gahetNA in het Nationaal Archief

Tulpomanie


Den Haag

Lente in Nederland betekent al eeuwen bloeiende tulpen. De tulp is een van de bekendste handelsmerken van Nederland. De handel in tulpenbollen lijkt in de zeventiende eeuw tot ver in de hemel te reiken.

Tulpen in Nederland

Als de botanicus Clusius in 1592 hoogleraar in Leiden wordt, neemt hij een grote hoeveelheid tulpenbollen uit Wenen mee. Hij geeft tientallen cadeau aan liefhebbers. Daarnaast worden heel wat exemplaren uit zijn tuin gestolen. Dit draagt bij aan de magische klank van de tulp en al gauw wil iedereen wel zo’n bol hebben. De prijzen die voor de bollen betaald worden, stijgen met de dag en tussen 1623 en 1637 is er sprake van een ware hausse.

Windhandel

Vooral zeldzaam gevlamde exemplaren brengen gigantische prijzen op. Zo kost de zeer gewilde tulp 'Semper Augustus' in 1624 € 545,- per bol, in 1625 brengt hij €1.360,- op,  in 1633 € 2.270,- en in 1637 kost hij € 4543,-. Ter vergelijking: een arbeider verdient in die tijd ongeveer € 140,- per jaar. Wie handelt op het goede moment strijkt een fortuin op en aanvankelijk lijken er alleen maar winnaars in de bollen(wind)handel te zijn.

Tegenstanders

Maar niet iedereen laat zich gek maken door de tulpenhandel. Er verschijnen spotprenten en kritische pamfletten waarin wordt gewaarschuwd tegen de tulpengekte:

‘’t Landt is vol sotten dol,
Die daer geven voor een bol,
Voor een tullipa, voor een slechte blom,
Twee drie dyusent gulden t’eender som:
Dat’s een coopmanschap, dat’s een sinnelijckheyt,
die menich mensch verleydt
(…)
Sotte bol, malle geck,
Heb j’een tulpa-bol ghebreck?(..)’







Einde

In februari 1637 is het gedaan met de gekte. De prijzen kelderen en menig Nederlander kan het geleend geld dat hij in de tulpenhandel had gestoken niet terug betalen. Het Hof van Holland doet de aanbeveling om alle koopovereenkomsten in de bollenhandel op te schorten in afwachting van een grondig onderzoek naar de tulpengekte. Het onderzoek blijft uit en het verbod op rechtszaken over tulpen maakt dat kwekers en handelaren regelingen met elkaar treffen. Er zit weinig anders op dan de verliezen te nemen.

Bibliotheek Nationaal Archief

De pamfletten van den Tulpenwindhandel 1636-1637, E.H. Krelage, Den Haag, 1942

Nationaal Archief

Hof van Holland, toegangsnr. 3.03.01.01 resolutie op de speculatieve tulpenhandel, 27 april 1637 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in