Het einde van de Dodo
Den Haag
De dodo mag dan wel ruim driehonderd jaar uitgestorven zijn, de vogel duikt nog regelmatig op in het nieuws. Zo is dit jaar in een moeras op Mauritius een massagraf met botten van dodo’s gevonden. Onderzoekers zijn druk bezig met de oorzaken van opkomst en ondergang van de beroemde vogel.
Mauritius
In het rijk geïllustreerde reisjournaal van het schip de ‘Gelderland’ dat zich in het Nationaal Archief bevindt, komen zes tekeningen van dodo’s uit Mauritius voor. De Verenigde Oost-Indische Compagnie gebruikt in de 17e eeuw het vruchtbare eiland als verversingsplaats. Op Mauritius zijn dan water, groente en fruit, vissen, schildpadden en vogels in overvloed te vinden.
Loopvogel
De dodo wordt door de Nederlanders als voedsel gebruikt. De loopvogel, ‘soo groot als by ons de swanen’, laat zich makkelijk vangen omdat hij niet kan vliegen. Het verhaal gaat dat de Nederlanders zoveel dodo’s opeten dat ze daardoor rond 1670 uitgestorven zijn. Het is de vraag of dat zo is want het dier schijnt niet erg smakelijk te zijn.
Walgvogel
Het reisjournaal van de Gelderland meldt: ’Dese voghels (die) wy walchvogels noemden, om dat sy seer tay om eeten waren, doch de maghe met de borst was seer goet. (..) Wy conden de menichte van tortelduyfkens becomen, dewelcke ons vrij wat lieffelijcker van smaeck waren.’
Harde bewijzen dat Nederlanders op zo'n grote schaal op de dodo jaagden dat dit bedreigend was voor het voortbestaan van de soort ontbreken. Opgravingen op het Fort Frederik Hendrik - de vestiging van de VOC op Mauritius - leverden geen enkel dodo-botje op.
Oorzaken
De verklaring voor het uitsterven van de dodo wordt door steeds meer wetenschappers gezocht in het destijds loslaten van nieuwe vijanden als ratten, varkens, honden, katten en apen. De kap van het ebben- en ander hardhout op Mauritius draagt eveneens bij aan de ondergang van de dodo. In elk geval is de dodo het eerste dier dat door invloed van mensen aan zijn einde komt. De huidige ‘ontdekkingsreizigers’ willen met hun onderzoek de leefwereld van de dodo reconstrueren, voordat de westerse mens voet aan land zette
Bronnen
Compagnieën op Oost-Indië, Nationaal Archief toegang 1.04.01 inv.nr. 135:
Het reisjournaal van het schip de ‘Gelderland’, 1601-1603
Dodo’s en galjoenen. De reis van het schip Gelderland naar Oost-Indië, 1601-1603, P. Moree, Zutphen 2001
Meer over de dodo is te vinden op www.dodo-expeditie.nl en www.dodosite.com
