Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Tweehonderd jaar koningschap


Den Haag

De eerste koning die Nederland kende, was Lodewijk Napoleon. Door zijn broer Bonaparte Napoleon in juni 1806 op de Nederlandse troon gezet om de Franse invloed in Holland te vergroten.

Koning van Holland

Met de invoering van de monarchie komt een eind aan de eeuwenoude Republiek. Lodewijk heeft niet veel trek in de Hollandse troon maar moet zich wel in zijn rol schikken. Ook de Nederlanders zitten niet op een Franse vorst te wachten. Een Bataafse regeringsdelegatie reist naar Parijs en wordt gedwongen uit naam van het Hollandse volk Lodewijk te verzoeken vorst van Holland te worden. Zij doen dit om het alternatief, inlijving bij Frankrijk, te voorkomen.

Betere tijden

Bovendien hopen bestuurders dat een sterk centraal gezag het verval van de Republiek kan keren. Zo spreekt Nicolaas Engelhard, Directeur-Generaal van de Hollandsche bezittingen beoosten Caab de Goed Hoop, in een welkomstwoord de verwachting uit dat met het uitroepen van Lodewijk Napoleon tot koning van Holland betere tijden aanbreken voor ‘ons gefolterd vaderland, seedert eene geruime tijd gedrukt door tegenspoed op tegenspoed’. Hij wenst dat dit ‘heugelijke en luisterlijk evenement mag strekken tot nationale welvaart en verhoging van het aanzien van her rijk van Holland onder de volke van Europa’.

Toch gevierd

Ondanks de aanvankelijke scepsis weet Lodewijk Napoleon zich als koning populair te maken. In de vier jaar dat Lodewijk koning van Holland is, laat hij veel na en weet het land tot een nationale eenheid te smeden. Hij laat een nationaal Wetboek van Strafrecht samenstellen. Ook voert hij een uniforme munt in wat de inning van belastingen vergemakkelijkt. Verder sticht hij een aantal belangrijke instituten zoals de Koninklijke Bibliotheek, het Koninklijk Instituut van Wetenschappen en het Rijksmuseum.

Einde

Voor Napoleon Bonaparte is Lodewijk veel te veel gericht op de Hollandse belangen. De broers raken daardoor in een heftig conflict en in 1810 treedt Lodewijk Napoleon af. Zijn  zesjarig zoontje is voor acht dagen de tweede koning van Holland tot de Franse keizer op 9 juli 1810 Nederland annexeert.  Als de Fransen zich in 1813 terugtrekken, kan Willem I, dankzij het voorwerk van Lodewijk Napoleon, het koningschap naadloos voortzetten.

Bronnen

Collectie 19A Van Alphen en Engelhard, 1584-1893, toegang 2.21.004.19, inv.nr. 243

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in