbonden archieven, dàn zal blijken dat we een hele nieuwe generatie archiefgebruikers kunnen opsporen, die zich zowel in kwantitatief als kwalitatief opzicht sterk onderscheiden van de archiefvorsers die we nu kennen.’

In het streven naar een actieve openbaarheid van de overheid is een nieuwe rol weggelegd voor de archiefdiensten: die van zelfstandige bestuursorganen op het gebied van de informatieverstrekking. ‘Ze wegen de belangen van de oorspronkelijke archiefvormer, van de archieven zelf , van de archiefgebruiker, en van de bij de archieven betrokken derden (bijvoorbeeld i.v.m. de bescherming van de persoonlijke levenssfeer). In een informatiesamenleving, waarin de roep om verdere vormgeving van het grondrecht op informatie naar verwachting steeds luider wordt, kan zo’n ‘onafhankelijke informatiebemiddelaar’ een belangrijke rol vervullen.’

Deltaplan digitale content

Verrast was Berendse door het recente kabinetsstandpunt ernaar te streven dat de archieven uit een kabinetsperiode door het volgende kabinet al openbaar gemaakt  konden worden. Deze werkwijze is in de Verenigde Staten al lang in gebruik bij de opeenvolgende presidenten. Maar in Nederland moet daarvoor nog veel gebeuren. ‘Er liggen zeer belangrijke maatschappelijke uitdagingen voor het archiefwezen. In tegenstelling tot de andere maatschappelijke sectoren heeft het archiefwezen pas sinds kort een eerste visie ontwikkeld op de toekomst, maar er ligt nog geen gearticuleerde innovatie- en investeringsagenda voor de sector.’ Berendse achtte daarom een deltaplan voor digitale content noodzakelijk. Als voorbeeld noemde hij de wereld van de publieke omroep of die van de openbare bibliotheken. In die sectoren zijn heldere strategieën ontwikkeld (multimediale aanpak, zenderkleuring, innovatie), die nieuwe samenwerkingsverbanden, extra financiële impulsen, bestuurlijke steun en duidelijke resultaten hebben opgeleverd. ‘Laten die voorbeelden ons tot inspiratie dienen. En laten we definitief ophouden met ons af te vragen of we er voor het verleden of het heden zijn. We zijn er ‘to illuminate the past’ en ‘to guide the future’’.

Uitgave

In november verschijnt de complete tekst van de zevende Ketelaarlezing in drukvorm. De aanwezigen bij de lezing zullen dit boekje thuis ontvangen. De uitgave is dan ook te verkrijgen bij het Nationaal Archief.

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in