gahetNA in the National Archives

Militaire Willems-Orde na vijftig jaar weer uitgereikt


Den Haag

Op 29 mei benoemt koningin Beatrix pelotonscommandant bij het Korps Commandotroepen,  Marco Kroon, tot Ridder der Militaire Willems-Orde 4e Klasse voor moed, beleid en trouw. Het is voor het eerst na ruim vijftig jaar dat deze hoogste koninklijke onderscheiding weer wordt uitgereikt. Kroon verbleef in 2006 een halfjaar in Afghanistan. Hij wordt onderscheiden voor meerdere bijzondere acties en zijn totale optreden als leider, militair en mens. In het Nationaal Archief worden verschillende documenten bewaard die met de Willems-Orde te maken hebben. Zoals de voordrachten voor decoratie van vlak na de Tweede Wereldoorlog.

Dapperheidsonderscheiding

De Willems-Orde werd in 1815 ingesteld door Koning Willem I. Aanvankelijk alleen bedoeld om militairen te belonen voor uitzonderlijke daden is de onderscheiding vanaf 1940 ook uitgereikt aan burgers en buitenlanders. Het Kapittel der Militaire Willems-Orde adviseert de minister van Defensie over voorstellen of aanvragen tot decoratie. De onderscheiding kent vier graden: Ridder Grootkruis, Commandeur, Ridder derde klasse en Ridder vierde klasse. Met de (civiele) Orde van de Nederlandse Leeuw is de Willems-Orde de oudste op verdiensten gebaseerde orde in Nederland. Koningin Beatrix is Grootmeester van de Orde.

Moed, beleid en trouw

Veel van de militairen die na de Tweede Wereldoorlog zijn voorgedragen voor decoratie, kregen de onderscheiding postuum. Zoals majoor Willem Pieter Landzaat, die bij de verdediging van de Grebbeberg in mei 1940 een voorbeeld gaf van ‘trouw tot in de dood en edele zelfopoffering’ door te weigeren zijn commandopost over te geven aan de vijand. Hij bleef als laatste op zijn post en gaf zijn ondergeschikten de gelegenheid zich in veiligheid te brengen. Of luitenant Bernardus Swagerman, die in mei 1940 in een TV-vliegtuig (‘een bommenwerper van toenmaals reeds niet modern type’) opdracht kreeg de Moerdijkbrug te bombarderen. Bij deze opdracht, op eigen verzoek overgenomen van een getrouwde collega, sneuvelde de militair.

Explosief

En ook de student Van Hoof, lid van de inlichtingendienst, krijgt na zijn dood een onderscheiding tot Ridder vierde klasse. De Duitsers hadden in 1944 aan de Waalbrug springlading bevestigd om deze belangrijke doorvoerweg op te blazen en zo de opmars van de gelllieerden te voorkomen. Van Hoof knipte op 18 september 1944 het lont van de springlading op de brug door. De volgende dag sneuvelde hij als gids van een geallieerde vechtwagen.

Onderzoek

Omdat er na de oorlog twijfel was over de rol van Jan van Hoof heeft een commissie van het Ministerie van Oorlog in 1949 een onderzoek ingesteld naar het vraagstuk van de redding van de Waalbrug bij Nijmegen. De belangrijkste conclusie uit het rapport luidde dat Jan van Hoof feitelijk niet kan worden beschouwd als 'de Redder' van de brug. 'Wel komt hem onvergankelijke eer toe voor hetgeen hij tot behoud van de brug als uitstekende daad van moed, beleid en trouw heeft verricht met inzet van zijn leven'.

Marco Kroon mag zich vanaf 29 mei scharen onder deze bijzondere helden. Gelukkig overleefde hij zijn moedige daden wel.

Nationaal Archief

2.13.151, Inventaris van het gewoon en geheim verbaal archief van het Ministerie van Oorlog/Defensie, 1946-1963, inv.nr. 6314.
2.02.01, Inventaris van het archief van de Algemene Staatssecretarie en van het Kabinet des Konings 1813-1840, inventarisnummer 6141: rapporten van de kanselier der Militaire Willems-Orde omtrent personen die verzoeken hebben ingediend, met rekesten (1815-1820). Handgeschreven rapport, waarin de aanvragen naar type zijn gerangschikt en waarin de kanselier ongezouten adviseert over al dan niet toekennen van de onderscheiding.
2.13.128 Inventaris van het archief van de Commissie Onderzoek Waalbrug (1946) 1949-1952, inv.nr. 30: de gevechtshandelingen van 17-20 september 1944 in en nabij Nijmegen en het optreden van Jan van Hoof daarin. 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in