gahetNA in het Nationaal Archief

Een volk dat leeft bouwt aan zijn toekomst


Den Haag

Op 28 mei 1932, om 13.02 uur, is het zover: de Zuiderzee is IJsselmeer geworden. Het laatste gat in de Afsluitdijk is gedicht. Wateroverlast door overstromingen behoorden voortaan tot het verleden. Nieuw vruchtbaar land door inpolderingen ligt in het verschiet. Het Nationaal Archief herbergt de geschiedenis van de Afsluitdijk.

Oud idee

De Zuiderzee bezorgt Nederland al eeuwen overlast, regelmatig breken dijken door en zorgen overstromingen voor veel ellende. Rond de zeventiende eeuw bestaan er al plannen om de Zuiderzee af te sluiten en het water in te polderen. Maar de techniek is dan nog niet ver genoeg, stoomgemalen om het water weg te pompen, moeten nog uitgevonden worden. Aan het eind van de negentiende eeuw laaide de discussie over de inpoldering van de Zuiderzee weer op. Projectontwikkelaars konden het niet alleen financieren en zochten steun van de overheid. Om als initiatiefnemers sterk te staan, richtten zij in 1886 de Zuiderzeevereniging op. De ingenieur Cornelis Lely werd adviseur van de vereniging.

Van Lely naar Lelystad

Diezelfde Lely werd in 1891 minister van Waterstaat en rondde in dat jaar zijn plan voor de inpoldering van de Zuiderzee af. Het plan werd echter te duur gevonden en verdween in de la. Koningin Wilhelmina zag wel wat in het idee maar de Eerste wereldoorlog gooide roet in het eten. Er was een ramp nodig om het plan weer hoog op de agenda te krijgen. De Zuiderzeevloed van 1916 zorgde voor veel schade en verlies aan mensenlevens. De voordelen van een afsluiting en inpoldering van de Zuiderzee wogen definitief zwaarder dan de verliezen die de Visserijsector zou lijden. In 1918 ging de Tweede Kamer akkoord met het project. De werkzaamheden voor de 32 kilometer lange Afsluitdijk gingen in 1927 van start en duurden vijf jaar. Lely wordt geëerd met een naar hem genoemde provinciehoofdstad: Lelystad. Wereldwijd is er nog steeds bewondering voor de voltooiing van een krachttoer die nog niet eerder was vertoond.

Het Nationaal Archief bezit het familiearchief Lely dat gevormd is tussen 1795 en 1979. Het archief is een rijke bron voor de reconstructie van het politieke als het persoonlijke leven van ingenieur Lely. Het bevat briefwisselingen, fotoalbums, krantenknipsels, aantekeningen, nota’s, notulen en boeken die hij tijdens zijn leven heeft verzameld. De collectie is in de loop der jaren door de erven aan het Nationaal Archief overgedragen.

Nationaal Archief

Collectie Lely, 2.21.210 (klik op de link om de toegang te bekijken)
Bekijk foto's van de afsluitdijk in de Fotocollectie.

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in