gahetNA in the National Archives

De buskruitramp


Den Haag

Een vrachtschip met 369 vaten buskruit ligt op 12 januari 1807 rustig afgemeerd aan het Steenschuur in Leiden. Van Schie, de schipper is niet aan boord, wel zijn zoons en een knecht. Een van hen zet om kwart over vier 's middags een pan aardappels op het vuur en dat had hij beter niet kunnen doen....

Explosie

Op hetzelfde moment voelt bijna heel Nederland een zware dreun. De hemel wordt hel verlicht en het mooiste deel van leiden verandert op slag in een brandende puinhoop. De chaos is enorm. Veel mensen zijn binnen vanwege het gure weer en worden bedolven door hun huizen, er vallen ongeveer 160 doden en honderden gewonden. De woonwijk rondom de Steenschuur is compleet weggevaagd.

Lodewijk Napoleon

Zodra de kersverse koning van Holland, Lodewijk Napoleon, van de ramp hoort, spoedt hij zich naar Leiden waar hij 's avonds arriveert. Hij steekt hoogst persoonlijk zijn handen uit de mouwen om de slachtoffers te helpen en richt het eerste nationale rampenfonds op om de ergste nood te lenigen. Met zijn alom gewaardeerde bezoek aan de rampstad zette hij de toon voor de monarchie; voortaan zouden koningen en koninginnen zich nadrukkelijk laten zien bij grote catastrofes.

Onderzoek

Recent onderzoek naar de toedracht van de buskruitramp bracht aan het licht dat niet de schipper verantwoordelijk was voor de ramp. Van Schie zit thuis in Delft, waar hij een herberg drijft. Maar hoe is het mogelijk dat twee jonge mannen en een knecht alleen worden gelaten met de gevaarlijke lading zonder deskundig toezicht of behoorlijke instructies?

Doofpot

Getuigen wijzen Adam Schouw, degene die de kruittransporten regelt, aan als verantwoordelijke. Hij is commies-stapelier van 's Lands Stapelmagazijn in Delft. Schouw verschuilt zich weer achter zijn superieuren, hoge legerofficieren. De hele kwestie van transport, opslag en fabricage van buskruit waren bovendien staatsgeheim zodat er geen openbare rechtszitting kan plaatsvinden. Het Hof van Holland seponeert de zaak dan ook. De dossiers verdwijnen in de 'secrete (geheime) archieven' van het Hof van Holland. Bijna tweehonderd jaar later haalt amateur-historica Arti Ponsen de ware toedracht alsnog naar boven.

Expositie en literatuur

Expositie 'De buskruitramp van 1807' in Stedelijk Museum De Lakenhal in Leiden van 12 januari t/m 15 april 2007.

Het Fataal Evenement. De buskruitramp van Leiden in 1807, redactie A. Ponsen en E. van der Vlist. Uitgeverij Ginkgo, Leiden.

Meer over de buskruitramp: Peter van Zonneveld in: Plaatsen van herinnering. Nederland in de twintigste eeuw, redactie prof. dr. H.W. van den Doel (Amsterdam 2005) 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in