gahetNA in het Nationaal Archief

Nieuwe Ridderzaal


Den Haag

De Koningin las de troonrede voor in een fantastisch gerestaureerde Ridderzaal. Sinds 1904 wordt daar het parlementaire jaar geopend. Daarvoor is de ruimte gebruikt als feestzaal, rechtszaal, wandelplaats, markt, winkelgalerij, boekenmarkt, ziekenhuis, exercitielokaal voor militairen, Grote Loterij Zaal én als nationaal archief. Een waarlijk multifunctionele ruimte!

Archiefruimte

De eerste vijftig jaar van zijn bestaan, is het Nationaal Archief, toen nog Rijksarchief geheten, een van de bewoners van het Binnenhof. De archieven van Holland lagen opgestapeld in en rond de Ridderzaal die toen nog allerlei aanbouwsels had.

Chaos

Op 1 juli 1802 werpt de nieuwe landsarchivaris, Hendrik van Wyn, een eerste blik op het archief: 'Ik vond de stukken ganschelijk dooreen, en van de agterlijkste kamer schier ondoordringbaar door eiken kassen, kisten, manden, tafelen, laden, banken, stoelen, enz.’ De chaos heeft een ontmoedigende uitwerking op Van Wyn. Maar hij zet zijn schouders eronder en begint aan zijn opdracht tot het opsporen, afzonderen, inspecteren en inventariseren van archieven van de oudste tijden tot aan 1648, het eind van de tachtigjarige Oorlog.

Franse tijd

In 1806 besluit Lodewijk Napoleon, door zijn broer tot koning van Holland benoemd, dat hij op het Binnenhof wil wonen. De archieven van Van Wyn moeten wijken voor de Koning en verhuizen naar het Plein. Ook daar is het woekeren met de ruimte.

Weer naar het Binnenhof
Onder Koning Willem I gaan de archieven in 1814 weer terug naar het Binnenhof. Het opknappen van de Grote Zaal (inmiddels in gebruik als Grote Loterij Zaal) en aangrenzende vertrekken is te duur en de archieven worden ondergebracht in veertien zalen en vijf zoldervertrekken er tegenover. Ook de galerijen staan vol met archieven. Nog steeds wordt geklaagd over de uitpuilende ruimten.

En weer weg

Daarom wordt het archief in 1854 naar het leegstaande Hotel van Amsterdam aan het Plein verhuisd. Het pand telt maar liefst 29 kamers, een hele vooruitgang. Hiermee komt een einde aan de archiefhuisvesting aan het Binnenhof.

Geen sloop maar restauratie

Na het vertrek van het archief wacht een bouwvallige Ridderzaal nog lang op een nieuwe bestemming. Net als in de 17e eeuw gaan in de 19e eeuw stemmen op om de Ridderzaal te slopen. Gelukkig is gekozen voor behoud en met de jongste restauratie kan de Ridderzaal zich rekenen tot een van de historische hoogtepunten van Den Haag.

Bron

'De historie van het Nationaal Archief', in De Nederlandsche Leeuw (2002), Paul Brood en Jan Kompagnie. 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in