gahetNA in the National Archives

Actief in Afghanistan


Den Haag

Deze week houdt de internationale gemeenschap zich weer intensief bezig met Afghanistan. Het opbouwen van Afghanistan na de val van de Taliban tot een democratisch land is geen eenvoudige opgave omdat daar al meer dan een eeuw een hardnekkige strijd wordt gevoerd tussen modernisering en traditie. Afghanistan is strategisch van groot belang door zijn ligging,  de Talibaanse rol in terrorisme en de moeilijk te bestrijden opiumteelt. Daarom zijn internationale ogen al lange tijd op Afghanistan gericht. In het Nationaal Archief zijn de sporen daarvan terug te vinden.

Een Nederlands ingenieur in woelig Afghanistan 

Een van de getuigen van het conflict tussen modernisering en traditie in de jaren twintig van de vorige eeuw was de daarbij toevallig aanwezige Nederlander Van Lutsenburg Maas. Hij liet uniek bronnenmateriaal achter dat het Nationaal Archief bewaart. Hij werkte als ingenieur in China, Ethiopië en Afghanistan. Daar had Van Lutsenburg Maas van de emir Amanullah de opdracht gekregen het tracé voor een geplande spoorweg te verkennen.

Naar een modern Afghanistan?

De emir Amanullah, sinds 1919 aan de macht, was van plan Afghanistan te moderniseren. Zo wilde hij de infrastructuur verbeteren met onder meer een noordzuidelijke spoorwegverbinding. Van Lutsenburg had een ontmoeting met Amanullah en schreef aan zijn moeder: ‘De Koning maakt een zeer energieken indruk, hy heet algemeen de eenige Afghaan die hard werkt.’ De ingenieur vertrekt in oktober 1928 met een expeditie van 90 personen waarvan 39 leden van de koninklijke lijfwacht zijn. Tijdens zijn werk maakt hij foto’s van alles wat hij tegenkomt. Maar ondertussen kwamen de traditionele stamhoofden, sjeiks en imams in opstand tegen de moderne emir en veroverden zij in november 1928 Kabul waar ze onderling om de macht streden. Amamnullah ging door met zijn moderniseringen, streefde naar vrouwenemancipatie en stelde het dragen van Europese kleding vanaf maart 1929 verplicht. Uiteindelijk moest Amanullah in mei 1929 het land verlaten en van de spoorlijn is niets terecht gekomen. Het land bleef de ontoegankelijke bufferstaat, en een speelbal tussen Russische en Westerse belangen.

Van Lutsenburgs visie op de koning en Afghanistan

Over de afgetreden vorst Amanullah had Van Lutsenburg Maas uiteindelijk het volgende oordeel dat eigenlijk nog steeds herkenbaar en actueel is: ‘De groote fout die hy m.i. gemaakt heeft, is, dat hy, waar hy toch wist een groot deel van de fanatiek religieuze bevolking onder leiding van de priesters tegen zich te krygen, er niet voor gezorgd heeft op een sterk en betrouwbaar leger te kunnen steunen, zooals zyn collega’s in Perzië en Turkye. De werkelykheid was, dat zoowel een goed leger als de hervormingen, vooral het onderwys en de wegenaanleg, geld kosten en dit armzalige land niet genoeg kan opbrengen. Ik geloof dan ook dat de eenige manier, in ieder geval de zekerste, om Europeesche hervormingen in te voeren is, eerst de economische toestand van de bevolking te verbeteren, en niet zoo overhaast te werk te gaan als Amannulah deed, vooral de bevolking niet tegen zich in het harnas te jagen door idioote voorschriften over het dragen van Europeesche kleeding, welke uiterst ongemakkelyk is voor menschen die geen stoelen kennen.’

Internationale hulp en bijstand

Ook in de jaren vijftig is Afghanistan bron van internationale zorg. Het land verzoekt in 1951 de VN om een technische missie met het doel de Afghaanse situatie te bestuderen en plannen uit te werken ‘ter verbetering der situatie’. Het gaat om de opbouw van de economie, oliewinning, verbetering van landbouw, en infrastructuur. Aan de missie nemen drie Nederlanders deel die teleurgesteld hun werkzaamheden moeten staken. De missie levert niets op omdat de Afghaanse regering die het verblijf van de leden financiert over elk detail wil beslissen. Door de ‘kibbelpartijen over interne zaken en het niet au serieux nemen van de Amerikaanse missieleider sterft de missie een voortijdige dood. Afghanistan accepteert veel steun van internationale organisaties, engageert talloze experts en adviseurs in VN-verband. Afzonderlijke landen steken ook dan de helpende hand toe, niet alleen uit altruïsme en dat weet Afghanistan. De Nederlandse ambassadeur meldt dat ‘Door strikt gelijke behandeling van rivalen als de VS en Rusland Afghanistan beide te vriend hoopt te houden’. Talloze leningen en investeringen van afzonderlijke landen, de VN en de Wereldbank ten spijt, heeft Afghanistan nog een lange weg te gaan.

Nationaal Archief

Inventaris van archivalia van Ir. A. van Lutsenburg Maas, 1893-1979, toegang 2.21.281.08

Inventaris van het archief van de Nederlandse Vertegenwoordiging in India (New Delhi), (1886) 1922-1953 en (1942) 1950-1954, 2.05.290 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in