Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Walvisvaart weer terug?


Den Haag

De discussie rond de walvisvaart laait weer op nu de Internationale Walvisvaartcommissie voor het opheffen van het verbod op de commerciële jacht heeft gestemd. Het verbod op de walvisvangst heeft zijn langste tijd gehad. Nederland geldt als een van de tegenstanders van de walvisvaart. Dat was in het verleden wel anders.

Nederlandse woede

In 1946 loopt de Nederlandse delegatie bij de oprichting van de Internationale Walvisvaartcommissie nog boos weg omdat Nederland het oneens is met de beperkingen op de walvisvangst. We doen in die jaren nog volop mee aan de walvisvaart en hadden net een nieuwe walvisvaarder gebouwd, de Willem Barendsz. Doordat het steeds moeilijker wordt walvissen te vangen en de kosten steeds hoger werden, wordt de walvisvaart steeds minder rendabel en in 1964 verkoopt Nederland zijn laatste walvisvaarder aan Japan.

Handelsgeest

Oordeelt Nederland nu vanuit natuurbeschermende waarden, in het verleden voert de Nederlandse handelsgeest de boventoon. Als Nederlanders rond 1600 op zoek zijn naar een noordelijke route naar Azië, vallen de grote hoeveelheden walvissen in de Noordelijke zeeën op. Het gebied wordt in kaart gebracht en in 1614 wordt de Noordsche Compagnie voor de walvisvaart opgericht. Rond Spitsbergen en het zuidelijker gelegen eiland Jan Mayen wordt driftig gejaagd op walvissen.

De Ruyter

Michiel de Ruyter, Nederlands bekendste zeeheld, heeft als stuurman dienst gedaan op een schip van de Noordsche Compagnie. In 1633 vaart hij naar het eiland Jan Mayen en in 1635 gaat hij nogmaals, nu naar Spitsbergen. De Compagnie valt in 1642 uiteen, en de walvisvaart wordt door particulieren overgenomen. Door de fanatieke walvisjacht is de Groenlandse walvis compleet uitgeroeid. De handel in walvisolie (traan), baleinen en botten blijft nog lang lucratief maar tegenwoordig is er nauwelijks vraag naar walvisproducten. Zelfs walvisetende landen als Japan en Noorwegen weten nauwelijks raad met de overschotten walvisvlees en -spek.

Toekomst

Net nu het aantal walvissen is gestegen en zelfs de grote blauwe vinvis weer terugkomt, lijkt met het jongste besluit van de IWC de walvis weer ten dode opgeschreven.

Literatuur

In de bibliotheek van het Nationaal Archief is een aantal publicaties te vinden over de walvisvaart in het verleden. U kunt ze bij het Nationaal Archief aanvragen en vervolgens inzien.

'Geschiedenis van de oude Nederlandse walvisvaart', C. de Jong, Pretoria: universiteit van Suid-Afrika, 1972-1979, 168 D 4-6

'Smeerenburg: het verblijf van Nederlandse walvisvaarders op de westkust van Spitsbergen in de zeventiende eeuw', L. Hacquebord, 1984, Regenboog, Groningen, 204 C 21-22

'Arctische walvisvangst in de achttiende eeuw: de betekenis van Straat Davis als vangstgebied', J.R. Leinenga, Amsterdam: De Bataafsche Leeuw, 1995, 64 E 30

'De laatste bloeiperiode van de Nederlandse arctische walvis- en robbevangst, 1761-1775', P. Dekker, Zaltbommel: Europese Bibliotheek, 1971, 41 H 32

'Walvischvaarten, overwinteringen en jachtbedrijven in het hoge Noorden, 1633-1635, zes teksten verzameld en van aantekeningen voorzien door S.P. l’Honoré Naber', Utrecht: Oosthoek, 1930, 64 E 24

www.trouw.nl 
 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in