gahetNA in het Nationaal Archief

Archief in ballingschap keert terug


Den Haag

Op 5 oktober overhandigde Maarten van Boven het Rákóczy-archief aan de directeur van het Hongaarse Rijksarchief in Boedapest. Het archief van een van de meest prominente adellijke vrijheidsstrijders uit de Hongaarse geschiedenis, dook onlangs op in het Nationaal Archief. Het Rákóczy-archief is spectaculair te noemen omdat er in Hongarije weinig oude archiefstukken van de familie bewaard zijn gebleven. Vijftig jaar na het neerslaan van de Hongaarse Opstand keert het archief terug naar Hongarije.

Op de vlucht met een koffer archiefstukken

Het archief van de familie Rákóczy is onverwacht opgedoken toen de redactie van het Nationaal Archief Magazine op zoek ging naar archiefmateriaal over Hongarije in verband met de herdenking van vijftig jaar Hongaarse Opstand dit jaar. Het archief dat bestaat uit oorkondes en akten uit de Middeleeuwen en de 17e en 18e eeuw en 20ste eeuwse correspondentie, blijkt in 1974 bij het Nationaal Archief terecht te zijn gekomen. De oudste oorkonde dateert uit 1322, waarin de familie Rákóczy een stuk land van de Hongaarse koning krijgt toegewezen. Het archief bevat ook stukken over Imre Rákóczy, een van de laatste nazaten van de familie. Als Russisch krijgsgevangene schrijft hij een lang liefdesgedicht aan zijn vrouw Sári Marton waarin hij ook de erbarmelijke omstandigheden in het Sovjetkamp beschrijft.
De koffer vol archiefstukken is hierheen gebracht op gezag van Sári Marton, de weduwe van Imre Rákóczy, onder de nadrukkelijke voorwaarde dat ‘de documenten niet terecht mogen komen in enig archief in Hongarije, zolang dat onder een communistisch bewind verkeert.’

Teruggave Hongaars erfgoed

Dr. László Marácz van de UVA, die als Hongarijekenner bij de vondst is betrokken, noemt het opduiken van het archief ‘spectaculair’ en de documenten ‘bijzonder’. ‘Alsof het privé-archief van Willem van Oranje en tal van nazaten opeens in Boedapest opduikt’, schrijft hij in het artikel over de vondst in het Nationaal Archief Magazine.  Vanwege de bijzondere historische en culturele waarde voor de Hongaarse geschiedenis is het familie-archief Rákóczy ‘naar huis’ teruggekeerd waar het door Hongaarse historici kan worden bestudeerd.

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in