Op weg naar een nieuw kabinet
Den Haag
De rondreizende vergadertafel. Dat was onlangs voorpaginanieuws over de formatie. Onderhandelen aan dezelfde vertrouwde tafel bevordert de goede sfeer, verklaart de woordvoerder van informateur Wijffels.
Beslotenheid blijft het toverwoord. In alle rust maar wel voortvarend kunnen overleggen en onderhandelen. Dat kenmerkt de werkwijze van informateur Wijffels. De media en de Tweede Kamer hebben het nakijken en moeten het nog even doen met windstilte.
Formaties
In verschillende overheids- en particuliere archieven van het Nationaal Archief is veel terug te vinden over informaties en kabinetsformaties uit het verleden. Ook huisvest de bibliotheek van het Nationaal Archief een ruime collectie boeken over vroegere formaties. Elke formatie heeft weer een ander karakter. Zo kan de duur van een kabinetsformatie erg verschillen. De snelste kabinetsformatie sinds 1945 was die van het derde kabinet-Balkenende in 2006: 7 dagen. De langstdurende kabinetsformatie sinds 1945 ging vooraf aan het eerste kabinet-Van Agt in 1977. Acht informateurs en formateurs hadden 208 dagen nodig om tot dit kabinet te komen. Deze formatie werd gekenmerkt door het streven naar openheid. De partijen streven nu naar een vlotte kabinetsformatie, vóór de verkiezingen van de Provinciale Staten van 7 maart moet het nieuwe kabinet op het bordes staan. Om het proces ongestoord te laten verlopen kiest Wijffels voor geheimhouding.
Beslotenheid
De procedure van een kabinetsformatie is voornamelijk gebaseerd op ongeschreven recht en politieke spelregels. De grondwet spreekt alleen over het begin en einde van de kabinetsformatie: het ontslaan van het oude kabinet en het benoemen van het nieuwe kabinet door de koningin. Over de tussenliggende periode en de rol van de koningin bestaat geen geschreven staatsrecht. De Koningin benoemt de informateur en hij hoeft zich alleen bij haar te verantwoorden. De kiezers en de nieuwe Tweede Kamer staan langs de zijlijn, hoewel de coalitievorming en het regeerakkoord toekomstbepalend zijn. Feit is wel dat de meer besloten formaties sneller resultaat opleverden. We zullen zien of dat deze keer ook het geval is.
Nationaal Archief
Onder meer:
- Ministeries voor Algemeene Oorlogvoering van het Koninkrijk (AOK) en van Algemene Zaken, Kabinet van de minister-president (KMP) (1924) 1942-1979 (1989), toegang nr. 2.03.01
- J.A.W. Burger [levensjaren 1904-1986], 1940-1986 (1992), toegang nr. 2.21.254
- Persoonlijke archieven G.M.V. van Aardenne (1954) 1959-1995, toegang nr. 2.21.312
Bibliotheek Nationaal Archief
- 'Kuyper ist ein Luegner': de kabinetsformatie van 1901, J. de Bruijn
Amsterdam : Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands
Protestantisme (1800-heden), 2001 - Dagboek kabinetsformatie 1918, H. Colijn, red. G. Puchinger, Amsterdam : Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (1800-heden), 1993
- De formatiedagboeken van Beel 1945-1973 : handboek voor formateurs, onder red. van R.J.J. Stevens, L.J. Giebels, P.F. Maas, L.J.M. Beel
- Gedogen schreef hij gaat van au : de brieven van kabinetsformateur mr. J.A.W. Burger in het stramien der gebeurtenissen geplaatst, Gerda Brautigam, Amsterdam : Contact, cop. 1973
- Kabinetsformatie 1959-1973, P.F. Maas met een woord vooraf door M.A.M. Klompe m.m.v. P.P.T. Bovend'Eert, F. Lafort, J.E.C.M. van Oerle, 's-Gravenhage : Staatsuitgeverij, 1982
- Kabinetsformatie 1973 : de slag om het Catshuis, J.J. Vis, Utrecht [etc.] : Het Spectrum, cop. 1973
- Kabinetsformatie onder hoogspanning : 1948 : de formatiedagboeken van Beel, Drees, Van der Groen van Naters en Romme, uitg. en geann. door J.E.C.M. van Oerle, Amsterdam : Van Soeren, 1984
- De kabinetsformaties 1946-1965, F.J.F.M. Duynstee, Deventer : Kluwer, 1966
- A man for all seasons : de kabinetsformatie van mr. W.F. de Gaay Fortman, H.A. van Wijnen, Amsterdam : Vrije Universiteit, 1986
Bewindslieden database
Informatie over alle Nederlandse kabinetten, ministers en staatssecretarissen
